прил
куһаҕан санаалаак; өһөхтөөх

сыһ. Өһүүр санаалаахтык, өһөөн. ☉ Злобно
Эйигин өллө диэннэр, Өһөхтөөхтүк күлсүбүттэрэ. Эллэй
Мин өһөхтөөхтүк Магдьалины тобулу көрөн турдум, испиттэн биир да саҥа дорҕооно тахсыбатаҕа. Н. Абыйчанин

сагдьай диэнтэн б. тэҥ. көстүү. [Бохсоҕоллой Боотур] Өһөхтөөх хаана үлүннэ, Өһөгөйдөөх дьүһүннэннэ, Улаат-кулаат тутунна, Уһугунан дуксунна, Сабыта биэрбэхтээн Саҥаран-иҥэрэн Сагдьаҥалыы турдаҕа… П. Ойуунускай

хайыай диэн курдук
Хайаахтыай, төһө да буугунаатар, арай кыатаннаҕына эрэ сөп буолар. П. Ойуунускай
Ийэм, хайаахтыай, өрө тыынан баран, сапсыйан кэбиспитэ. Н. Заболоцкай
Хайаахтыай?! Бу көрөр ийэ буор сириттэн, Өһөхтөөх күөнүттэн кыыс оҕо күрүүрэ. «ХС»

былдьаа диэнтэн дьаһ. туһ. Ууга былдьат. Күүскүн-күдэххин былдьат. Былааскын былдьат. Малгын былдьат. Түүҥҥэ былдьат. Бөрөҕө былдьат
□ Ат хараҕа Өлбөөдүйэ өлөн, Өһөхтөөх дьүһүннэнэн, Тыҥата кыараан, Тыынара кылгаан, Иннин былдьатан, Илистэн иһэр эбит. П. Ойуунускай
Үрэх хааһа үрдээбитэ, көҥүһэ дириҥээбитэ, сыһыы дулҕата талахха былдьаппыта, кырдал, толоон ууга наадыйбыта өссө дьэҥкэтик көстөрө. С. Васильев
«Киһибит хойутаары, суолга былдьатаары гынна», — диэн дьиксинэ быһыытыйар. Н. Якутскай

даҕ. Халыҥ эттээх; күүстээх көрүҥнээх. ☉ Плотного телосложения; сильный, могучий
[Ньургун Боотур] Үллэр өһөхтөөх, Тардар тымырдаах, Оонньуур хааннаах, Бараа быччыҥнаах, Баттах сарыннаах, Ньыгыл борбуйдаах, Ньылха куҥнаах, Оҕуруктаах куораан далай ытыстаах. Ньургун Боотур. Ньыгыл борбуйдаах, ньылха куҥнаах, оҕуруктаах куораан далаан ытыстаах, …… күүстээххэ көрүҥнээх, бухатыырга холобурдаах, быһыйга быһыылаах киһи буолла. Саха фольк.

даҕ. Дьээбэлэнэрин сөбүлүүр, дьээбэлээх. ☉ Любящий подшучивать, подтрунивать, насмехаться над кем-л.
Яковлев бодоруспут киһитигэр сүрдээх хаадьылаах, күлүүлээхоонньуулаах этэ. Н. Габышев
Хаадьылаах тыллаахтар кэнники Хам баартар, саҥарбат буолбуттар. С. Тарасов
Элэктээх, хаадьылаах карикатура доҕоратас ордук бэлиэ дьүһүнүн, майгытын туох да өһөхтөөх санаата суох, оонньуу оҥостон, омуннаан ойуулуур соруктаах. ВГМ НСПТ

хааннааҕынан көр — өһөхтөөҕүнэн көрөн тур. ☉ Смотреть злобно налитыми кровью глазами
Дьэспэ [атыыр оҕус:] биһиги диэки өһүөннээхтик хааннааҕынан көрүтэлээн кэбиһэ-кэбиһэ, мөҥүрээн лиҥкиниир. Далан
Бадьыр курдук хара бараан сирэйдээх, хааннааҕынан көрбүт, нүксүгүр быһыылаах күтүр улахан киһи остуолга кумааҕы көрө олороро. Н. Түгүнүүрэп
Хаайыллан турар оҕус хааннааҕынан хаһылыччы көрөн, төбөтүн булкуйа-булкуйа, буугунаан кэбиһэ турара. Тускун
Сүүлэ киирбит атыыр таба, хааннааҕынан көрөн баран, кыыска уун-утары сүүрэр. ИИА КК

