1. та сторона; анарааттан с той стороны; 2. тот; тамошний; анараа киһи тот человек; анараа өттүгэр по ту сторону # анараа дойду тот свет, потусторонний, загробный мир.

послелог, упр. осн. п., выражает временные отношения; киэһэ өттүгэр вечером; кэлэр өттүгэр в будущем; урукку өттүгэр прежде; ол кэлин өттүгэр после этого; сүүс сыл анараа өттүгэр сто лет тому назад.

бедро; өттүк баһа головка бедра; өттүк үүтэ вертлюжная впадина, тазобедренная впадина; өттүгүн охсунна он ударил себя по бёдрам (от удивления); өттүк баттан = подбочениться; өттүк баттанан турар стоит подбоченившись.

1. аат. Туох эмэ ордук ыраах, тэйиччи өттө. ☉ Более отдаленная сторона чего-л.
   Эн анарааттан хойутаан да турбут эбиккин. Н. Заболоцкай
   △ Туох эмэ атын, нөҥүө өттө. ☉ Другая, противоположная сторона чего-л.
   Иванов истиэнэни тоҥсуйда, анарааттан охсумахтаатылар. Амма Аччыгыйа
2. даҕ. суолт. Чугас турар (баар) буолбатах. ☉ Не находящийся близко, рядом; другой, дальний
   Анараа киһи улахан сэргэх киһи эбит. Амма Аччыгыйа
   Анараа киһи баһын быһа илгистэр. Эрилик Эристиин
   Анараа киһи ырыаҕа ырыа харда суох. Саха фольк. Кинилэр анараа кыараҕас суолунан түһэн хааллылар быһыылаах. Н. Заболоцкай. Утар. бэтэрээ
   др.-тюрк. ынару
   ♦ Анараа дойду — былыргы итэҕэл өйдөбүлүнэн аат, абааһы дойдута, өлбүт киһи барар дойдута. ☉ По старинным религиозно-мистическим представлениям — ад, страна, населенная чертями, загробный мир
   Күтүр дойду түөкүннэрин дьүүллүүргэ, анараа дойду албынын дьаныйарга анааммын айбытым. Ньургун Боотур. Анараа дойдуга айаннаа (аттан) — өл (былыргы итэҕэл быһыытынан: орто дойдуга олорон, бүтэн өлбүт киһи барар дойдутугар айаннаа диэн өйдөбүллээх). ☉ Отправляться на тот свет
   Анараа дойдуга айанныы сыспытын Атын эмчиттэр Абыраан тураллар. Р. Баҕатаайыскай
   Анараа дойдуга аттана сыстым быһыылаах. Аны хайдах буолар биллибэт... В. Яковлев. Анараа дойдуга атаар — кими, эмэ өлөр (былыргы итэҕэл быһыытынан: өлбүт киһи барар дойдутугар ыыт диэн өйдөбүллээх). ☉ Отправить на тот свет
   Кини элбэх маннык көкөтү анараа дойдуга атаарда ини. Софр. Данилов

аат дьөһ. Бириэмэ суолталаах тыллары кытта хайааһын этиллибит кэм иннинэ буолбутун көрдөрөр. ☉ С именами с временным значением указывает, что действие совершилось за пределами названного времени (до, тому назад)
Бастакы симиттии, саарабыл, куттаныы аны биэс сыл анараа өттүгэр хаалбыттара. Н. Лугинов
Уон алта сыл анараа өттүгэр кини [Ногин] Белокаменнайга фибровай чымадааннаах кэлбитэ. Ю. Чернов (тылб.)

аат дьөһ.
1. Хайааһын буолар эйгэтин бэлиэтиир ааты кытта туттуллан, миэстэ сыһыанын көрдөрөр. ☉ Выражает абстрактно-пространственные отношения, употребляясь при обозначении предмета, на стороне которого совершается действие (у)
Кинилэр өттүлэригэр бэрт улахан сүтүгү таһааран туран, аулу былдьаан ылбыппыт. Эрилик Эристиин
[Киирик Казаковка:] Билигин күүс мин өттүбэр, сэпкитин быраҕан баран, миэхэ бэриниҥ. С. Ефремов
Мин мэлдьи кырдьык өттүгэр буолааччыбын. «Кыым»
2. Кэми бэлиэтиир аат суолталанар даҕааһыннары, сыһыат буолар ааттары, сорох аат туохтуурдары кытта кэм сыһыанын көрдөрөр. ☉ Употребляясь с субстантивированными прилагательными, обозначающими время, с именами, выступающими и в значении наречия, и с некоторыми причастиями, выражает временные отношения. Сарсыарда өттүгэр сүрдээҕин тымныйда. Киэһэ өттүгэр мунньахтаахпын
□ [Бардаахап:] Ол, кырдьык, урукку өттүгэр муҥа суох санаабыттарын иннигэр, аныгы өттүгэр баай баранан турар, үп-ас көстүбэт буолбута. Н. Неустроев
Кини санаатыгар, урукку өттүгэр букатын тугу да уорбат, адьас ыраас киһи диэн суоҕа. Суорун Омоллоон
Үөрэммит сылларыгар киһини соһутар улахан түмүккэ кэлбэтэр даҕаны, син биир кэнэҕэски өттүгэр улахан кэскиллээх үөрэнээччитинэн ааҕара. Н. Лугинов
3. Хайааһын оҥоһуллар эйгэтин арааран, чопчулаан этэргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, выделяющего, уточняющего область совершения действия (по части, что касается)
[Инженер] саҕалааһын өттүгэр быһаччы тиэхиньиичэскэй сүбэлэри биэрбитэ итиэннэ куораттан матырыйааллары суһаллык бырахтарарга эрэннэрбитэ. У. Нуолур
Оттон сыанатын өттүгэр баҕас «оҕонньор» алҕаһаабыт быһыылаах. М. Попов
Биэрэр өттүгэр Бэрт кытаанах, Ылар өттүгэр Алыс аламаҕай. А. Софронов
△ Туһааннаныы суолтата дэгэттэнэр. ☉ Имеет оттенок значения предназначения
Кыыс оҕо өттүгэр кини [күөл] өлбөт мэҥэ уутугар тэҥнэммит. Суорун Омоллоон
Сир түҥэтигин саҕана кини [Силлибит Уос] сирин ылыахха диэн тыл таһаарбыт дьадаҥы өттүгэр хаан өстөөх. Күндэ

