1) сознание; кылаассабай өй-санаа классовое сознание; 2) ум, разум; өйө-санаата иирбит разум его помутился; өйө-санаата өһүлүннэ ум его ослаб; өйгүн санааҕыи бул = а) сосредоточиться, собраться с мыслями; б) остепениться # өйө-санаата алдьанна он стал невыносим.

аат. Толкуй, санаа. ☉ Мысль, идея
Олоҥхо өйө-санаата дириҥинэн, ис хоһооно баайынан, тыла-өһө дэлэйинэн уһулуччулаах айымньы. «ХС»
♦ Өйдөөх-санааҕын тута сыт — тулалыыры барытын өйдүү сырыт, толкуйдуур дьоҕургун сүтэримэ (кырдьаҕас эбэтэр улаханнык ыалдьар киһини этэргэ). ☉ Быть в полном рассудке, находиться в здравом уме (о почтенном старце или тяжёлом больном). Кырдьаҕас өйдөөх-санаатын тута сытар эбит
□ Ыараханнык ыалдьыбыта өр буолла, ол да буоллар өйдөөх-санаатын тута сытар. НАГ ЯРФС II. Өйөсанаата алдьанна — туохтан эмэ улаханнык кыыһырда, кыйаханна; тугу эмэ тулуйбакка кыйаханна. ☉ Раздражаться, озлобляться; стать нетерпимым. Букатын өйө-санаата алдьанан сылдьар. Өйөсанаата иирбит — өйө булкуллубут; бутуллубут. ☉ Помутиться разумом; загореться какой-л. идеей
[Кирилэ:] Тыый, хайа ол баҕайыны туох тыыттаҕай, бука, дьоннор өйүн-санаатын иирпиттэрэ буолуо. Күндэ
Өйө-санаата өһүлүннэ — өйө өһүлүннэ диэн курдук (көр өй). Уулуссаҕа оҕунна, Хаарга харалыйда, Киҥэ-наара кэбэлийдэ, Өйөсанаата өһүлүннэ. А. Софронов. Өй-санаа өттүнэн сытыйбыт — киһи сиэриттэн-туомуттан туораабыт. ☉ Морально разложиться. Бу өй-санаа өттүнэн сытыйбыт дьоннор