родоначальник, предок; өбүгэ үгэһэ обычай предков; кинилэр өбүгэлэрэ биир у них общий родоначальник; ср. төрүт I 1, удьуор # өбүгэ саҕаттан с незапамятных времён.

аат.
1. Киһи, дьон былыргы төрүттэрэ (хос эһэ анараа өттүнээҕи төрүттэр). ☉ Предки, пращуры (обычно старше прадеда)
«Өбүгэлэри сэнээһин — дьиикэй, чиччик бэлиэтэ», — диэн өлбөт-сүппэт үрдүк Пушкин чиҥэтэн этэн турардаах. Күннүк Уурастыырап
Кыараҕас алаас халдьаайытыгар өбүгэлэрбит былыргы өтөхтөрүн оннугар от наһаа үүммүт. Далан
Төрүт өбүгэ саҕаттан саха киһитэ өлбүтүн да кэннэ өтөҕүн үүтүттэн күөх буруо унаарыан баҕарара. А. Сыромятникова
2. түөлбэ., харыс. т. Эһэ. ☉ Медведь. Бүлүү сахалара былыр эһэни айыырҕаан өбүгэ диэн ааттыыллар эбит
♦ Өбүгэлэргэр аттан — олохтон туораа, өл. ☉ Отправиться к праотцам, умереть. Хаар бөҕө баттаан, өбүгэлэрбэр аттанар кэмим да чугаһаатаҕа буолуо
□ Маннык сиргэ дьулуйан, аты сиэтэн киирэр эбии кутталлаах — ат сүһүөҕүн былдьаһан, иннин диэки бокуойа суох өрө батыччахтаан иһэн, үрдүгүнэн ааһыан сөп
Дьэ оччоҕо эн букатын өбүгэлэргэр аттанарга тиийэҕин. Н. Заболоцкай. Өбүгэлэригэр ыыт кэпс. — өлөр-өһөр. ☉ Убивать, умерщвлять, отправлять к праотцам
Бөлүүн күлүгээттэр түбэһэннэр өбүгэлэригэр ыыта сыспыттар. НАГ ЯРФС I. Өбүгэ саҕаттан — былыр былыргыттан. ☉ С давних пор, с незапамятных времён
Өбүгэ саҕаттан үгэс Үлтүрүйэр күнүгэр Өлүү-үлүгэр бөҕө Үтүрүйүө буоллаҕа. Өксөкүлээх Өлөксөй
Өбүгэ саҕаттан үгэстэн туоруур кыах киниэхэ да суох. Амма Аччыгыйа
«Унньуула — биһиги, чурапчылар, өбүгэ саҕаттан аспыт». Багдарыын Сүлбэ
◊ Төрүт өбүгэ — саамай былыргы өбүгэ. ☉ Пращур. Төрүт өбүгэлэрбит Төлкөлөөбүт төлкөлөрүн, Эллэй эһэбит саҕаттан Эдэр дьоннор сэлэлээн, Былыргылыы быһыынан Ыһыах ыһан эрэбит. Н. Степанов. Өбүгэ үгэһэ көр үгэс. Өбүгэ үгэһин тутуһар хайҕаллаах
□ Оҕобор киэн тутта, махтана Такайан этэбин: «Үйэҕэр Өбүгэҥ үгэһин үксэтэр Үчүгэй үгэскин умнума». С. Данилов
Өлүөнэлиир эбэбит Өбүгэбит үгэһин Үлүскэннээх сүүрүгүнэн Үөрдэ-күүрдэ сытар эбээт. С. Васильев
Сааланыы баар саха дьонугар Өбүгэ үтүө үгэһэ, Кинини таптаатын, дьолугар, Билиҥҥи ыччат үгүһэ. И. Эртюков
ср. монг. өвөг, бур. үбгэ, караим. өбгя, куманд. өбөгө, хак., уст. өбеке ‘предок’, п.-монг. өбүгэн ‘старик’