Якутские буквы:

Якутский → Русский

аппаҕар

полураскрытый, полуоткрытый, слегка открытый; аппаҕар дьааһык приоткрытый ящик; аппаҕар уолчаан перен. мальчик-ротозей.

аппа

овраг; лог; лощина; дириҥ аппа глубокий овраг; аан дойду аппатын , томторун дэхсилиэҥ суоҕа посл. все неровности на земле не выровняешь; ср. дьаппа .

аппах

выкидыш; недоносок (о телёнке и жеребёнке); аппах кулун жеребёнок-недоносок.

Якутский → Якутский

аппаҕар

даҕ. Кыратык аһыллыбыт, ситэ аһыллыбатах. Слегка открытый, приоткрытый, полуоткрытый
[Моруос оҕонньор] Аппаҕар ааннаах ыалы буллаҕына, Адаҕыйан киирэн, Чэҥнээх муннукка Чэчэгэйин ууран, Аргыардаах боруокка Атаҕын анньан, Хонон ааһар. С. Васильев
Кирилиэскэ аан кыра аппаҕарынан сырдык түһэн турар. Н. Островскай (тылб.)

аппа

аат.
1. Уу хайа охсубутуттан үөскээбит көҥүстүҥү дириҥ уонна уһун оҥхой сир; сир кыра оҥхойо, дьаамата. Овраг; яма, рытвина
Бурхалей аппаны батыһа сыккыраан сытар сыарҕа суолун көрө түстэ. Эрилик Эристиин
Суха аанньа ылбата, аппа сиргэ букатын таах барда. Суорун Омоллоон
Бөрөлөр тибииттэн кириһэ сыппыт аппаларга бары хороһон олордулар. Р. Кулаковскай
2. Тыалтан-куустан хаххалаах, уу тохтуур өнньүөс сир. Лог, ложбина
Аппаҕа тыал түспэт, аппаҕа кэнчээри от хагдарыйбакка хаалар. Амма Аччыгыйа
Аппаттан уу баһан аҕалан, оллоон анньан, чэйбин өрөн кэбистим. Суорун Омоллоон
Хотоол сир. Лощина
Биһиги төгүрүччү таас хайа күрүөлээбит аппа сиргэ олорбут эбиппит. А. Софронов
тюрк. упкын, опкын

аппа-дьаппа

аат. Элбэх оҥхойдоох, дьаамалаах, киһи бэрт эрэйинэн сылдьар сирэ. Труднопроходимое, со многими оврагами, рытвинами место
Түөрэҥ тэлиэгэ хас аппа-дьаппа баарын ааҕардыы, субу-субу лаҕырдаан ылаыла, абарбыттыы саҥа аллайан хаахынаан ылар. М. Доҕордуурап
Аппаныдьаппаны батыһа уонна алдьаммыт тааҥкаларга сөрүөстэ-сөрүөстэ, өстөөҕү тохтоло суох эккирэттибит. ПДА СС. Бу урут сылдьыбатах үрэҕэ, икки эҥээр хайалара. Сирэ ураты куһаҕан, аппадьаппа, лааҥкы, симилэх, очурдаах-чочурдаах бэс хайа. «ХС»

аппах

көр ньылба
[Хобороос] биир ороһу кулун аппах буолбутугар ытаа да ытаа буолбут дии! А. Сыромятникова
Кини [Миитээ] өлөргө ууруллубут холкуос аппах тугутун көрдөһөн тыыннаах хааллартаран, көрөн-харайан, бүөбэйдээн быыһыыр. ФНИ ТЛТКҮө

аппах гын

аппай диэнтэн көстө түһүү. Үс күннээх түүнү мэлдьи таһыйдаххына — Саар булгунньах саҕа Сараччы үллэн тахсан Айаҕын аппах гынан Аһан биэриэҕэ. П. Ойуунускай
Убайдара пинцетинэн үөнү-көйүүрү кэҕэ оҕотугар ылан биэрэн иһэрэ, анарааҥҥыта айаҕын аппах гыннара-гыннара, ыйыстан иһэрэ. И. Федосеев

Якутский → Английский

апка, аппа

n. ravine; аппараах a. very wide


Еще переводы:

