имеющий какую-л. привычку, какое-л. обыкновение, какие-л. склонности; ср. адьынаттаах .

даҕ. Дьахталлары эккирэтиһэр, кинилэри кытта сылдьыһар идэлээх, ойоҕумсах. ☉ Женолюбивый
Маннык мааны тойон дьахтарымсах адьынаттааҕа. И. Данилов
Дьиҥэ, Чугуусап олус оннук кэпсииллэрин курдук дьахтарымсах эҥин киһи буолбатах эбит. Э. Соколов

сурах-садьык диэн курдук
Киһи этинэн-тириитинэн билэ илигинэ, барыны барытын, сурахтаамах кэриэтэ, күдээринэ, кулгааҕын таһынан аһарар адьынаттаах эбит. Софр. Данилов
Эт эрэ, эн кэргэн кэпсэппит кыыһыҥ кимий? Эн олус сурахтаамах курдук кэпсиигин. Н. Чернышевскай (тылб.)

даҕ. Дьоһуна суох, солуута суох. ☉ Легкомысленный, несерьёзный, необдуманный (напр., о речи)
Разведка тыаҕа сынньанар. Сэлбиэр күүлэй буолбатах. Разведка …… руда хайалар Биитэр мөлүйүөн туона чох. С. Данилов
Мин дьон сэлбиэр тылын дэбигис итэҕэйэ охсубат адьынаттаах киһибин. Л. Габышев
русск. шалбер

аат., кэпс.
1. Куһаҕан быһыы, түктэри кэмэлдьи. ☉ Дурная привычка, дурные наклонности
Куһаҕан киһи үтүөнү да холуннара, үрдүгү да намтата сатыы сылдьар адьынаттаах. Амма Аччыгыйа
Байар үлүскэнэ киһи сигилитин алдьатар даҕаны адьынат эбит. Софр. Данилов
Үгүс дьону үлэтэ суох хаалларыы капитализм арахсыспат аргыһа, ааспат адьыната буолар. И. Аргунов
2. Үөрүйэх, кэмэлдьи, үгэс. ☉ Привычка, наклонности
Төһө да кыра буоллар, барыны бары өрө тарда, итэҕэһибыһаҕаһы туората сылдьыы, устунан, дьоҥҥо-сэргэҕэ күннээҕи кыһамньы, үөрүйэх, адьынат буолан иһиэхтээх. Күннүк Уурастыырап
Урут дойдубар Кавказка сылдьан элбэхтик суруйар этим. Суруйар эмиэ туспа адьынат быһыылаах. «ХС»
Кини [муора эйгэтэ] — көҥүл көрүлүү, Көҥүлүн туохха да уларыппат, Кини күүрээнэ — өрөгөйдөөх, Улуу, Үчүгэйгэ эрэ талаһар адьынаттаах. С. Данилов

1. аат. Кимиэхэ эмэ мэлдьи күнүүлүүр адьынаттаах, кэмэлдьилээх киһи. ☉ Ревнивец
   Бэйи эрэ, Даша ити кырдьык күнүүлүүр дуо? Тахсан кэпсэттэххэ сөп буолсу. Күнүүһүт буоллаҕына букатын сатаммат. М. Доҕордуурап
   Кирилл Ивановка күнүүһүт атамаана даҕаны дьон ойохторун харчы иэс көрдөтө ыыталлар уонна ымыр да гымматтар, ыйыталаһан муҥнаабаттар. Н. Габышев
   Эр киһи чугас эргин күнүүһүтүнэн аатырбыт урааҥхай, сороҕор баҕас киһи итэҕэйиэ суоҕун курдук дьаабыланар. «ХС»
2. даҕ. суолт. Күнүүлүүр адьынаттаах, кэмэлдьилээх. ☉ Ревнивый
   Күнүүһүт дьахтар эрин күүтэригэр Күн-түүн уһуурун кэпсииллэр. Суорун Омоллоон
   Кэтириис муҥнаах, аны-аныаха диэри күнүүһүт түөһээҥкигин бырастыы гын, кыыһырыма, кыыһырыма. В. Гаврильева

алкый диэнтэн атын
туһ. Бар дьоҥҥутугар, Очурга оҕустарбакка, Араскаакка алкыйтарбакка, Айаннаан тиийэҥҥит, Ахтылҕаҥҥытын таһаарыҥ. П. Ядрихинскай. [Куралай Кустук:] Аар-дьаалы, ааһар былыт албаһыгар алкыйтара сыспыппын, бэйи эрэ аны бэйэтин [кыыһы] көрүөххэ! Д. Апросимов
Аныгы абылаҥнаах үйэ аан ийэ дойдуну соҕотохто алкыйтаран ааһар адьынаттаах. С. Федотов
Аан дайды аҥаардастыы Атаҕастабылыгар алкыйтаран. Аттанар күнүм аһайда. А. Софронов

көр быртах
Дьахтар быттахтаах диэн буолар. Дьахтар эр киһи таҥаһын тэпсэрин, атыллыырын даҕаны айыыргыыллар. А. Софронов
Манна олорооччулартан биир иэдэһинэн оонньуур эмэн дьахтар бэйэтин быттаҕын уокка быраҕар адьынаттаах эбит. Болот Боотур
Ону Уот Мэҥилэстэй диэн Улуу кыылы былыт быттаҕынан аһатан, Халлаан чэлкэҕинэн хатаҕалаан, Тоҕус хос тоҥ тимиринэн сыаптаан, Тутан олорор сурахтааххыт. С. Васильев

хап I диэнтэн дьаһ. туһ.
♦ Тылгыттан хаптар (ыллар) — тугу эрэ алҕаска саҥаран кэбиһэҥҥин киирэн биэр. ☉ Быть пойманным на слове
Хаайыыга түбэспит сэлэһэр адьынаттаах оҕонньоттор эрэйдээхтэр тылларыттан хаптараллар эбит. Далан
[Чахова:] Эн, доҕоор, оргууй айахтат эрэ. Хайа, тылгыттан хаптараайаҕын! Н. Лугинов
Кини тылыттан хаптаран тымта кыыһырда. С. Курилов (тылб.)

туохт.
1. Ханнык эмэ тиэкиһи көрөн, көннөрөн, тупсаран бэчээккэ бэлэмнээ. ☉ Проверять, обрабатывать и исправлять текст при подготовке его к печати, редактировать
Бүлүү киһитэ П.Г. Григорьев суруйбут букубаарын мин эрэдээксийэлээн, оҥорон таһаараммын, саха ыччата бэрт уһун кэмҥэ бу букубаарынан сурукка үөрэммитэ. Суорун Омоллоон
Кинигэ үчүгэй тылынан суруллубут эрээри, сорох өттүгэр кичэйэн эрэдээксийэлиэххэ сөп эбит. «ХС»
Биһиги, ааҕааччылар, биир уопсай адьынаттаахпыт: кинигэни ким эрэдээксийэлээн таһаарбытын аахайа даҕаны соруммаппыт. С. Федотов
2. Тахсар хаһыаты, сурунаалы салайан, көрөн-истэн таһаар. ☉ Издавать, руководить периодическим изданием. 1924-1925 сылларга Эллэй «Хотугу ыччат» диэн бастакы хомсомуолускай хаһыаты эрэдээксийэлээбитэ. Н. Габышев. Күндэ «Кыым» диэн сахалыы тылынан маҥнайгы сурунаалы эрэдээксийэлээн таһаарбыта. «ХС»