туохт. Таҥаскын сотору-сотору көрүн (хол., саҥа кэппит таҥаскын маанымсыйдым дии санаан эбэтэр атыҥырыы көрөн). ☉ Часто оглядывать свою одежду (особенно новую или непривычную)
Уолум ол күн саллаакка киирэн, байыаннайдыы таҥнан килэс гына түспүт. Субу-субу өҥөнөн көрүнэр буолбут. П. Ойуунускай
Микиитэҕэ саҥа ырбаахы тикпиттэрэ, сотору-сотору өҥөнөн көрүммэхтии сылдьар. Амма Аччыгыйа
Якутский → Якутский
өҥөн
өҥ
I
аат. Эттик, харамай тас дьүһүнэ, ханнык кырааскалааҕа. ☉ Цвет, окрас (предмета, животного и т. д.)
Үчүгэйиэн ыйдаҥаҕа, Үүт өҥүнэн туналыйан, Айылҕабыт хайдах эрэ Атын өттө арыллара. Күннүк Уурастыырап
Хаар өҥө көҕөрөр. Тыал ордук күүһүрэр. Н. Якутскай
Хаба хаана өҥө суох буолар. ББЕ З
др.-тюрк., тюрк. өҥ
II
1. аат.
1. Ардахтаах, онон өлгөм үүнүүлээх дьыл (сайын). ☉ Урожайный год
Өҥ кэллэҕинэ даҕаны, биһиги холкуоска оттуур ходуһа санаабытынан баар буолан кэлиэ суоҕа. Суоҕу баар оҥордоххо оччоҕо баар буолуо. М. Доҕордуурап
Өҥ эргийдэ. Быйыл оттоммокко хаалар ходуһа диэн суох буолуоҕа. «Кыым»
2. Ас-үөл дэлэйэ, баай-дуол, байылыат олох. ☉ Достаток, обилие, зажиточная жизнь
Үүтү-аһы, өлгөм өҥү үксэтэри ситиһэбит. Күннүк Уурастыырап
Өр дьыл курааны тулуйбут, Өртүүн, хаһыҥныын охсуспут, Иһэр уунан кыыракымчы Өҥҥө тиийбит баар Чурапчы. Дьуон Дьаҥылы
От үрэхтэр угуттуу устуохтара, халыан үрэхтэр халаанныы хаамыахтара, өҥҥө үктэнэн өрөгөйбүт үрдүөҕэ. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Өлгөм үүнүүлээх, уохтаах кырыстаах. ☉ Урожайный, благодатный (напр., о почве). Өҥ хочо. Өҥ алаас. Өҥ буор
□ Кини төрөөбүт оройуонугар алаастар өҥ дьылларга эрэ маннык үүнэллэр. С. Никифоров
Бөһүөлэктэр турар сирдэрэ, дьиҥэр, саамай үчүгэй, өҥ буордаах сир эбит. «ХС»
△ Иҥэмтэлээх, иҥэмтэлээх бэссэстибэлэринэн баай. ☉ Питательный (о пище, о корме скота)
Тойон ыҥырыалаах сайын өҥ оттоох буолар. И. Гоголев
♦ Өҥ антах түһэр — наһаа барар, сиэри таһынан модьуйар. ☉ Требовать слишком много, переходить меру в своих требованиях
Бэйэм кыараҕастык олорон, тылгын быһа гыммакка, кыах баарынан көмөлөспүтүм үрдүнэн, өҥ антах түһэ олороруҥ да баар ээ. ГНС СТСДТ
ср. монг. өн(г)
III
аат.
1. Тирии ис эккэ сыстар өттө. ☉ Изнанка шкуры
Тирии өҥө. ПЭК СЯЯ
△ Ханнык эмэ ис уорган салыҥнаах бүрүөтэ. ☉ Слизистая оболочка какого-л. внутреннего органа
Хабах өҥө. ПЭК СЯЯ
2. кэпс. Эттик бөҕөтө-таҕата, таныктааҕа, халыҥа, туһаҕа туруон сөптөөҕө. ☉ Прочность, крепость чего-л.; ценность чего-л.
Өҥө бүппүт таҥас. СГФ СКТ
IV
аат., кэпс. Күүс, эрчим, сэниэ, улахан тулуур (хол., кыылы, булду сойуолаһарга). ☉ Сила, энергия, большая выносливость (проявляющиеся, напр., при преследовании зверя)
Киэҥ хардыым дьэ кыараҕастыйда, уһун өҥүм дьэ кылгаата, ситэр өттө буолла! ПЭК ОНЛЯ II
Табаларгыт ыраах барыахтара суоҕа, өҥнөрө сотору бараныа. «ББ»
♦ Өҥө быстыбыт — тохтобула суох уһуннук айаннаан эбэтэр аччыктаан сэниэтэ суох буол (үксүгэр көлө туһунан этэргэ). ☉ Быть на исходе сил (в результате быстрой, продолжительной езды без отдыха и корма – об упряжной скотине). Тохтооҥ, аккыт өҥө быстыбыт
Якутский → Русский
өҥ
I 1. достаток; өҥҥө олор = жить в достатке; 2. плодородный; урожайный; өҥ почва плодородная почва; өҥ дьыл урожайный год.
II 1) цвет, окраска; таҥас саһархай өҥө ткань жёлтого цвета, жёлтая ткань; кустук араас өҥүнэн оонньоо = играть, переливаться разными цветами радуги; 2) масть (животных).
III 1) мездра; 2) изнанка (дохи, заячьего одеяла и т. п.) # өҥөр киир = а) войти во вкус чего-л.; пристраститься к чему-л.; б) домогаться чего-л.
өҥ-тот
зажиточная жизнь, общее благосостояние.
өҥ-түү
1) внешний вид, внешнее состояние (животного); ынаххыт өҥө-түүтэ хайдах этэй? какова на вид была ваша корова?; 2) разг. общий вид, общее состояние (человека); 3) разг. добротность, прочность, цельность (одежды, ткани); бу сон өҥө-түүтэ бараммыт эта шуба совершенно износилась.
өҥөн=
возвр. от өҥөй =.
Еще переводы: