Якутские буквы:

Якутский → Якутский

араҕастыҥы

даҕ. Саһархайдыҥы, кытархайдыҥы. Желтоватый, рыжеватый
Уу адьас кытыытыгар солуур кэһиэҕин курдук араҕастыҥы өҥнөөх туус үллэр эбит. И. Данилов
Эмискэ Сэллик атыыһыт, уҥуох-тирии сирэйэ ньолох гына түһэр уонна араҕастыҥы үрүҥ күүгэнинэн силлээн унаарытар. Н. Лугинов

араҕас

даҕ.
1. Сырдык саһархай. Светло-желтый
Биэрэккэ үксэ оҕо, дьахтар, үрүҥ былааттар, күөх, кыһыл, араҕас, үрүҥ ырбаахылар муһуннулар. Бэс Дьарааһын
[Ваня] тутум халыҥ кыһыл, араҕас тастаах кинигэлэри куруук кыбына сылдьар буолар. Амма Аччыгыйа
Тииттэргэ снаряд оскуолката тоҕута көппүт баастарыттан, симэһиннээх харах уутун курдук, араҕас сымала бычалыйа түстэ. Т. Сметанин
2. Кутуруга, сиэлэ сырдаан көстөр, онтон атына кыһыллыҥы саһархай (сылгы өҥүн туһунан); кугас (ынах сүөһү өҥүн туһунан). Хвост, грива — светлые, остальное — красновато-желтое (о масти лошади); рыжая (о масти коровы)
Алла-булла кутуруктаах араҕас атын миинэн баран көтөн тахсыбыт, үөһээ дайдыга. Саха фольк. Лариса, ойон туран түннүккэ тиийэн, сарайга ыҥыырдыын баайыллан турар ураанньыктаах араҕас дьүһүннээх орловскай боруода ат, көрөн-истэн дьэргэлдьийэ турарын көрдө. Эрилик Эристиин
тюрк. сарыг
Алтан араҕас (сылгы) көр алтан. Араҕас илгэ — былыргы өйдөбүлүнэн үөһээ таҥаралартан (айыылартан) бэриллэн үрүҥ ас-үөл, үүт-арыы дэлэйиитэ. По старинному поверью, изобилие молочных продуктов, ниспосланное добрыми духами
Айыыһыт Хатын, Биһиги алтахтаабыт сирбитигэр Арылыас кус сымыытын курдук Араҕас илгэни биллиргэччи Таммалата тур! Оҕоло-о-ор! Саха нар. ыр. II. Дьэ, ынаҕын үүтүн Ыан таһааран, Араҕас илгэни Астатыам диэн, Аҕаарыччы кутан Оҥкучаҕар ууран кэбистэ. Саха фольк. Тэҥн. сөлөгөй. Араҕас тэллэй — намыһах, муохтаах сиргэ үүнэр, араҕастыҥы кыһыл сэлээппэлээх, сабырыйан бүүрэ тардыллыбыт кытыылаах сиэнэр тэллэй. Рыжик (съедобный гриб). Араҕас хааннаах — кытархайдыҥы сырдык сирэйдээх. С красновато-светлым лицом
[Эмээхсин] ханайбыт, хантайбыт быһыылаах, күскэм курдук эттээх, кэтит сирэйдээх, араҕас хааннаах, аҕамсыйан эрэр дьахтар эбит. П. Ойуунускай
Василий Иванович Холмогоров орто үөрэхтээх, күлбүтүнэн сылдьар эйэҕэс харахтаах, араҕас хааннаах эдэркээн киһи. М. Доҕордуурап. Тэҥн. арыы саһыл хааннаах. Араҕас хопто — саһархай өҥнөөх, «тэкэт, тэкэт» диэн саҥалаах, сэдэхтик көстөр кыра хопто. Розовая чайка. Далан араҕас (сылгы)— кутуруга, сиэлэ, өрөҕөтүн түүтэ хаан кыһыл уһаты дьураалаах (сылгы). Масть лошади: с полоской кроваво-красного цвета на гриве, брюшке и хвосте. Куба араҕас (сылгы) — кутуруга, сиэлэ, самыыта, уорҕата араҕас, ньилбэктэрэ уонна түөһэ сырдык араҕас (сылгы). Масть лошади: грива, круп и спина желтого цвета, колени и грудь — соловые. Тэҥн. сырдык буулур. Күдэн араҕас (сылгы) — сырдык кугас. Масть лошади: светло-рыжая. Сырдык араҕас (сылгы) — үрүҥ сиэллээх, кутуруктаах араҕастыҥы (сылгы). Масть лошади: соловая. Үрүҥ араҕас (сылгы) — сырдык сиэллээх кугас (сылгы). Масть лошади: игреневая со светлой гривой. Ыыс араҕас — ап-араҕас. Изжелта-желтый, предельно желтый
Кырдал бүтүннүү үүт-үкчү кыһыл көмүһү мөлбөччү куппут курдук, ыыс араҕас от! Суорун Омоллоон
Харыалап улахан сыҥаахтаах, тобук сүүстээх, үргэммит анды түөһүн курдук, ыыс араҕас сирэйдээх. Л. Попов
Сотору Кеша маҥан ырбаахылаах, өтүүктээх сиэрэй бүрүүкэлээх, ыыс араҕас сандалеттаах ымайбытынан тахсан кэллэ. Н. Габышев

