бырааһынньыктаа диэнтэн атын. туһ. 1948 сыллаахха «Кыым» хаһыат сүүрбэ биэс сылын туолбут үөрүүлээх үбүлүөйэ бырааһынньыктаммыта. ИОВ ЯК

аат., үөхс. Олус киҥнээх, тыллаах, куһаҕан санаалаах дьахтар, эмээхсин. ☉ Сварливая, злая женщина, старуха, злюка, баба-яга
Бу туох хара сордоох эмээхсинэ түбүлээтиҥ, эн соруйан мин сорбор айыллыбыт дьэгэбааба быһыылааххын! Тахса оҕус! С. Ефремов

кубулут диэнтэн атын
туһ. Эр киһи прогимназията аһыллан баран реальнай училище буола кубулутуллубута. ИОВ ЯК
Пуорт сүүнэ улахан байыаннай лааҕырга кубулутуллубут. Индия кэпс. Оскуолаҕа саамай өйдөнөр, кэриэстэнэр миэстэнэн музейга кубулутуллубут кылаас буолар. «ХС»

ыстарааптаа диэнтэн атын
туһ. Чурапчыттан от тиэйиитигэр кэлбит сорох дьон бэрээдэги кэһэн, харчынан ыстарааптаммыттара. «Кыым»
Бэриллибит нуорманы таһынан бултаабыт киһи ыстарааптанар, ону тэҥэ кииһэ босхо тутуллан ылыллар. «ХС»
Хаһыат сабылла-сабылла тахсара, эрэдээктэрдэрэ ыстарааптанар этилэр. ИОВ ЯК

аат., эргэр. Былаахылары тиһэн оҥоһуллубут, өрүһүнэн таһаҕаһы уһааран аҕаларга аналлаах, чычаас да ууга устар кыахтаах, өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи кыра баарса курдук аал. ☉ Речное мелководное судно, небольшой дощаник (для сплавления грузов по течению)
Баабыһап ааллардаах, Бааһынай дьоннордоох Бастыҥ үрэх Майыыда хатын диэн [Ааттаах Аллан хатын салаата]. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьокуускайга таһаҕаһы …… баабыһабынан, баарканан уһааран аҕалаллара. ИОВ ЯК
русск. устар. па ´узок

аат., эргэр. Мас тоһоҕолорунан тиһиллэн оҥоһуллубут таһаҕас таһар уу сэбэ (баарса көрүҥэ). ☉ Барка (небольшая деревянная баржа)
Дьокуускайга таһаҕаһы араас аалынан, болуотунан, баабыһабынан, баарканан уһааран аҕалаллара. ИОВ ЯК
Иккиэн оргууй аҕай оҥочолорун кытта бодьуустаспыттара, оҥочолоро дууп мас тоһоҕону толору хааламмыт бааркалар кутуруктарыгар бааллан турар этэ. М. Горькай (тылб.)
Омуктарын бааркаҕа олордон, Нижнэй куоракка Волга өрүһүнэн атаарбыттар. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Бүтэр, суох оҥор; эс. ☉ Кончать, ликвидировать, опустошать
Былыргы Дьокуускай остуруогун үгүс өттүн баһаар бараппыта. ИОВ ЯК
Күнүм тахсыыта, күүстэрин киллэрэн, Күлүктээҕи сүтэрэр, барыҥныыры баратар Имэҥнээх илбистэ иҥэрэн кэбиһиҥ! П. Ойуунускай
Уота тиит мутукчатын баратан инчэҕэйигэр тиийэн намтаан эрэр. Саһаана кыратык кэриэрбит этэ. Амма Аччыгыйа
Мин таспар салыбыраан дьаакыр буолбут дьаҥха мууспун таҥнары саккыратан, таммалатан баратыым. А. Софронов

аат. Тэрилтэ дьыаланы тэрийэр салаата уонна ол салаа баар дьиэтэ. ☉ Канцелярия
Суут кэнсэлээрийэтэ. Кэнсэлээрийэ хоһо.  [Маня:] Арай мин эрэ чэпчэки кэнсэлээрийэ үлэтигэр сылдьабын. Мин кыбыстабын ээ онтон. С. Ефремов
Холкуос кэнсэлээрийэтигэр олорон оҕонньор күнүн аҥаарын сиэттэ. Р. Кулаковскай
1707 сыллаахха куоракка аан маҥнайгы таас дьиэ — воевода кэнсэлээрийэтэ тутуллубута. ИОВ ЯК

сыылкалаа диэнтэн атын
туһ. Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ кэмигэр манна сыылкаламмыт бассабыыктар баар буоланнар, кинилэр үлэлэринэн Дьокуускай үлэһит дьоно ордук күүскэ түмүллэн тэриллибиттэрэ. ИОВ ЯК
Серго сыылкаламмыт сиригэр, Саха күбүөрүнэтин Покровскай сэлиэнньэтигэр кэлэригэр мин дьиэбэр суоҕум. ОТК
Үгүстэр буруйга түбэспиттэрэ, Сибииргэ сыылкаламмыттара, үгүстэр суолга тоҥон, хоргуйан өлбүттэрэ. Л. Толстой (тылб.)

даҕ. Уларыйа турар, кэбэҕэстик уларыйар. ☉ Легко изменяющийся, изменчивый, непостоянный
Кини уларыйымтыа майгылаах, арыт бу курдук үөрэн өрүкүйэр, арыт санаа самныытын нөҥүө уһугар түһэр. Н. Лугинов
Бүрээт тылыгар тыл бүтүүтүгэр «н» дорҕоон ардыгар уларыйымтыа, түөрэккэй буолар. Багдарыын Сүлбэ
Дьокуускай килиимэтэ тыйыс уонна уларыйымтыа. ИОВ ЯК
Күн-дьыл сүрдээх уларыйымтыа. МНА ФГ