I м. сутурук; грозить кулаком сутуруккун көрдөрө-көрдөрө саан; сжимать кулаки сутуруккун туттуталаа; # смеяться в кулак кистээн күл; дать волю кулакам сутуруккунан өртөй, сутуруктаа.

туохт. Кимтэн эмэ туох эмэ ордуккунан, уратыгынан өртөй, улаатымсый. ☉ Кичиться, чваниться, вести себя высокомерно, относиться свысока
Улуус кулубатын уола соҕотоҕун кини эрэ үөрэхтээх курдук сананан, олус киэбирэ туттунар. Суорун Омоллоон
[Нүһэр Дархан:] Оо, хоҥ мэйии!.. Миигиннээҕэр өйдөөх суох дии санаан Киэбирэр этим, киһиргэнэр этим!.. И. Гоголев
— Эн күтүөтүҥ киэбирэр. «Миигиттэн ордук киһи суох», — диир. Н. Лугинов

даҕ., кэпс. Өһүөннээх харахтаах, санаалаах. ☉ Свирепые, злобные (о глазах; букв. налитые кровью), враждебные (о мыслях)
Муус Солуонньай оҕонньор Өһөхтөөх хараҕынан Өттүгүм үүтүнэн Өтөрү көрүөхтүн. П. Ойуунускай
Өһөхтөөх санааттан Өргөстөөх биинэн Өргөйөр, өртөйөр Өһөгөйдөөх өстөөххө Өрүү эйэлэспэт буолууттан, Өрүү утары турууттан Өссө ситэрэн өрө күүрэр. Күннүк Уурастыырап

туохт.
1. Күүс өттүнэн өртөй (хол., сэриилээн киир). ☉ Оказывать силовое давление, вставать на позицию силы
Өһөхтөөх санааттан Өргөстөөх биинэн Өргөйөр, Өртөйөр Өһөгөйдөөх өстөөххө Өрүү эйэлэспэт буолууттан [Төрөөбүт дойдуга таптал] Өссө сэтэрэн өрө күүрэр. Күннүк Уурастыырап
Үлэһит норуотум Эйэлээх олоҕун Иҥнэри тэпсээри, Өлүүлээх сэриинэн Өргөйөн эрэллэр. С. Зверев
2. Өрө күүр, өй-санаа өттүнэн көтөҕүлүн. ☉ Быть в приподнятом настроении
Ол өрөгөйдөөх аналбыттан өргөйөммүн, Өлбөт төлөн өйбүнэн өтөрү көрөммүн, Эн тыла суох тыыннаах айыыгын тыллаатым, Эн хардата суох дьайыыгын хардалаатым. С. Данилов
Өскөтө мин туохтан эмэ дэбдэйэн, өргөйөн сүөм үрдээбит курдук сананным, киэбирээри гынным да — ол атырдьах ыйынааҕы сарсыарданы саныыбын. Н. Габышев
3. Утарылас, өрөлөс. ☉ Не соглашаться, сопротивляться
Инитэ убайын олус өргөйөн утарса барбатаҕа, саҥата суох сөбүлэспитэ. Далан
Өлөксөй сирэйэ кытарда, Өргөйдө, хараҕа уоттанна, Остуолу сутуругунан оҕуста, Ойон туран холдьохто. С. Васильев
4. Эбии күүһүр, сытай. ☉ Ещё более усиливаться, крепчать (напр., о морозе)
Эчи, халлааммыт тымныыта өргөйбүтэ да сүрдээх. И. Сысолятин
5. кэпс. Кими эмэ ордук кырыктаахтык мөх, саҥар. ☉ Сильно бранить, ругать кого-л.
Үтүөнэн өртөйөн Самныбытым саманна, Үөҕэн-мөҥөн өргөйөн Халтаҥ ньуурун сабынна. А. Абаҕыыныскай