ыыс-араҕас

даҕ. Кытарымтыйан көстөр, кытархайдыҥы араҕас. Красновато-жёлтый
Харыалап улахан сыҥаахтаах, үргэммит анды түөһүн курдук ыыс-араҕас сирэйдээх. Л. Попов
Күн намтаан киирэн эрэр сиринэн халлаан көмүстүү ыыс-араҕас өҥнөммүтэ. В. Протодьяконов
Саха өҥү көрүүтэ айылҕаны кытта быстыспат ситимнээх: чүмэчи араҕас, ыыс-араҕас, уоһах араҕас. НБФ-МУу СОБ

Якутский → Русский

араҕас

1) светло-жёлтый; араҕас арыы жёлтое масло; араҕас кырааска светло-жёлтая краска; 2) красноватый; араҕас хааннаах киһи человек с густым румянцем; араҕас тэллэй рыжик (гриб).

Якутский → Английский

араҕас

a. yellow, orange; араҕыстый= v. to become yellow, orange


Еще переводы:

беж

беж (Русский → Якутский)

прил. нескл. беж (араҕастыҥы сырдык өһг).

бежевый

бежевый (Русский → Якутский)

прил. разг. бежевай (араҕастыҥы сырдык өҥҥөөх).

араҥастыҥы

араҥастыҥы (Якутский → Якутский)

көр араҕастыҥы
Сэллик атыыһыт, мээнэнэн килэччи көрө-көрө, араҥастыҥы үрүҥ чалахайынан силлээн унаарытта. Н. Лугинов

лөппөгөр

лөппөгөр (Якутский → Якутский)

даҕ. Лөппөйөн көстөр, үллүбүт, томтойбут быһыылаах. Выпуклый, возвышающийся; припухлый
Кини уолун киэҥ, араҕастыҥы лөппөгөр тулалаах харахтарын чинчийэрдии, дьиксинэрдии одууласпыта. М. Горькай (тылб.)

холугуруор

холугуруор (Якутский → Якутский)

аат., бот. Оһорбо, кураанах сирдэргэ, бааһынаҕа үүнэр хабахтыы үллүбүт араҕастыҥы үрүҥ бөдөҥ сибэккилэрдээх, холугуруу сылдьар сиэмэлэрдээх, уһун ньолбоҕор сэбирдэхтээх үүнээйи. Смолёвка, хлопушка.

эбирдэн

эбирдэн (Якутский → Якутский)

туохт. Эбиринэн бүрүлүн, эбирдээх буол. Покрываться пятнами, веснушками, становиться рябым
Эбирдэнэ кытарыттыбыт хотостугас сирэйигэр тимирчи олорбут кыараҕас харахтарын сүүрэлэҥнэттэ. Амма Аччыгыйа
Бастаан сымыыттара араҕастыҥы маҥан буолаллар, онтон бороҥ эбэтэр араҕас эбирдэнэллэр. БББ
Ыарыылаах куртах эбирдэнэн, өлбөөрөн, боллурданан көстөр. АВТ ГСЭ

чачар

чачар (Якутский → Якутский)

