уст. ястреб.

ястреб-перепелятник.

1) сокол; ястреб; кус мохсоҕоло утятник (большой ястреб); 2) перен. сокол (о лётчиках).

ястреб # кыырт буолан хаал = совсем выздороветь, окончательно поправиться (после болезни).

деревянная чаша; кытыйа кыырда , хамыйах хардааччыта погов. ястреб до чашек, сокол до ложек (говорится о ленивом обжоре).

аат., түөлбэ. Саха сирин соҕуруу өттүгэр кыһыннары кыстыыр, мас көтөрүнэн, тииҥинэн аһылыктанар маҥан түөстээх, болоорхой көҕүстээх көтөр (кыырт арааһа). ☉ Зимующая в Южной Якутии хищная птица с белой грудью и сероватой спиной, питающаяся лесной дичью и белками, ястреб-тетеревятник или кречет.

аат. Туора дьураалардаах үрүҥ өрөҕөлөөх, көхсө бороҥ өҥнөөх кыра кыырт (чыычааҕы, чөкчөҥөнү бултаан аһылыктанар сиэмэх көтөр). ☉ Ястреб перепелятник
Чыычаахсыт чыычааҕы тутар. Онон чыычаахсыты буруйдуохха сөп дуо? Далан
Холууптары батыһан чыычаахсыт булла. В. Бианки (тылб.)

I
көр сарт I
Уол тугу эрэ кыҥастаһа олорор, ситэ көтө илик сар элиэ оҕотун курдук баһын кыҥнаҥнатта, уоһун чорбоҥнотто. Болот Боотур
Ийэ киһи уолаттарыҥ үтүө сирэйдэрин көрөн кэбис: баар-суох соҕотох убайдарыттан биир сар куорсунун харыһыйдылар. «Чолбон»
ср. уйг. сар ‘вид коршуна с раздвоенным хвостом; ястреб’, монг. сар ‘лунь’, с.-юг. сар ‘ястреб’
II
сар түс — сарт түс диэн курдук (көр сарт II)
Ийэ-хара көлөһүнүм эмискэччи үлүгэр сар түстэ. А. Бэрияк
Көлөһүннэрэ Сар түспүт дьон харса суох куһуйаллара. А. Сыромятникова
ср. ног. зар-зар ‘звукоподражание обильному течению жидкости’
III
көр сарк
Дьөгүөр Кууһумуус тыырбыт тымтыктарын оһох иннинэн ардьаахха сар гына бырахпыта, икки ньилбэгин тэбэммэхтээбитэ. И. Сысолятин

1. аат. Тордуохтаах кылгас тумустаах уһун тыҥырахтаах кыра соҕус сиэмэх көтөр, кыырт, мохсоҕол. ☉ Ястреб
   Уордаах хардааччы мохсоҕол Туой буорга дугуммутун Олоро түһэн Одуулуу биэрбитим. С. Зверев
   Хардааччы мохсоҕолу суохтаан, Халлаан уотунан тыалырбыта. И. Эртюков
   Кырбый, собоһут, кыырт, элиэ, хардааччы, хотой тыһылара атыырдарынааҕар биллэ улаханнар. «Чолбон»
2. даҕ. суолт. Харса суох, хорсун, хоодуот. ☉ Храбрый, смелый, удалой
   Былыр, эдэр эрдэҕинэ хардааччы, модьу санаалаах киһи этэ. Н. Неустроев
   «Бэккэ бэт түбэһэр, хардааччыга хардааччы түбэһэр», — диэн Мохсохо оҕонньор түгэхтээхтик саҥарбыта. Далан. Эрилик Эристиин аҕата Степан Яковлев «быһаҕы биитинэн өрө салаабыт» сытыы-хотуу, тыллаах-өстөөх, хардааччы киһи эбит. Эрчимэн
   ср. тув. хардаачы ‘главарь (неодобрительно)’, тюрк. карчыҕа, п.-монг. харчаҕай ‘ястреб’

несов., променять сов. кого-что на кого-что атастас, атастаһан кэбис; # променять кукушку на ястреба погов. кэҕэни кыырка атастаспыкка дылы (куһаҕаны өссө куһаҕаҥҥа атастаһыы).