Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ааллаһыы

ааллас диэнтэн хай
аата. Биһиэхэ иккиэммитигэр туох эрэ улахан суолталааҕы этиэн баҕарбыт Вераны түннүк аттыгар уопсай ааллаһыыга аралдьытан бардым. М. Лермонтов (тылб.)

ааллаа

туохт.
1. Аал оҥорон, болуот тутан уһаар. Сплавлять, соорудив плот. Бэрэбинэни ааллаан уһаар
Бэйэтэ барбат тугу эмэни уһаар, уунан сырытыннар. Сплавлять что-л. (несамоходное)
Бэрэбиэсчит киһи толору тиэйиилээх боруому төттөрү-таары ааллаан, кырдьык да, муҥ бөҕөнү көрбүт. А. Фадеев (тылб.)
2. көсп. Киэҥ сиринэн тайаан, элбэх буолан үмүөрүһэн сырыт; киэҥ сири киэптээн саба халыйан, тоҕо солоон бар, кэл. Двигаться толпой, занимая большое пространство
Дьиэлэр таас эркиннэрин лаһыгырыы саҕан, уулуссаны бүтүннүү ааллаан тааҥкалар киппэриһэллэр. Амма Аччыгыйа
Сыарҕалар утуу-субуу тоҕо ааллаан кэлэн тохтотолоотулар. Болот Боотур
Бүлүү эбэ мууһун ааллаан. Күрүлүү устар тыаһаан-ууһаан. «ХС». Тэҥн. ааҥнаа

ааллас

туохт. Элбэх буолан төттөрү-таары үмүөрүһэ, тоҕуоруһа сырыт; күргүөмүнэн күүскэ саба халый. Двигаться взад-вперед толпой, толпиться; разливаться, растекаться (о чем-л. обильном и мощном)
Трамвай тохтобулугар мунньустубут дьон төттөрү-таары ааллаһаллар, кэлэн биэрбэккэ хойутаппыт трамвайы мөҥүттэллэр. Амма Аччыгыйа
Күөл кытыытыгар ынах сүөһү үөрэ мэччийэн, хара тордох курдук, ааллаһа сылдьар. М. Доҕордуурап
Ууну курдаттыы көрбүтэ туутугар балык кыайан аалласпат гына ыга симиллибит. Ф. Постников

Якутский → Русский

ааллас=

толпиться; двигаться толпой; уулуссаҕа дьон ааллаһаллар на улице толпится народ.


Еще переводы:

аймарыт

аймарыт (Якутский → Якутский)

туохт. Аймаан аҕыйатан, энчирэтэн кэбис. Рассеивать, расходовать, уменьшать
Алаас-сыһыы тухары Ааллаһан үөскээбит Аһаҕас туйахтаахтарбын Аймарытар буолаайаҕыт. П. Ойуунускай

улаатымсыйыы

улаатымсыйыы (Якутский → Якутский)

улаатымсый диэнтэн хай
аата. Норуот бэйэтэ ааллаһан-анньыһан үлэлээтэҕинэ тойомсуйуу, бэригирии, улаатымсыйыы, бэрдимсийии суох буолуох тустаахтар. П. Ойуунускай

парааттаа

парааттаа (Якутский → Якутский)

көр барааттаа
Көрүдүөрдэр ортолорунан аны кинилэр [дьадаҥылар] ааллыыллар, уулуссаҕа кинилэр парааттаан буору бурҕаталлар. Амма Аччыгыйа
Баттаммыт, дьайдаммыт аймаҕа, Парааттаан, ырыанан ньиргийиҥ! Күннүк Уурастыырап

бэрдимсийии

бэрдимсийии (Якутский → Якутский)