кэҥкэй

кэҥкэй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Киэҥ, аҥхаҕар, аппаҕар буолан көһүн. Быть широко открытым; зиять бездной. Кэҥкэйэр, килбэйэр кэриилэрдээх, Көҕөрөр күдэрик тыалардаах …… Күндэ күөлүм барахсан Торҕойо тупсан тураахтыыр. Н. Түгүнүүрэп
Аттыбар кэҥкэйэн, Аҥайда хаспах. «ХС»
Тааҥка кэҥкэйбит орудиета биһиги диэки хайыһар. В. Быков (тылб.)
ср. халх. хэҥки ‘быть широким и крупным’

лаппаччы

лаппаччы (Якутский → Якутский)

с ы һ
1. У һу га суох л аппаҕар буолар гына. Так, чтобы стало незаострённым, ровным, ровно (напр., срезать конец чего-л.)
Кылгас соҕус лаппаччы кыргыллыбыт баттаҕын кэлтэччи тараан, икки аҥыы түһэрэн баран, …… көрсүө, сэмэй үлүгэрдик көрбүт кыысчаан. Н. Заболоцкай
2. кэпс. Тугу эмэ хаптаҕайынан толору сыһыаран, ыксары. Крепко, плотно, плашмя (напр., класть на что-л. всю ладонь или наступать на что-л. всей ступнёй)
«Ханнаный манна биригэдьиир дуу, бэрэссэдээтэл дуу?» — кытаанах сиргэ лаппаччы үктэнээт, дьахтар суостаахтык саҥа аллайда. Софр. Данилов
Ми лан Матвеевич, остуолга икки ыты һынан лаппаччы тайанан, туран кэллэ. И. Сысолятин

овраг

овраг (Русский → Якутский)

сущ
аппа

лог

лог (Русский → Якутский)

м. аппа, өнньүөс.

овраг

овраг (Русский → Якутский)

м. аппа, көҥүс.

туһунааҕы

туһунааҕы (Якутский → Якутский)

даҕ. Ким, туох эмэ турар сирин туһунан баар. Находящийся, расположенный перед кем-чем-л.
Сүрэх Таас туһунааҕы бөрөлөөх аппаҕа киирэр, эмискэ ыттарын тохтотор. Н. Якутскай

кирбээт

кирбээт (Якутский → Якутский)

көр кирбии
Шоно оҕонньор атын сиэтэн, кирбээт нөҥүө аппаҕа түһэн, бэйэтин түөлбэтин туһун быста. Н. Лугинов
Күөл биир эҥээригэр илинтэн арҕаа кэлэн ааһар өрүү күөх бэс кирбээт илим курдук кэрбэҥнэнэр. В. Иванов

хорҕой

хорҕой (Якутский → Якутский)

туохт. Туохтан эмэ хаххаланан сас; бүччүм сири булан тохтоо. Укрываться, прятаться; искать укромное место
Аппаҕа кэнчээри от хагдарыйбакка хаалар. Ол иһин көтөр-сүүрэр үксэ аппаларга хорҕойор. Амма Аччыгыйа
Уолуйбут табалар мастаах сиргэ хорҕойон быыһанаары, хайалар диэки хабааттыбыттар. И. Данилов
Аан дойду тохтоло суох сэрии барар оройуоннарыгар дьон үгүстүк киһи-сүөһү кыайан тиийбэт хайаларыгар уонна киһи киирбэт тыаларыгар хорҕойорго күһэллэллэр. ДьДьДь

дьаппа

дьаппа (Якутский → Русский)

расселина, расщелина (между выступами гор); ср. аппа .

көтөр-сүүрэр

көтөр-сүүрэр (Якутский → Якутский)

  1. аат. Көтө сылдьар көтөрдөр уонна дьиикэй кыыллар барылара. Птицы и звери (вольные, дикие — в совокупности)
    Аппаҕа кэнчээри от хагдарыйбакка хаалар. Ол иһин көтөр-сүүрэр үксэ аппаларга хорҕойор. Амма Аччыгыйа
    Көтөр-сүүрэр бука барыта тус-туспа саҥалаахтар, куоластаахтар. А. Сыромятникова
    Үчүгэй булчуту тыа кыыла, көтөрө-сүүрэрэ бэйэтэ батыһар үгэстээх. Н. Заболоцкай
  2. даҕ. суолт. Атаҕынан чэпчэки, кыанар, быһый. Быстроногий, быстрый, легкий на ногу
    Кырдьаҕас дьаалы, улуу убайым! Кырдьан-бохтон, этиҥ эмэхсийэн, көрөр хараҕыҥ көрөрө мөлтөөбүт, көтөр-сүүрэр күдэҕиҥ быстыбыт. П. Ойуунускай