Якутские буквы:

Якутский → Якутский

амарахтык

сыһ. Эйэҕэстик, сымнаҕастык; ис киирбэхтик. Ласково, мягко, любовно, сердобольно
Мария Ивановна киниэхэ бииргэ төрөөбүт эдьиийинээҕэр да истиҥник, амарахтык сыһыаннаспыта. Софр. Данилов
Эмээхсин ынаҕын кырыылаах арҕаһын амарахтык имэрийдэ. И. Гоголев
— Хаһан да хайыаҥый, тулуй, — диэтэ, Аргыый аҕай амарахтык кууһа, — Тыыннаах киһи тыыннаахтары кытта Дьолло көрдөс, доҕорум сыыһа! С. Данилов

амарах

  1. даҕ. Киһиэхэ үчүгэйи эрэ саныыр, оҥорор, үтүө аһыныгас санаалаах. Сердобольный, сострадательный, отзывчивый
    Оһох итиитинээҕэр хоту дьон барахсаттар бэйэлэрин амарах, итии майгылара, ылбархай, үөрбүткөппүт кэпсэтиилэрэ эн сылайбыккын умуннарар, тоҥмуккун ириэрэр. Н. Заболоцкай
    Эн кинилэргэ [политсыылынайдарга] амарах сыһыаҥҥын умнубаттар. И. Федосеев
    Гошалаах Володя наһаа амарах убайдар. Балтыларын наһаа күндүтүк саныыллар. Н. Лугинов
    Ис киирбэх; аһыныгас. Симпатичный, обаятельный; ласковый, сердечный
    Уостарыгар уостубат амарах мичээрдээх оҕонньотторун мөҕүттэр оонньуулаахтар [саха эмээхситтэрэ]. С. Данилов
    Хобоо кимтэн эрэ амарах, сылаас тылы истиэн баҕарар. И. Гоголев
    Уулааҕынан-хаардааҕынан көрбүт амарах харахтар кини [Сөдүөт] сүрэҕин тэһэ үүттүүр курдуктар. Н. Кондаков
  2. аат суолт. Киһиэхэ үчүгэйи эрэ оҥорор, үтүө аһыныгас санаа; аһыныгас уонна иһирэх сыһыан. Сердобольность, отзывчивость, сострадание
    [Ийэ дойдуом] Эн үчүгэйгин, эн амараххын билбитим, Эппэр-хааммар, сүрэхпэр иҥэрбитим. Л. Попов
    Өксүү барахсан амараҕа, аһыныгаһа, киэҥэ-холкута дэҥҥэ көстөр киһи. Н. Лугинов
    Муударай эмээхсин тугу барытын дириҥник өйдүүрэ бэрт буолан, онуоха эбии сүрэҕэ ырааһа, амараҕа бэрт буолан кыһаллыбат. И. Гоголев
    тюрк. амырак

Якутский → Русский

амарах

сердобольный, сострадательный, отзывчивый; амарах сүрэхтээх имеющий отзывчивое сердце, с отзывчивым сердцем.


Еще переводы:

амырахтык

амырахтык (Якутский → Якутский)

көр амарахтык
Кини тирэхтэри олус амырахтык, аһыммыттыы көрөн турара. Ч. Айтматов (тылб.)
Бэркэ ыаһыйалаан, амырахтык Чучунааттан кимин-ханныгын, ыйыппыт да, киһибит ыйытыыларга харда биэрбэтэх. Н. Абыйчанин

аҕаамахтаа

аҕаамахтаа (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Түгэнигэр сөп түбэһиннэрэн тугу эмэ оҥор (чэпчэкитик, ааһан иһэн). Делать что-л. по случаю, при случае (легко, мимоходом)
Аламаҕай санаалаах атаһым …… Ахта-саныы сылдьыахпын Аҕыйах тыл да буоллар, Аҕаамахтыы түһэн кулу диэн Амарахтык ааттаспытын Айаҕаланан эрэбин. А. Софронов

аҕалыы

аҕалыы (Якутский → Якутский)

I
сыһ. Аҕа курдук (амарахтык, кыһамньылаахтык). Отечески, по-отцовски (заботливо, сердобольно)
Оҕонньор тыаһы истэн, Утары ойон тахсар, Алыс өр күүтэн, үөрэн, Аҕалыы кууһан ылар. Күннүк Уурастыырап
Макар Ивановичка, арааһа, аҕалыы иэйии хоммотоҕо эмиэ чахчы быһыылаах. Н. Лугинов
Эдэр үлэһиттэргэ Серго ордук амарахтык, өссө мин этиэм этэ, тапталлаахтык, эйэҕэстик, аҕалыы сыһыаннаһара. ОТК
II
аҕал диэнтэн хай. аата. Табаары аҕалыы
Дьол диэн олоххо бэйэ дьиҥнээх миэстэтин булуу
Норуокка кыалларынан элбэх туһаны аҕалыы. Н. Лугинов
Хос иһэ бүтүннүүтэ соҕурууттан аҕалыы малынан күлүмүрдүү турара, лааҕа сиэркилэлии килбэчийэрэ. Р. Баҕатаайыскай

бэһир

бэһир (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Кимиэхэ туохха эмэ бэрт буол, кыһалын, мэҥий (күл.- ооннь. этии). Сильно привязываться к кому-л.; очень любить кого-л. (шутл. выражение)
Хотуна хамначчытыгар кындыа бэйэтэ, Чабычахха — бэйэм ииппит кыыһым диэн бэһирэрэ дуу, үлэһитэ, кыайара-хоторо бэрдин сыаналыыра дуу — арыый амарахтык сыһыаннаһара. Болот Боотур
[Кыргыттар] Биһилэх кистэһэргэ Бэркэ бэһирдилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кырдьыкка кыһаммат, Эйэни сэҥээрбэт, Иирээҥҥэ бэһирэр Баай-илбис аймаҕа Ороспуой урдустар Уотунан тыыналлар. С. Зверев

