туохт.
1. Тугу эмэ (хол., көлөнү) туохха эмэ ыксары астаран кэбис. ☉ Подводить что-л. вплотную к чему-л. (напр., упряжку)
Аты аҕалан Сэмэн отууга үннэрэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
2. Бэрт бытааннык, бэрт эрэйинэн инниҥ диэки айаннаа (көлөнөн, массыынанан). ☉ Ехать, передвигаться на чём-л. очень медленно, с трудом
Уонна оҕустарын көлүнэн, аргыый аҕай үннэрбитинэн бардылар. Күннүк Уурастыырап
Остуоруйа Чачахаан Бээгэй Быт-Быт оҕуһунан Үннэрэрэ буолуо маннык Нырылытан, бытааннык. И. Гоголев
Сиидэркэбит, бу ньоҕоро баара, отут килэмиэтиртэн төрүт таһаарбат. Куһаҕан сирдэргэ сүүрбэ килэмиэтиринэн үннэрэбит. Р. Кулаковскай

сыһыан холб. Өйдөөх өйдөөх курдук, сөпкө гыммыт диэн биһирээн этиини, бэлиэтээһини көрдөрөр. ☉ Выражает одобрительное отношение говорящего, который считает, что высказываемый факт совершён благодаря уму и сообразительности кого-л. (какой умный, такой умница)
Ыраах айаҥҥа аттаналларыгар, өйүн өйдөөх, Күлүк Луха уолун Өндөрөй ыыппыт суругун Дьөгүөрсэҕэ туттарбыта. Н. Якутскай
Эһэ, өйдөөҕүн өйдөөх, Додо наһаа куттаммытын билэн, куттуоҕун кэрэйэн, аа-дьуо туран, ойуурга төттөрү баран хаалбыт. «ХС»

туохт.
1. Түөрт атах буолан эбэтэр олорон эрэ сыылан инниҥ диэки сыҕарый (кыра оҕо эбэтэр бааһырбыт, хаамар кыаҕын сүтэрбит киһи эбэтэр кыыл туһунан). ☉ Ползать на четвереньках (обычно о ребёнке); ползать (напр., о раненом человеке)
Быһый да дьоннор сырсан, Аатырыахтарын иннигэр Маҥнай хайаан да аттаан, Үнэргэ үөрэнэллэр. И. Гоголев
Биир саҥардыы олорон, үнэн эрэр куп-кугас баттахтаах оҕо сыгынньаҕын холумтан иннигэр уһун күнү быһа олорон тахсар. Н. Түгүнүүрэп
Быраҕан биир кутуйаҕы тапта. Ол эрэйдээх нэһиилэ хороонугар үнэн тиийдэ. Т. Сметанин
2. көсп. Нэһиилэ, бэрт эрэйинэн хааман инниҥ диэки бар (үгүс өттүгэр кырдьаҕас эбэтэр улахан ыарыһах киһи туһунан этэргэ). ☉ Плестись, еле двигаться, насилу ноги переставлять
Өндүрүйээн атыыһыт, бу күнтэн ыла баайа баранан, атыыһыттыыра уурайан, хойут муос тайаҕынан үнэ сылдьан өлбүтэ үһү. Саха ост. II
[Эркээни:] Күн киирэн түлүрбэх сыбыытаан эрэр. Мин эмиэ холомо ураһам диэки үнэн көрөөхтүүм. И. Гоголев
Иһигэр хомойо санаата, тыастаахтык сиргэ силлээтэ уонна тайах маһыгар тэптэрэн дьиэтин диэки үнэ турда. И. Никифоров
ср. тув. үн ‘выходить, уходить, идти’, үҥгээр ‘ползать, ползти’

1) ползать (обычно о ребёнке); үнэн киир = вползать, заползать; 2) перен. плестись, еле двигаться, насилу ноги переставлять; ат нэһиилэ үнэр лошадь едва плетётся; ср. үнүөхтээ =.

подводить, заставлять подходить вплотную; аты отууга үннэрэн кэбистэ лошадь он подвёл к самому шалашу.