Якутские буквы:

Якутский → Русский

аймааһын

и. д. от аймаа =.

аймаа-саймаа=

1) транжирить, проматывать; элбэх үбү аймаата-саймаата он промотал много денег; 2) пугать, вспугивать (скот, птиц, зверей); 3) приводить в беспорядок, смешивать, перепутывать.

аймаа=

1) будоражить, взбудораживать, тревожить; пугать; дьону таах аймаата он зря взбудоражил людей; куһу аймаама = не пугай уток (диких); ср. уймаа = 2; 2) тратить, транжирить; үбү аймыыр он транжирит деньги; 3) мешать, перемешивать, переливать (кумыс, молоко и т. п.); кымыһы аймаама не перемешивай и не переливай кумыс (от. е. дай ему отстояться).

Якутский → Якутский

аймааһын

аат. Олоҕурбут бэрээдэк кэһиллиитэ, сүпсүлгэни, булкуллууну таһаарыы. Нарушение установившегося порядка; беспокойство, смятение, расстройство
Аймааһын кэмигэр ыраах хаалбыт аргыстарбыт биһигини номнуо ситэн тиийэн кэлбиттэрэ. Н. Заболоцкай
Мин, аймааһыны таһаарбыт буруйбар, миинньиги сулбу тардан ыламмын, дьиэни илбийэн элэстэппитинэн бардым. Амма Аччыгыйа
[Манчаары:] Хата эйиэхэ Урукку олохпун, Ааспыт аймааһыммын, Сирийэн тураммын, Сиһилээн кэпсии иликпин ээ. А. Софронов

аймаа

туохт.
1. Тыаһаан-ууһаан, саҥа таһааран тулалыыр эйгэ нуһараҥын, чуумпутун долгут. Своим шумом, голосом нарушать тишину, безмятежность окружающего мира
Арай хаһан эмэ тоҥон турар чуумпуну сур бөрө улуйуута, хагдаҥ эһэ хаһыыта эрэ аймыыр. Л. Попов
Аччык оҕо ытаһыыта, Ала ынах маҕырыыта Алаас иһин аймаата. Эллэй
Алдьархайга түбэспиттэрин биллэрэн, кини көй салгыны аймаабыта биир да ыстаансыйаҕа тиийбэккэ, ким да кулгааҕар иһиллибэккэ хаалбыта. Амма Аччыгыйа
2. Ыс; үргүт, үрүө-тараа ыыт (хол., сүөһүнү). Разгонять, рассеивать; пугать (напр., скот)
Тыый, эһэ иннэ сыттаҕа дуу? Аны табаны аймыа! Н. Заболоцкай
Атын булчуттар кэлэн аймаабатах буоллахтарына, баҕар, кыылга түбэһиэм диэн [Сэргээчээн] бөҕөх соҕус истэ. Болот Боотур
Тутуу маһын толуута онно үүнэр. Ол эрээри Сатыров оҕонньор тыа кыылын аймыахтара диэн онно маһы кэртэрбэт. И. Федосеев
3. Саамылаа, төттөрү-таары кут; иһитихомуоһу өрө-таҥнары тут. Переливать, разливать; перемешивать
Сэттэ сири иһиттэн Сэймээн-сэймээн Аҕыс саар ыаҕастан Аймаан-аймаан [арыылаатылар]. П. Ойуунускай
4. көсп. Олус хорҕомноон барат, ыскайдаа, матайдаа (хол., үбү-аһы, баайыдуолу). Растрачивать, разбазаривать, проматывать (напр., деньги, имущество). Аҕатын баайын аймаабыт
Бары киһи баайын-тотун аймыыр хаарты, добунуо, лотуо, дуобат диэннэр дэлэй бардылар. Эрилик Эристиин
Мин эһигини, хара көлөһүммүнэн муспут баайбын-топпун аймаабыттары, алаһа дьиэбин алдьаппыттары, кыраатаҕым буоллун! Н. Якутскай
5. көсп. Холку, сиэрдээх туругу кэһэн, долгуйууну, куттаныыны, сүпсүлгэни таһаар (үксүгэр олох, санаа эҥин туһунан). Взбудораживать, тревожить, вносить беспокойство, разлад, чувство страха
Биир куһаҕан киһи бүтүн бөһүөлэги аймыыр. Амма Аччыгыйа
Хайа, бэйэҕит сөбүлэһэн тупсуоххут буолаарай? Арахсан, олоҕу аймыыр хайаҕытыгар даҕаны барса суох буолуо. А. Софронов
Арыт киһи уһуну-киэҥи саныы барбакка, дууһаны аймыыр дьэбир тыллары быраҕаттанан кэбиһээччи. Кустук
Аҕыс улууһу аймаан фольк. — киэҥ айдаанынан, элбэх сүпсүлгэни тардан. С большим шумом, вызвав большое беспокойство, тревогу
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан, Тоҕус улууһу тоҕо хаамтаран, Толбонноох түүлээҕи толору тиэйэн [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев. Атыйахтаах уу курдук аймаатылар (аймыы тэбистилэр) фольк. — Орто дойду олоҕун бүтүннүүтүн долгуттулар, киһи-сүөһү олороруттан аһардылар (олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһуулара дуоланын хоһуйар көһөр олук сороҕо). Привели в смятение, расстроили земную жизнь (часть формулы, живописующей грандиозность богатырского боя)
Орто аан ийэ дойдуну тордуйалаах уу курдук долгуччу үктүөтүлэр, атыйахтаах уу курдук аймыы тэбистилэр. Ньургун Боотур

