дьэ бэрт да өлүү доҕор диэн курдук
Бу манан эмиэ иҥэрэн кээспит. Дьэ үчүгэй да сордоох доҕор. А. Софронов

1. даҕ. Орто таһымтан хайа эмэ өттүнэн, хайа эмэ хаачыстыбатынан ордор, чорбойор, туйгун таһымыгар тиийбэт. ☉ Имеющий качество между средним и отличным, хороший
   Оҕонньор буоллаҕына, биир үчүгэй дьыаланы бүтэрдим диэн, санаата-оноото суох арыылаах килиэби мотуйбутунан барда. П. Ойуунускай
   Онон оҕом, иним, кырдьык, үчүгэй киһи үөскээн эрэр эбит. Эрилик Эристиин
   Бастатан туруорбут Баараҕай сорукпут — Үчүгэй үүнүүнү хостуурга, Үгүһү өлгөмнүк оруурга. Күннүк Уурастыырап
2. аат сыһыан т. суолт. Саҥарааччы сөбүлэһиитин көрдөрөр (сөп). ☉ Выражает согласие говорящего с собеседником (хорошо, ладно)
   Чэ, үчүгэй, барыллыа. Күндэ
   Үчүгэй, ол эрээри кини тэрийиитинэн бу ситиһилиннэ. М. Доҕордуурап
   △ Этиллибит санаалары саҥарааччы сөбүлээһинин, хайҕааһынын көрдөрөр. ☉ Выражает чувство удовлетворения, одобрение предшествующих мыслей (хорошо)
   Чэ, үчүгэй. Хата, ыл чэйгин ис. Суорун Омоллоон
   Чэ, үчүгэй, Кинилэр Маарыкчааҥҥа бассабыыктар баалларын биллиннэр. Эрилик Эристиин
   Аргыстыы эбиппит. Үчүгэй. Аргыыйдык хаамсыах дуу! С. Данилов
   ♦ Үчүгэй эркиннээх — дьоҥҥо үтүөнү эрэ аҕала, оҥоро сатыыр (киһи). ☉ Влияющий на людей только с хорошей стороны, оказывающий хорошее влияние. Кини үчүгэй эркиннээх киһи этэ, куһаҕаҥҥа тэбиэ суоҕа. Утар. куһаҕан эркиннээх
   ср. халх. үдьэхэлээ ‘красивый’

эб., сыһыан т. Саҥарааччы ханнык эмэ түбэлтэни, хайааһыны сөбүлээбэтин этэр санаатын бигэргэтии быһыытынан биллэрэрин көрдөрөр. ☉ Выражает неодобрение говорящим какого-л. факта, действия. Нохоо, мэниктиирин үчүгэй аҕай, киирэҥҥин дьиэни сууй. Түүнү быһа үҥкүүлүүллэрэ үчүгэй аҕай, биир түүн утуйбатахтарына туох да буолуохтара суоҕа
□ Күн ыраахтааҕыны көмүскүүргүт үчүгэй аҕай дии, уонна баран, бэйэҕит оҕолоргут саллаат буолаллара кэллэҕинэ, үүт-аан көстүөҕүнэн куоттара сатыыгыт. М. Доҕордуурап

1. хороший || хорошо; үчүгэй киһи хороший человек; үчүгэй буолуо этэ было бы хорошо; кини үчүгэй сүрэхтээх у него доброе сердце; бары үчүгэйи баҕарабыт желаем всего доброго; уолаттар күүстэринэн , кыргыттар үчүгэйдэринэн аатыраллар юноши славятся силой, девушки — красотой; 2. модальное сл. ладно, хорошо; үчүгэй , ыытыам ладно, пошлю; чэ , үчүгэй , биллиннэр ну, хорошо, и пусть знают.

a. good; үчүгэй-үчүгэй a. very good; үчүгиий-үчүгэй a. very very good; үчүгэйдик adv. well