туохт.
1. Тыылаах буол, бас билиигэр тыыны ыл. ☉ Обзавестись собственным челном, лодкой. Хайа муҥун, дьэ тыыланным
2. Тыыга олорон айаннаа, тыынан уһун. ☉ Плыть на челне, лодке
Көрөҕүөт, мин тыыланаммын Күөлгэ илиммин үтэрбин. Баал Хабырыыс
Дьон иҥнибэттэр, халҕаһаны быыһынан тыыланаллар. А. Сыромятникова
Эр дьоннор ыалтан ыал ыккардыгар тыыланан дайаарыталлара. Ойуку
3. кэпс. Тугунан эмэ өртөй, тууһугур, тугу эмэ (үксүгэр соччо үчүгэйэ суоҕу) гынар идэлэн. ☉ Заиметь привычку делать что-л., поступать как-л. (обычно предосудительно)
Сутуругунан тыыламмыт өтөгөр Сүөдэри хамньаҕалар тула түһэн, саҥарыахтааҕар саҥарбатах оҥордулар. Күннүк Уурастыырап
Лиэп Буудап Тиэхээни эттиэҕин Дьон бэрдэ баар буолан туттулар. Ол иһин мунньаҕы тарҕатан Үҥсүүнэн тыыланан бардылар. Эллэй
Мунньах дьоно бары да сутуруктарынан тыыланнылар. Уолуктаһыы, үтүрүйсүү... И. Никифоров
♦ Тылынан тыыланар кэпс., сөбүлээб. — буолары-буолбаты мээнэ саҥарар, лахсыйар. ☉ Молоть языком, болтать чепуху
Тылынан тыыланан куотар (өс хоһ.). Ираида Ивановна соторутааҕыта Дьокуускайга баран эмтэ-томто ылан кэл, наар тылгынан тыыланан бэлэмҥэ мээтиргээмэ диэбиттээх. Р. Баҕатаайыскай. Тэҥн. тылгын тарбаа, тылын ыстыыр

туохт.
1. Сири хаһан тугу эмэ кистээ. ☉ Выкопав яму, запрятать в ней что-л., засыпав сверху землей, зарыть
Манньыат миэхэ баар, ити оһох хаҥас чанчыгар буорга көмө сылдьабын. Эрилик Эристиин
Били тордуйаны буорга көмөн кээһиэхтээххин. Н. Павлов
Балыгын иһин-үөһүн сиргэ көмөр гына эрдэттэн дьаһаммытыттан астыммыта. И. Федосеев
2. Тугунан эмэ саба ыһан көстүбэт оҥор, бүрүй. ☉ Покрыть, засыпать сверху чем-л. (обычно слоем чего-л. сыпучего) что-л. до невидимости
Оһох уотун күлүнэн көмөн, өһөрөн кэбиһэллэр. Күннүк Уурастыырап
Тордоххо олорбут суолбутун Көмнөх хаар көмөн испитэ. Эллэй
△ Көстүбэт гына саба бүрүй. ☉ Окутывать, застилать, накрывать полностью
Күммүтүн көмө Күдэрик көттө. Күннүк Уурастыырап
Кавказ үрдүк хайатын Хара былыт көмпүтэ. П. Тулааһынап
3. Өлбүт киһини ииннээ, ииҥҥэ түһэрэн буорунан саба ыс. ☉ Хоронить, погребать покойника в могиле
Били оҕонньор эрэйдээҕи манна көмпүттэр эбит. Н. Неустроев
Эмээхсинин көмүөҕүттэн ыла үс хостоох дьиэтигэр соҕотох. И. Гоголев
4. көсп. Төрдүттэн суох оҥор. ☉ Прекратить существование кого-чего-л., уничтожить полностью
Эн тур, дьоҥҥо дьолу көрдүү, Сору-муҥу көмөөрү! Эллэй
Дьон-норуот дьулуурун ханнык да күүс көмпөт. Эллэй
Күүһүнэн өртөйөн, күөмчүлээн Көҥүлү көмөргүт — көрүнньүк. Күннүк Уурастыырап
5. көсп. Тугу эмэ наһаа элбэҕи биэр. ☉ Осыпать кого-л. чем-л. в изобилии (напр., деньгами, вопросами)
Эмээхситтэр Костяҕа биир эмэ тылы этиэх түгэн биэрбэккэ, ыйытыынан көмөн бардылар. Эрилик Эристиин
Дьаакыбылап кулуба мировой судьуйаны «кэтирииҥкэ» харчынан көмөр, ол иһин дьыала көрүллэрин уһатар. Н. Якутскай
тюрк. көм