аймаа-саймаа

туохт.
1. Үрэй, үрүө-тараа ыыт, үргүт. Разгонять, рассеивать, распугивать. Бөрө табаны аймаан-саймаан кэбиспит
2. Ыс-тох, харса суох ыскайдаа, матайдаа. Разбазаривать, проматывать (богатство, имущество). Элбэх үбү аймаан-саймаан кэбиспиттэр
3. Төттөрү-таары саамылаа, иһиттэн иһиккэ кут; элбэх иһити өрө-таҥнары тутан туһан. Переливать жидкость из сосуда в сосуд, перемешивать; пользоваться большим количеством сосудов
Сэттэ сири иһиттэн кымыһы имээнсимээн, аҕыс саар ыаҕастаах арыыны аймаан-саймаан …… кутан аҕалан айах туттулар. ПЭК ОНЛЯ II
Аҕыс иһит хайаҕын аймаан-саймаан арыылаабыт, астаабыт. ПЭК ОНЛЯ II


Еще переводы:

нарушение

нарушение (Русский → Якутский)

с. I. (по гл. нарушить) аймааһын, алдьатыы; кэһии; нарушение договора дуогабары кэһии; 2. (по гл. нарушиться) айманыы, алдьаныы; кэпиллин; нарушение обмена веществ вещество атастаһыытын кэһиллиитэ.

алыстаа

алыстаа (Якутский → Якутский)

көр олустаа
Маатырҕаһыы, мээтиргэһии алыстаабыт. П. Ойуунускай
Эмиэ кэмчиэрийбит кэпсээн кэҥээтэ, Аччаабыт аймааһын алыстаата, Ырыа-хоһоон ыраатта. А. Софронов
Акыйаан уҥуоргу акулалар, Алыстаан эрэҕит, Аһары иирэҕит. Күннүк Уурастыырап
Бэйэм даҕаны сааһым тухары сэҥээриигэ сылдьа үөрэнэн алыстыыр быһыылаахпын. Н. Лугинов

ньаргыһыы

ньаргыһыы (Якутский → Якутский)

ньаргый диэнтэн хай
аата. Ыт ньаргыһыыта уонна биһиги ыттарбытын тохтото сатыыр ыксаабыт ыһыыбыт-хаһыыбыт көс сиртэн иһиллэр аймааһыны тарта. Н. Заболоцкай

иһирэхтээ

иһирэхтээ (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ кистээн (дьон көрбөтүнэн) оҥор (дэҥҥэ тут-лар). Делать что-л. тайно, под секретом (редко употр.)
Иһирэхтээн аһатта. ПЭК СЯЯ
Иһирэхтээн ыйытара. ПЭК СЯЯ
Иирсибит истэрин Иһирэхтээн иһиттэххэ, Буоһата суох боруок буолла, Аччыгый да аймааһыны тарта. А. Софронов
Илиэһэй уола Имньим сылдьан, Испииринэн эмсэхтэнэн, Иититтэн-саҕатыттан тахса, Иирдэ-кутурда диэн Истиҥ-тастыҥ доҕотторум Иһирэхтии этэргитин истэбин. А. Софронов. Тэҥн. иһирэҕэлээ

марылаа

марылаа (Якутский → Якутский)

туохт. Саҥа таһааран улаханнык сарылаан ытаа. Громко навзрыд плакать, рыдать, реветь
Оҕо өрө мэтэрийэ-мэтэрийэ ытаан марылыыр. Н. Якутскай
Дьиэ иһинээҕи аймааһынтан оҕо уһуктар, ытаан марылыыр. Н. Заболоцкай
[ Наташа] ыстанан тиийэн олоро түстэ да, ытаан марылаан баран, өргө диэри кыайан уоскуйбата. Л. Толстой (тылб.)