дьаралыт

дьаралыт (Якутский → Якутский)

  1. дьаралый диэнтэн дьаһ. туһ. Тиэргэн түптэтин Тэтэркэй буруота Көҕөрө тэлгэнэн Кии сытынан Таныыны дьаралыппыта. А. Софронов
    Ыарыыта дьаралытан сүрдээх. Н. Якутскай
    «Барахсан, дьаралытан мааны ас», - Данил оҕонньор олорон, [кымыһы] иһэн кэҕилдьиттэ. М. Доҕордуурап
  2. Киһи сөбүлүүрүн курдук ис киирбэхтик ыллаа, саҥар. Петь, говорить приятно, для души
    Сөһүргэстээн олорон, Тускуулардаан туһаайда, Айхаллардаан дьаралытта, Уруйдардаан унаарытта. С. Зверев
    Көмүс күөмэйин көбүөхтэтэн көрдөөхтүк көбдьүөрэн, намыыннык дьаралытан [ийэ сирин] амарахтык айхаллаата. И. Данилов
    Көбүөхтэтэн этитэн, Дьарҕаа көмүс таҥалайыгар Дьаралыта ыллаата. П. Аввакумов
аҕарҕаа

аҕарҕаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аҕаҕа тапталлаахтык, амарахтык сыһыаннас, аҕаны төрөөбүт оҕо тапталынан итиитик, истиҥник таптаа. Питать нежное теплое чувство к отцу, испытывать сыновнюю (дочернюю) любовь. Туох үчүгэйдээҕий? Олоххо тугу оҥорбут киһиний? Тугун иһин кинини киһи таптыай, аҕаргыай?
Мин кинини үгэргээн, оонньоон аһынан аҕаргыыр буолбатахпын
Өйдүөхпүттэн кини мин паапам, ону кытта улааппытым, онон бүтэр. Н. Лугинов
2. Кими эмэ аҕа оҥоһун, дьиҥ аҕа курдук санаа, аҕанан билин (хол., тастыҥ киһини, убайы, таайы, кииринньэҥ аҕаны). Относиться к кому-л. как к родному отцу, признавать, считать кого-л. своим отцом или вместо отца (напр., старшего брата, дядю, отчима)
Сүөдэр бэрэссэдээтэл Солтуохабы [кииринньэҥ аҕатын] аҕарҕаабатаҕа, өлбүтэ быданнаабытын да кэннэ, аанньатык ахтыбат. П. Аввакумов

ымманый

ымманый (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс.
1. Куоласкын минньитэ-минньитэ кими-тугу эмэ таптаан саҥар. Проявлять ласку, нежность кому-л., расчувствоваться, умиляться кем-чем-л.
Оҕонньор чохчойон олорон ыт оҕолорун биирдии-биирдии ылыталаан, имэрийэ-имэрийэ ымманыйда. Амма Аччыгыйа. Огдооччуйа ынаҕар амарахтык ымманыйда. И. Гоголев
Ийэлээх аҕам тыыннаахтарыгар тыл киэнэ минньигэһинэн таптаан ымманыйаллара. М. Доҕордуурап
2. Кимиэхэ эмэ бэрт буола сатаа, албыннас. Добиваться чьего-л. расположения лестью, угодничеством, заискивать
Уол, таҥараҕа кириэстэнэн баран, аһыннараары ымманыйда: «Таҥара туһугар туохта эмэ дук гыныҥ. Аҕата да, ийэтэ да суох тулаайах сордоохпун». ӨӨККҮ
Дарбааһап утары хааман кэлэн, ымманыйан, илии тутуһан дорооболосто, аҕала сатыы-сатыы мичээрдээтэ. «ХС»

лиҥкинэс

лиҥкинэс (Якутский → Якутский)

I
лиҥкинээ диэнтэн холб. туһ. Киһи сөҕүөх, үрэх уҥа өттүгэр баай тииттэр лиҥкинэһэллэр, өр гөстөөх харыйалар кэккэлэһэллэр. Л. Попов
Бэрэбинэлэр үөрэ-көтө аллара диэки сырсан лиҥкинэһэллэр. М. Доҕордуурап
II
даҕ. Лиҥкинээн иһиллэр, ньиргиэрдээх. Гулкий, громкий, раскатистый (напр., о голосе)
Лиҥкинэс тыас. Лиҥкинэс саҥа.  Баар эбит манна, — Бу дохсун муусукаҕа Киэҥ тайҕа кэтит көхсүн Киҥкиниир лиҥкинэс ньиргиэрэ. С. Зверев
Кини лиҥкинэс куолаһынан амарахтык саҥарара. М. Горькай (тылб.). Тэҥн. лиҥкир I
III
даҕ., кэпс. Ул ахан, бөдөҥ, баараҕай (сүнньүнэн үүнэн турар маһы этэллэр). Сплошь крупные, высокие, как на подбор (в основном о деревьях)
Ый лиҥкинэс тииттэри быыһынан, миэхэ эрэллээх доҕор буолан, ойо ҕолуу сырсара. В. Титов
Оонньуур сирдэрэ — лиҥкинэс мастардаах ойуур иһинээҕи отон уга. Күндэ
Кини хараҕар дьылыгырайбыт көнө мастардаах лиҥкинэс тыа, мэктиэтигэр, субу көстөргө дылы гыммыта. И. Федосеев. Тэҥн. лиҥкир II, лиһигирэс III

амырах

амырах (Якутский → Русский)

см. амарах .

мягкосердечный

мягкосердечный (Русский → Якутский)

прил. амарах сүрэхтээх, аһыныгас.