эрбэкэчий диэнтэн холб. туһ. Өгүрүк-төгүрүк көрбүт хас да табаарыстар эрбэкэчиһэ сылдьаллар. ИМС ОС
Бэйэлэригэр анал оҥоһуулаах кыракый наһыылкаларыгар буор куттаран, сүүрэн-көтөн эрбэкэчистилэр. «Чолбон»

сэрбэй диэнтэн субул
көстүү. [Ыналба:] Онтон-мантан кэллэхпинэ — аҕам кэллэ, аҕам кэллэ дии-дии сүүрэн сэрбэгэлдьийиэ, атаҕа бэйбэрийиэ, илиитэ тарыптыа, үөрэн ньамайыа, тииһэ бытыгырыа. П. Ойуунускай
Сеняны кытта үөрэнэр, өгүрүк-төгүрүк көрбүт, сэрбэгэлдьийбит үчүгэйкээн бэйэлээх Өкүүчэ кыыс наар кинини кытта сиэттиһэ сырытта, сүүрдэ-көттө. Н. Босиков

сыһ. Чэпчэкитик, чөм-чөм үктэнэн (хаамп). ☉ Легко, грациозно (ходить)
Отчут дьүөгэ кыргыттар Үрүҥ туллук курдуктар: Үөмэрчүөмэр хаамсаллар, Өгүрүк-төгүрүк көрөллөр. С. Данилов
Холкуоска саҥа зоотехник кэллэ. Бэрт мааны таҥастаах, үөмэр-чүөмэр үктэммит, сууммут-тарааммыт, сааһа чуо сабаҕаламмат киһи. Софр. Данилов
Лөгөнтөй үөмэр-чүөмэр үктэнэн аан таһыгар кэлэн туран иһиллээтэ. Р. Кулаковскай

дьүһ. туохт. Ураты дьикти, нарын сырдыгынан, кэрэнэн сыдьаай. ☉ Излучать добро, нежность и свет
[Айталы куо] Өгүрүк-төгүрүк көрөн Өрө чэрэлийбит барахсан …… Таҥас бүтэй Тамана сандаарбыт. П. Ойуунускай. [Кыыс] ураты тупсан, чэмэлийэн-чэрэлийэн турар кэрэ дьүһүнэ Куралай Кустук этин-хаанын минньигэс кутаа уотунан курдаттыы салаан киирдэ. Д. Апросимов
Утары тыган турар чэмэлкэй күнү уонна ып-ыраас, күөх халлааны көрөн, аргыһыгар: «Чэрэлийэн сарсыарда дии», — диэтэ. ҮҮүДь

I
тыаһы үт. туохт. Үрүт-үөһэ хатаннык, сытыытык «лэс-лэс» гынан тыаһаа. ☉ Издавать непрерывный сухой лёгкий треск, лёгкие трескучие звуки.
II
туохт. Биир тэҥник кэчигирээн көһүн (ү г ү с т эҥ п р е дмети, хол., киһи тиистэрин этэргэ). ☉ Бы ть ровным, предста вля ть собой ровный ряд (о множестве небольших одинаковых предметов, напр., о зубах человека). Минньигэс-минньигэстик мичилийбит, өгүрүк-төгүрүк көрбүт, т и и һ и н оҕото лэчигирээбит, …… долгуйа р суһуохтаах, нарын-наскыл быһыылаах, күөгэлнусхал бэйэкэлээх, Суоһалдьыйа Толбонноох, М о р у д ь у о с кинээс кыыһа Мотуруос оҕо, илэ бэйэтинэн тахсан, күлүм аллайан сүгүрүйэ турбута үһү… П. О й у у н ускай

даҕ.
1. Сардаҥалаах (күн сардаҥатын этэргэ, үксүгэр үс, аҕыс, тоҕус өргөстөөх диэн этиллэр). ☉ Лучистый, имеющий лучи (о солнце)
Үс өргөстөөх сардаҥалаах Өгүрүк-төгүрүк күнүм Өрө күөрэйэн тахсыытыгар, Куртуйах улар кыылым Куолаҕын түүтүн курдук Кубарыччы куурдум. Саха фольк. Тоҕус өргөстөөх Толомон маҥан күн Толоно киирдин диэн, Тоҕус уолҕан-чуолҕан түннүктээх эбит. П. Ойуунускай
2. Уһуктаах, биилээх сэптээх-сэбиргэллээх. ☉ Имеющий острое колющее оружие
Өрүөллэр, дьоруойдар Өргөстөөх ыстыыгы өрө туттулар. Саха фольк. Улуу Тыгын бүтүн саха норуотун бас билээри Олоохунанан-Бүлүүнэн, Мүрүнэн-Тааттанан өргөстөөх үҥүүтэ кыахаан суунаҕаламмыта. П. Ойуунускай
3. Уһуктаах төбөлөөх (харыйа мас, үрдүк хайа туһунан этэргэ). ☉ С острой вершиной, пиком (о ели, горе)
Алахчалах көрдөххө Өндөлдьүйэн өлөҥ туруйалары Өрүтэ аспыт курдук Өргөстөөх харыйалар, лиҥкинэс тииттэр, биир кэлимсэ күөх тыа буолан, оргууй суугунуу тураллар. Л. Попов
♦ Киһи (саха) үс өргөстөөҕө — киһи бастыҥа, чулуута, киһи тэҥнэспэт киһитэ. ☉ Лучший из людей, не имеющий себе равных человек
[Ньургун Боотур] Үтүө киһи Үс күлэр өргөстөөҕө, Ааттаах киһи Алта харса кырыылааҕа, Буулаҕа туйгуна Бу буолан үөскээбит эбит. П. Ойуунускай
[Быһый Чооруос] Манчаары уол оҕо, ат кулун, оонньуур болот, ойор оноҕос. Оо, саха үс өргөстөөҕө, аҕыс кырыылааҕа буоллар ханнык! В. Протодьяконов. Өргөстөөх- хө түбэс — туох эмэ кытаанахха, дэбигис хотторбокко, кыайтарбакка түбэс. ☉ Встретиться с вооружённым неприятелем неодолимой силы
Халыҥ норуоппутун Кулут оҥостоору, Арҕаа быыска ааҥнаан Өлүү тыынын түһэрдэ, — Үтэһэ туолан Өргөстөөххө түбэстэ. А. Абаҕыыныскай