Якутские буквы:

Якутский → Русский

арбаҕас

1) ветхая доха (с поношенным, полинявшим мехом); арбаҕас иһигэр абааһы баар посл. в старой дохе черти водятся (т. е. нельзя судить о человеке по одежде); 2) эвф. медведь.

Якутский → Якутский

арбаҕас

аат.
1. Түүтэ элэйбит, холто буолан эрэр саҕынньах. Облезлая ветхая доха с полинявшим мехом
Арбаҕас иһигэр абааһы баар (өс хоһ.). Бүөтүр таһырдьаттан киирэн кэлэн, бүрүммүт таба арбаҕаһын кэтэҕэриин ороҥҥо быраҕан баран, уот кытыытыгар кэллэ. Эрилик Эристиин
Оҕонньор саптыммыт арбаҕаһын сыҕаччы аста, туран олордо, кэтэҕин тарбанна. Л. Попов
2. харыс т. Эһэ. Медведь. [Булчут] иккис күнүгэр арбаҕаһын кытта астаспыта. Эвен фольк.


Еще переводы:

сарымтахтат

сарымтахтат (Якутский → Якутский)

сарымтахтаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Эрдэлиир] оһох кэнниттэн соролообут арбаҕаһын сулбу тардан таһааран сахсыйан кэбиһээт кэтэн сарымтахтаппытынан барда. Амма Аччыгыйа

арҕахтаах

арҕахтаах (Якутский → Якутский)

аат., харыс т. Эһэ. Медведь
[Эһэттэн] куттанабыт, саллабыт, аатын быһа эппэппит, ытыктыыбыт, сүгүрүйэбит, өйүн сөҕөбүт, арбаҕас, арҕахтаах, кини, мэлбэр, моҥус, ойуурдааҕы эҥин диибит кинини. Багдарыын Сүлбэ

тургуллан

тургуллан (Якутский → Якутский)

тургуллаа диэнтэн атын
туһ. Биир тоҥус ойууна: «Кырата, тоҕус кэрдиигэ тиийэн тургулланар киһи буолуохтаах, онон тоҕус кураахтаах дүҥүрү, тоҕус тоноҕостоох арбаҕаһы булуннаххытына сөп буолсу», — диэн барбыта. Болот Боотур

холтолоо

холтолоо (Якутский → Якутский)

туохт. Эргэрэн халтаҥнаа, соролон (түү таҥаһы этэргэ). Облезать, вылезать, стираться (о шерсти, мехе)
Киргиэлэй дьэ наҕылыйан, хатыс курун сүөрүннэ, холтолообут арбаҕаһын уһулла. И. Никифоров

оробуоһа

оробуоһа (Якутский → Якутский)

аат. Липа мас субатынан хатан оҥоһуллубут суу буолар бороххой таҥас. Рогожа
[Арыгы] Арбаҕас таҥастыыр, Оробуоһа суорҕанныыр, Сутуга курдуур. Өксөкүлээх Өлөксөй
Хас да көлөҕө оробуоһа кууллаах чоҥкуначчы тоҥмут собо бөҕөнү тиэйэн иһэллэр — муус аннынан бултаммыт муҥха балыгын. Б. Лунин (тылб.)

саҥыйах

саҥыйах (Якутский → Якутский)

көр саҕынньах
Убаһа саҥыйах уларсыктаах, арбаҕас саҥыйах атастаһыктаах (өс хоһ.). Ойуурга маҥан саҥыйахтаах оҕолор сырсан эрэллэр үһү (тааб.: хаардаах төҥүргэстэр). Сайынын аҕалаары Саҥыйаҕын — сыа хаары Санныттан сыҕарытта, Сылаанньыйан сырылатта. К. Туйаарыскай

тойтоон

тойтоон (Якутский → Якутский)

даҕ. Кылгас, тойтойо сылдьар (үксүгэр сону этэргэ). Короткий, кургузый (о верхней одежде)
Торбос тириитэ ыстааннаах, Тойтоон саҥыйах дуомнаах. П. Дмитриев
Тырыттыбыт-хайыттыбыт тойтоон арбаҕаһынан Алдар-Косе күн аайы титириирэ. «ББ»

көмүлүөк

көмүлүөк (Якутский → Якутский)

аат. Эргиирэ суох, туруору үөлэстээх, иннэ аһаҕас симии оһох (хардаҕаһы туруору ууран оттуллар). Камин с прямой выходной трубой (поленья обычно кладут вертикально), печка-камелек
Оҕонньор илбирийбит арбаҕаһын бүрүнэн көмүлүөк иннигэр умса түһэн олороро. Л. Попов
Көмүлүөк суоһугар ырбаахытын куурда турда. Р. Кулаковскай
Көмүлүөк оһоҕу тиһигин быспакка отторго элбэх сыра барар. И. Аргунов

күрүмү

күрүмү (Якутский → Якутский)

көр күрүмэ
Ким быыһык саҕынньах тигэр, ким үрдүк сотолоох күрүмү аҕалар. П. Филиппов
Таба тыһа күрүмүлээх, сорохторо түнэ этэрбэстээх, кылгас догдоон, арбаҕас сонноох, …… дьон киирэн кэллилэр. Д. Очинскай
Төһө да уллуҥар диэри тургулуу сылдьар уһун күрүмүлээҕин иһин ортото тэлэгириэйкэ сонунан сылдьарын дьиибэргии санаатым. «ХС»

нырылый

нырылый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кыараҕас-кыараҕастык атыллаан сэниэлээхтик хаамп (уһун, сиринэн соһулла сылдьар таҥастаах киһини этэргэ). Идти в большой по размеру долгополой одежде так, чтобы подол волочился, тащился по земле
Микиитэ тулуйан сыппата, эһэтин арбаҕаһын бүрүнэ быраҕынан, соспутунан таһырдьа нырылыйан таҕыста. Амма Аччыгыйа
Дьиэлээх кырдьаҕас, уһун бараан сону бүрүммүтүнэн нырылыйан таҕыста, тохтоон, одуулаһа турда. В. Протодьяконов