туохт. Сырдык кугастыҥы, араҕастыҥы, саһархайдыҥы өҥнөөх буол, оннук өҥнөөх буолан көһүн. Иметь желтоватый, рыжеватый оттенок (напр., о цвете волос)
Бу оруктаах тиит мутугар туох эрэ чачаран көстөр. Суорун Омоллоон
Уһун кугастыҥы баттаҕын икки суһуоҕунан кэннинэн түһэрэн кэбиспитэ кэһиэччигин тэллэҕэр тиийэ түһэн чачаран көстөр. Н. Павлов
Тиит төбөтүгэр санньыйан эрэр күн кытарымтыйбыт уотун сайылык хагдаҥ ньууругар кутар. Бары-барыта чачаран, алтан аалыыта дуйданан көстөр. В. Яковлев
Сэмэн Сэмэнэбис кичэйэн туран чачаран эрэр күрэҥ баттаҕын тараанна. Сиэн Чолбодук. Тэҥн. саһар

лыах

лыах (Якутский → Якутский)

аат. Үксүн ойуулаах кэрэ дьүһүннээх тэрэгэр кынаттардаах, үрүмэччиттэн улахан сибэкки сүмэтин оборор көтөр үөн. Бабочка (крупная разновидность)
Лыахтар сибэкки сүмэтинэн аһылыктаналлар.  Лыах айаҕын уорганнара куруһуналыы эриллибит оборор хоботок көрүҥнээхтэр. Обороругар лыах хоботогун көннөрөн нектарник иһигэр киллэрэр. ББЕ З
Күөх хонууну үрдүнэн эҥин араас сонунтан сонун дьүһүннээх лыахтар …… тэлибирэһэ көтөллөр. Эрилик Эристиин
Абааһы лыаҕа — боруҥуйга көтөр болоорхой лыах. Бражник (ночная бабочка). Ойуун лыаҕа кэпс. — үрүҥ лыах. Бабочка-белянка. Таҥара лыаҕа — толбоннордоох араҕастыҥы дьүһүннээх улахан лыах. Махаон
Тэппэй, …… хортууһун уста биэрэн, сибэккилэр ортолоругар таллаҥныы олорор таҥара лыаҕыгар үөмпүтүнэн барбыта. Далан
манс. лоарх

сардаана

сардаана (Якутский → Якутский)

I
аат. Үксүгэр үрэх кытылыгар үүнэр араҕастыҥы кыһыл сибэккилээх, төрдүгэр үрүҥ астаах от. Растущее преимущественно по берегам рек луковичное травянистое растение с приметными цветами красно-оранжевого цвета, лилия даурская
Кыһыл уот сардаана сандаарбыт. П. Ойуунускай
Өтөр буола-буола сардааналар сиртэн тыкпыт күн курдук умайыктанан ааһаллар. Н. Босиков
ср. монг. сарана ‘лилия тонколистная’
II
сардаана ох эргэр. — ыһыы курдук лаппаҕар уһуктаах былыргы ох. Старинная стрела с зубиловидным концом
Сардаана оҕунан тиит мутугун үстэ эрэ сулуйа ытан кэбиһэллэрэ үһү. НСА ПШЯП
ср. др.-тюрк. йар, др.-якут. сар ‘рассекать’

сүөк

сүөк (Якутский → Якутский)

аат. Атыыр сүөһү ууһатар уоргана. Половой член самца крупного рогатого скота
Сылгы иһин хостуурга аманаҕын, сүөгүн арааран, түөһүн тылыттан саҕалаан самаҕын ыпсыытыгар диэри тараһатын быһаҕынан хайытыллар. Сылгыһыт с. Кыһыылаах ымынах ордук сүөһү түөһүгэр, төбөтүгэр, атаҕар, кутуругун төрдүгэр, өрөҕөтүгэр, сүөгэр тахсааччы. СЫаКЫ
Өлбүт оҕус ньирэйдэр сүөктэрин эттээн көрүүгэ хараҥа бороҥ уонна араҕастыҥы бороҥ иэдьэгэйдиҥи маасса көстөөччү. ТВС ССНьСЫа
Сүөк оҕото эргэр. — булумньу, көрсүү оҕото. Внебрачный ребёнок, незаконнорождённое дитя
Туох аанньа төрүттээх-уустаах киһи буолуой, уоран оҥоһуллубут — сүөк оҕото. Н. Якутскай
Сүөк оҕото содур дииллэр, көрсүүтэ суох буолбат. «Чолбон»
Оҕо сокуоннайа суох, сүөк оҕотунан аатырыа — өйдөөн кэбис, сэрэн! М. Горькай (тылб.)
ср. бараб., осм. чүк, сэк ‘мужской половой член’