бэрдимсий диэнтэн хай
аата. Уһуну санаабат, киэҥи көрбөт, албын оҥоһуу, тутах тутуу, мин аҕай дэнии, бэрдимсийии туһата кыра. Сибэккилэр
Норуот бэйэтэ ааллаһан-анньыһан үлэлэстэҕинэ, тойомсуйуу, бэригирии, улаатымсыйыы, бэрдимсийии суох буолуох тустаах. «Кыым»

хойутат

хойутат (Якутский → Якутский)

хойутаа диэнтэн дьаһ
туһ. Трамвай тохтобулугар мунньустубут дьон төттөрү-таары ааллаһаллар, кэлэн биэрбэккэ хойутаппыт трамвайы мөҕүттэллэр. Амма Аччыгыйа
Бэйи, мин барыым, мунньаххар хойутатаары гынным. Е. Неймохов
Ааспыт ыйдааҕы отчуоккун эмиэ хойутаппытыҥ. Наһаа бытааҥҥын. У. Ойуур

дьигиһиччи

дьигиһиччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Ыардык, чиҥник. Крепко, твердо
Дьаамаҕа түспүт көтөр ааллыы Эгдэс гынаат, эмискэччи Тохтуу түстэ дохсун бааллыы Өрө күүрэн дьигиһиччи Тыаһаан испит муусука. Р. Баҕатаайыскай
Пуолка хамандыыра эмиэ дьигиһиччи үктэнитэлээн, пуолка иннигэр тахсан ыраахтан көрбөхтөөтө. Л. Толстой (тылб.)

ньүрүс гын

ньүрүс гын (Якутский → Якутский)

ньүрүй диэнтэн көстө түһүү. Онтон [Сыллай Луха] икки илиитин быластаан баран дьону ортотунан ааллаата
Сорох ньүрүс гынна, сорох туора ойдо. Амма Аччыгыйа
Бүүчээн оҕонньор …… өрө чинэллэн турбахтыы түһээт, биирдэ ньүрүс гынан, кутаа уот тыллары куппутунан барда. Амма Аччыгыйа

ааллыы

ааллыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Аал курдук, аалга майгылаахтык (туохха да долгуйбат биир кэм буолуу эбэтэр олус бытаан, нэс буолуу, дьаалатынан устуу бэлиэтэ). Подобно плоту, плывущему по медленному течению (употр. для обозначения невозмутимости, тихой равномерности или чрезмерно медленного движения, инертности)
Былыттар тахсаллар, Улуукан ааллардыы усталлар. П. Тобуруокап
Утуйбут Лена урсунунан Ырыалар ааллыы уһуннулар. И. Гоголев
[Биһиэхэ] бааллар нэһиилэ соһуллан эрэ иһээччилэр, туох да уотакүөһэ суох даҥ курдуктар, ааллыы устааччылар. Суорун Омоллоон

алаас-сыһыы

алаас-сыһыы (Якутский → Якутский)

аат. Тулатыгар тыалаах, улахан, киэҥ оттонор сыһыы; ыраас кип-киэҥ, мэччирэҥнээх төгүрүк хонуу. Окаймленное лесом широкое, круглое поле; широкий чистый луг
Аҥаарыйа көҕөрбүт Алаас-сыһыы сирдэрим Арамааттаах сытынан Аҥылыйа сыттылар. Күннүк Уурастыырап
Алаассыһыы тухары Ааллаһан үөскээбит Аһаҕас туйахтаахтарбын Аймарытар буолаайаҕыт. П. Ойуунускай

анах

анах (Якутский → Якутский)

көр ынах
Сыһыы, толоон иһигэр Сылгы сүөһү сырсыбыт, Алаас, хочо иэнигэр Анах сүөһү аалласпыт, Толуу күрүө аайытын Төрөлкөй торбос үөскээбит. Саха нар. ыр. III
Алаһа дьиэни баһылыктаан Аал уоту оттуҥ! Алтан сэргэни анньынан, Алаас муҥунан Анах сүөһүлэниҥ, Сыһыы муҥунан сылгы сүөһүлэниҥ. П. Ядрихинскай