аат. Киһи (сүөһү) синньигэс биилиттэн буутугар диэри этин чааһын ойоҕос өттө. ☉ Бедро, бок человека, животного
Өттүкпэр баар быһыччабын ыллым. Т. Сметанин
Атыыр оҕус сиргэнэн, муостаны үлтү лүһүгүрэтэн, эркиҥҥэ өттүгүнэн сигэнэ туора туран кэбистэ. Эрилик Эристиин
♦ Өттүгүн охсунар — улаханнык (өмүрүөххэ диэри) соһуйар. ☉ Хлопнуть себя по бёдрам (напр., от удивления, неожиданности)
Үс төгүл Үөһүн таттаран Үөгүлээн баран, Өрүтэ көтөн Өттүгүн охсунна. П. Ойуунускай. Өттүгүн эрэ үлтү (тосту) түспэтэ — олус улаханнык үөрэн эбэтэр өһүргэнэн, охто сыста. ☉ Чуть не упал от неожиданности или большой радости
Сарсыарда сайылыкка тахсарга сүбэлэспиппитин ийэбэр иһитиннэрбиппэр, үөрэн өттүгүн эрэ үлтү түспэтэ. Далан
«Сахаҕын дуо?» — Дьөгүөрсэ үөрэн өттүгүн эрэ тосту түспэтэ. Н. Якутскай. Өттүгэр охсунар — бэйэтэ туһанар, сиир, уорар. ☉ Присваивает себе
Холкуос этин баһаарга атыылаан баран, икки мөһөөх харчыны өттүгэр охсуммута биллэн сууттаммыта. СГФ СКТ. Өттүккэр имнэн — туора дьоҥҥо көрдөрбөккө эрэ соһуччу тосхойбут дьолгор, үөрүүгэр, кыайыыгар үөр. ☉ Проявлять не заметные для других признаки удовлетворения, радости
[Нүһэр Дархан:] Биһиги аймах, иирбит бөрөлөрдүү, Сырааммыт саккырыы-саккырыы, Хабарҕабытын хадьырыстахпытына, Өстөөхтөрбүт көрө-көрө өттүккэ имнэнсиэхтэрэ. И. Гоголев
Маннык килбиэннээх дьиэҕэ соһуччу түбэспит дьон быһыытынан, кулгаахха сибигинэһэн кэпсэтэллэр, өттүккэ имнэнэллэр. Эрилик Эристиин
<Илии тутуурдаах> өттүк харалаах көр илии. Тыаҕа таҕыстарбын эрэ үксүгэр илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирэбин. Ф. Софронов
Эгэлгэ булду дьаныһан эккирэтиһэр эрэ буоллаххына, илии тутуурданыаҥ, өттүк хараланыаҥ. Кэпсээннэр
Күбүрүнээтэргэ илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирбит киһи, бука, урукку ыйааҕын көтүртэриэ этэ. М. Доҕордуурап
Санна сайаҕас, өттүгэ үүттээх киһи көр сарын. Көр бу, дьиэлээх киһи! Санныҥ сайаҕас, өттүгүҥ үүттээх киһи эбиккин! Көрдөххө үтүө бэйэлээх үрүҥ уҥуохтаах киһи эбиккин! Ньургун Боотур. Санна сайаҕас, өттүгэ үүттээх – ону-маны көрбүт-истибит дьахтар буолуо. Саха фольк.
◊ Өттүк баһа — өттүк үөһээ кырыыта. ☉ Головка бедра, верхний край боковой стороны тазобедренной кости
Абааһы мунду баҕадьытын буорга булкуйбут курдук муус боодулан ыстаанын өттүгүн баһыгар диэри өрүһүнэ тардынан кээспит. ПЭК ОНЛЯ III
Санныҥ үрдүгэр дылы Саргы-дьаалыҥ салалыннын! Өттүгүҥ баһыгар дылы Өрөгөй талбаҥ үрдээтин! П. Ойуунускай. Өттүк баттан — илиигинэн (икки эбэтэр биир илиигинэн) өттүккүн баттана тутун (сылайан эбэтэр дьоһумсуйан, киэмсийэн). ☉ Стоять, подбоченившись, подбочениваться
Хоппут киһи холобурунан Холун хамнатта, Хоҥкук гынна, Өтөрү көрдө, Өттүк баттанна. А. Софронов
Өттүк баттанна, Өндөх гынна, Үөннээх тыла Үөтэн барда, Суустаах тыла Субуллан барда. П. Ойуунускай
Остуол туорайыгар өттүк баттанан олорор киһи дьоһумсуйа туттан олорон кыргыттары доппуруостаан барбыта. С. Никифоров. Өттүк үүтэ — киһи самыытын ойоҕосторун оҥхойо. ☉ Вертлюжная впадина
Муус Солуонньай оҕонньор Өһөхтөөх хараҕынан Өттүгүм үүтүнэн Өтөрү көрүөхтүн. П. Ойуунускай

п. thigh