сыһ.
1. Төбөҕүн төҥкөтөн, моонньугун уһатан, инниҥ диэки дьулуһардыы (тутун). ☉ Наклонив голову, вытянув шею, подавшись всем корпусом вперед
Кини [Сэмэн] уһун моойдоох: ньолбоҕор төбөтүн дьүккүччү уунан, тугу эрэ сытырҕалыыр курдук туттар. Амма Аччыгыйа
Ол кэнники эрээккэ олорор Сокорутов диэн дьүккүччү туттубут модьу уол үкчү Никита курдук. Н. Лугинов
Бэҕэһээҥҥи тибииттэн суол мочоҥ буолан, аттар ыарырҕатан, төбөлөрүн дьүккүччү туттан, кирдиэхтээн хаамаллар. М. Доҕордуурап
2. Сөбүлээбэти, кыыһырбыты биллэрэн, кытаанахтык, өһүөннээхтик (сүүһүҥ аннынан көр, одуулаа). ☉ Показывая взглядом свою неприязнь, недовольство, враждебно глядя исподлобья
Пепеляев салгын сиэбит сирэйэ дьэбидийдэ, кыһыл армеец диэки өһөхтөөҕүнэн дьүккүччү көрөн баран, түҥнэри эргилиннэ. Софр. Данилов
Сүөдэр киниэхэ хайыһан дорооболоһордуу илиитин куду аспыт Солтуохабы сүүһүн аннынан дьүккүччү көрөн ылаат, таһырдьа тахсыбыта. П. Аввакумов
Власий Порфирьевич, халыҥ муос ачыкытын үрдүнэн, сүүһүн аннынан дьүккүччү көрөн кэбиһэ-кэбиһэ, тугу эрэ кэпсиир. В. Яковлев

I
1.
үөмэхтээ диэнтэн холб. туһ. Сырдык төлөннөр өргөстөрө өрүтэ үөмэхтэспитинэн бардылар. Амма Аччыгыйа
Күн киирэрин кытта, илинтэн түспүт дохсун тыал күөл уутун күүрдэн, долгун өрө үөмэхтэһэ түстэ. М. Доҕордуурап
Халлаан соҕуруу кырыытыттан хойуу баҕайы былыттар уһулута ойон тахсаннар, өрүтэ үөмэхтэһэн кэлэн испиттэрэ. И. Никифоров
2. Ким-туох эмэ тула үтүрүһэ-үтүрүһэ элбэх буола мунньуһун, бөлүөҕүс, чөмөхтөс. ☉ Сгрудиться, столпиться, задевая друг друга, вокруг кого-чего-л.
Бары остуолу тула үөмэхтэстилэр. П. Филиппов
Оҕолор бастакы ырыаларын ыллаары үөмэхтэстилэр. Э. Соколов
Көрбүтүм арай уу кытыытыгар кып-кыра үөн курдук балык оҕолоро үөмэхтэһэллэр. Н. Тарабукин. (тылб.)
II
даҕ. Биир кэм эймэҥнии, үллэҥнии олорор курдук көстөр (хол., биир сиргэ элбэх туох эмэ мустубута). ☉ Беспорядочно двигающийся, находящийся в хаотичном движении (о большой массе кого-чего-л.)
Үөмэхтэс төлөннөр Өрүтэ көтөллөр, Өһөхтөөх най буруо оргуйар! П. Тобуруокап
Ол күн дэриэбинэ анныгар атыыһыттар ааллара кэлэн тохтообут, онон биэрэккэ киһи үөмэхтэс. С. Никифоров
Үөр бараан курдук үтүрүһэн, Үөмэхтэс долгуннар сырсаллар. С. Тимофеев