аччыгый

аччыгый (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Сааһынан кыра. Младший по возрасту, малолетний
Бары өттүнэн хайаларыттан да кэрэлэрэ Солуураптар аччыгый бырааттара Кыра Уйбаан. Амма Аччыгыйа
Ол нөҥүө күнүгэр оҕонньор уолуттан арахсан, чаас сүөһүтүн ылан, аччыгый уолун аахха көһөн таҥкынаан тиийбит этэ. А. Бэрияк
Аччыгый уол Арыйаан, Ас көрдөөн тулуппата, — Аҕатыттан эт көрдүүр, Ийэтиттэн үүт көрдүүр. Эллэй
2. Кээмэйинэн, ахсаанынан кыра. Небольшой по размеру, количеству
Бу олордоҕуна, арай биирдэ өрүс үөһээҥҥи өттүттэн биир аччыгый дьиэ дьүһүнүгэр дылы сэп уунан устан иһэр. Саха фольк. Ыкынаачай аччыгый сүгэһэрдээх киирэр. Күндэ
3. Дуона суох, бэрт кыра. Незначительный, ничтожный
[Ини-бии] Иирсибит истэрин Иһирэхтээн иһиттэххэ, Буоһата суох боруок буолла, Аччыгый да аймааһыны тарта. А. Софронов
Кэбис, буруй аччыгыйына, бэрэссэдээтэлгэ баран тыллыыһыбын. М. Доҕордуурап

обеспокоить

обеспокоить (Русский → Якутский)

сов. кого сүпсүнүт, аймаа, дьиксиннэр.

илбий

илбий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугунан эмэ (хол., сиппииринэн, тирээпкэнэн) харбаан ыраастаа. Мести, подметать (полы)
Мин аймааһыны таһаарбыт буруйбар - дьиэни илбийэн элэстэппитинэн бардым. Амма Аччыгыйа
Чочумча буолан баран таһыттан Дааса киирэн, остуолу хомуйар, дьиэни илбийэр, ону-маны оруноннугар уурталыыр. А. Софронов
Кинилэр Шейдманнааҕар атыннара: дьиэни илбийэр, сылабаары сылытар, иһитихомуоһу сууйар этилэр. Эрилик Эристиин
2. Чэпчэкитик (хол., үтүлүгүҥ төбөтүнэн) сот. Легким движением (напр., кончиком рукавиц) протереть, вытирать что-л. Куонаан оҕонньор бу сырыыга хапкааны бэркэ кичэйэн ииттэ, суолун-ииһин илбийэн, оһорон кэбистэ. Н. Заболоцкай
Солтуохап кинилэри күүппэккэ, тахсан сэргэҕэ баайбыт атыгар кээдьэрэҥнээн тиийэн кырыатын илбийбитэ. П. Аввакумов
3. Имэрийэн эмтээ, имэрий. Лечить массажем; гладить, поглаживать какую-л. часть тела, легко касаясь ее рукой
Бадьырхай ойоҕо иһэ ыалдьарын илбийэ сылдьар эбит. Ол иһин хойутаан хааллым. Эрилик Эристиин
[Ойуун] одурууну тылынан салаатаҕына, көрөр ыарыыны чупчуруйдаҕына, таарымтаны, ис ыарыытын илбийдэҕинэ, аал уокка айах тутан алҕаан намылыттаҕына, барыта үтүөрэн, тиллэн кэлэрэ үһү... А. Бэрияк
4. көсп. Имэрийэр курдук чэпчэкитик үр (тыал туһунан). Слегка, приятно обдувать (о ветре)
Тыал дьон сирэйин илбийэр. Н. Габышев
5. көсп. Үүр, киэр кэбэлит; суох оҥор. Убрать кого-что-л. прочь, подальше; выметать
Кинини уоттаах сиппииринэн баартыйа иһиттэн илбийэн таһаарар киһибит турар... П. Ойуунускай
Сыҕаайаптар ыамаларын уонна да атын бурсуйдар быччаҕардарын бэрт сөпкө илбийэн таһаарбыккын истэн, үөрэ сылдьабын... Амма Аччыгыйа
Өстөөх төлөнүн өһөрөргө, Дьайдаах санаатын дьалбарытарга, Уордаах хааннааҕы уҕарытарга, Сидьиҥ бииһин илбийэргэ Кэрэ дьон кэккэлээбит. С. Зверев

потревожить

потревожить (Русский → Якутский)

сов. кого-что аймаа, сүпсүнүт, сүгүннээмэ.

встревожить

встревожить (Русский → Якутский)

сов. кого-что сүргэҥнэт, аймаа, дьиксиннэр.