абар диэнтэн хай
аата. Буруйа суох суолугар күтүрэнэн, мунчаарыыта, хомолтото уонна абарыыта, баҕар, кини [Сэмэн] ыарыытыгар эмиэ көмөлөспүттэрэ эбитэ буолуо. Д. Таас
Уордайыы, абарыы, улуу өс Уорааннаах баалыгар ытыллан, Кыргыһыы кырдалын үрдүнэн Кыайыыны кынаттаан көтөҕүт. Күннүк Уурастыырап
Мин абарар абарыым баар — биһиги сопхуоспутугар көрүү-харайыы куһаҕаныттан сылгы көнньүнэн өлүүтэ наһаа элбэх, оттон сүүстүү ийэ биэттэн төрүөҕү ылыы эмиэ аһара намыһах. «ХС»

туохт.
1. Кыһый, кыйахан. ☉ Чувствовать досаду, раздражение
Биэсалта эр бэртэрээ иҥнэри анньаары чырастаһаллар да, хамсаппаттар. Ону көрөн Күүстээх Уйбаан абара санаабыт. И. Бочкарев. «Эйигин көрдүү сылдьабын!» — диэтэ Сэмэнчик, абарбыт киһи быһыытынан. Н. Неустроев
Илиитин таһынан уутун ыһаат, абарбыт, кэҥээбит хараҕынан кынчарыйан кэбиһээт, тыраахтарын диэки суһаллык хааман сукулдьуйа турбута. Н. Габышев
2. Олус кыыһыр, кырыгыр, өһүөннээхтик быыппаһын. ☉ Досадовать, возмущаться, злобствовать, быть в большой ярости
Василий Егорович кэпсии олорон ис-иһиттэн абаран, быыппастан кэллэ. Софр. Данилов
Олус абаран, хаана-сиинэ алдьанан барда. А. Сыромятникова
Буруйа суох тохтубут хаан иһин иэстэһэр өй киирдэ. Абардым. Дьуон Дьаҥылы
Арамаан өлөрүн-тиллэрин билбэт гына абаран, утары дьорҕойон кэбиһэр. Амма Аччыгыйа

туохт. Кырыктаахтык, өһүөннээхтик кыһый, өһүргэн, кыйахан. ☉ Гневно возмущаться, быть полным негодования
Петефи хоһоонноругар баайдар-тойоттор кыыллыы сигилилэрин абаран-сатаран туран саралааһын, баттабылы-атаҕастабылы утары охсуһууга ыҥырыы ордук күүһүрэн, сытыырхайан испиттэрэ. Софр. Данилов
Абаран-сатаран ылабын Ааспыт кэмнэри санааммын, Ыарыһах буолан турабын Ыар күннэри ааһаммын. С. Васильев
Мэктиэтигэр хараҕын дьүккэтэ кытта кытаран, абарар-сатарар. Н. Якутскай

абар-сатар диэнтэн хай
аата. Билигин Силтэһин сүрэҕэр өс кутаата умайар, өйүн-санаатын абарыы-сатарыы имэҥэ-дьалыҥа өрө күүрдэр. Күннүк Уурастыырап
Кини куолаһыгар абарыы-сатарыы, өстүйүү даҕаны дуораана иһиллэргэ дылы гынна. Г. Угаров
Эн эдэр сүрэххэр абарыы-сатарыы уоттаах хаана оонньоото. Ол иһин өстөөххө өһүнэн туоллуҥ. Т. Сметанин

туохт. Туохтан эмэ олус күүскэ кыыһыр. ☉ Сильно разозлиться на кого-что-л., испытывать чувство большой досады, возмущаться
Алтан Харах онтон кыһыйан-абаран, Болтоһуну иин курдук иҥнэрэн баатта үһү. Күннүк Уурастыырап
Дьэллик кыһыйа-абара саныы истэ. Н. Заболоцкай
Суоппар Алик кыһыйан-абаран өрө мөхсө түстэ. П. Егоров

туохт. Кырыгыран туран кыыһыр, киҥнэн. ☉ Разгневаться, прийти в ярость
Хобороос күн аайы майгыта-сигилитэ уларыйан, эригэр кыыһырара-абарара эбиллэн испитэ. А. Софронов
«Маайа, тоҕо тыаҕа тахса сырыттыҥ диибин ээ?» — диэтэ Сэмэнчик эппэҥнии-эппэҥнии, сирэйэ кытаран хаалбыт, хараҕа уоттаммыт, илиитэ-атаҕа босхо барбыт, бэрт улаханнык кыыһырбыт-абарбыт. Н. Неустроев
Манчаары Баһылай эмискэ ойон турар. Кыыһырбыт-абарбыт көрүҥнээҕэ. Н. Якутскай

сильно гневаться; гневно возмущаться; абаран-сатаран эппитэ он говорил с гневным возмущением.

злиться, раздражаться; возмущаться; абарбыт саҥа возмущённый голос; ср. абаккалан =, абалан =.