аудитория; киэҥ аудитория просторная аудитория. аул аул; аул олохтооҕо житель аула.

аат., кэпс. Өлбүт киһини таһаарбыт күн кини аатыгар тэриллэр аһылык. ☉ Поминки
Аттарбытын урукку курдук киэргэтэн, Ыҥыырдыах этибит. Билиэхтэр этэ Бамыыҥкаҕа эбэтэр сыбаайбаҕа Бараары тэринэрбитин аулга. Р. Гамзатов (тылб.)

сыс I диэнтэн дьаһ
туһ. Узбек оҕонньор аул ыалын кэрийэ сылдьан хобулаан, дьону бэркэ сыстарар, мөхтөрөр идэлэммитэ. Эрилик Эристиин
Яхта, ойоҕоһун тоҕута сыстаран, түүлээн эрэр таба курдук, илбирийэн биэрэккэ тигистэ. П. Филиппов
Элэктэриичэстибэлэннэхпитинэ үлэбитигэр көмөлөһүннэриэхпит: бурдукпутун сыстарыахпыт. «ХС»

сыһ. Бырастыылаһар курдук. ☉ Подобно прощанию, как бы прощаясь
«Чэ, баһыыба!» — Сүөдэр туран биэлсэри кытта бырастыылаһардыы илии тутуста. Амма Аччыгыйа
Мундербек, бырастыылаһардыы, кэннин хайыһан аулун көрөн баран, эр хаанын ылан, иннин диэки хайыһан, кытаанахтык тутуһан олорунан кэбистэ. Эрилик Эристиин
«Маша, мин этэрбин өйдөөн толкуйдаан көр. Эйиэхэ үчүгэйи эрэ баҕарабын», — дии-дии Александр Маша илиитин бырастыылаһардыы ыга тутта. М. Доҕордуурап

сыһ. Быха охсор курдук. ☉ Наотмашь; на мелкие куски; прорезывая огненным зигзагом (о молнии)
Мин былыр, бу аулга эһигини Муссерен быһыта сынньан баран үүртэлээн кэбиспитин булан, куоракка тиэйэн киирбит оҕонньорбун. Эрилик Эристиин
Чаҕылҕан быыстала суох быһыта курбуулуура, этиҥ ньиргитэрэ, ардах ыаҕастаах уунан курулаппыта. Н. Якутскай
Оҕонньор чохороон сүгэтинэн дьулуруччу үүнэн тахсыбыт синньигэс мастары быһыта охсуталаан түһэртээтэ. Л. Попов

аат. Таас хайа быыһынааҕы уһун дириҥ хаспах. ☉ Узкая глубокая расщелина в горах
Дьиэ олус кыараҕаһа, кулута-чаҕара суоҕа, ол эрээри кыпчаан сиринэн сүүрээн ордук күүһүрэн түһэринии дьадаҥы курус олоххо үөрүү-көтүү ордук биллээччи. Р. Тагор (тылб.)
Таас хайабыт кыпчааныгар Аул баар харсар мырааныгар Күдэн буор көтөн бурҕайар. К. Хетагуров (тылб.). Тэҥн. хапчаан

сыналый диэнтэн холб. туһ. Кэннилэрин хайыһан көрөкөрө, аул илин өттүн диэки …… ытаан сыналыһан баран истилэр. Эрилик Эристиин
«Саҥа ыал буолан иһэн, ити бараахтаатаҕа», — диэн оҕонньоттор, эмээхситтэр аһыйан сыналыһаллар. И. Бочкарёв
Оол, хоптолор, өрүс ортотугар мунньустан доҕордорун сүтэрэн аймалаһан, сыналыһан эрэр курдуктар. «ХС»

туохт.
1. Идэни баһылаа. ☉ Иметь, приобретать профессию
Хас да идэлэн. Саха сирин киэҥ муннуктарынан дэгидийэн сылдьан, бар дьону кытта кэпсэтэн, тылларын билэн, олох быһыытын чинчийэн баран, дьэ идэлэммитэ. Эрилик Эристиин
2. Үөрүйэхтэн, үгэстэн; туох эмэ дьарыктаах буол. ☉ Иметь какую-л. привычку; превратить что-л. в постоянное занятие
Хас уруок аайы мөккүһэр идэлэммиттэр. Амма Аччыгыйа
Аул ыалын кэрийэ сылдьан хобулаан дьону бэркэ сыстарар, мөхтөрөр идэлэммитэ. Эрилик Эристиин
Кэллэ-кэлээт киһибит ахсаан таһаарар идэлэммитэ. Н. Заболоцкай. Тэҥн. идэтий

мин диэнтэн сыһ. түһүк
Мундарбек, бырастыылаһардыы, кэннин хайыһан аулун көрөн баран, дьэ аны миэхэ кини туох буолуой диэбиттии, эр хаанын ылан, иннин диэки …… дьүккүйдэ. Эрилик Эристиин
Эһэм хабдьы туһаҕын иитэ бардаҕына миигин эмиэ илдьэ барааччы, хабдьытын миэхэ т у ттарааччы. Н. Тобуруокап
Оҕонньор Дьокуускайга киирэригэр-тахсарыгар куруутун миэхэ хонон-өрөөн ааһар буолаахтыыра. «ХС»
♦ Миэхэ итии да, тымныы да буолбатах калька. — миэхэ онтон тугум да уларыйбат, миэхэ син биир. ☉ Мне ни жарко, ни холодно
— Сотору хамыыһыйа кэлэр үһү. — Кэллиин-кэллин, миэхэ итии да, тымныы да буолбатах. «ХС»

I
мөх I диэнтэн дьаһ
туһ. Сылтаҕа суох киһини мөхтөрүмэ.  [Ыстапаан:] Хотуой, миигин мөхтөрөөрү тураҕын дуо? А. Софронов
Аул ыалын кэрийэ сылдьан хобулаан, дьону бэркэ сыстарар, мөхтөрөр идэлэммитэ. Эрилик Эристиин
Кини иитээччигэ соруйан мөхтөрөн, төттөрүлэһиэн баҕарда быһыылааҕа. Н. Заболоцкай
II
мөх II диэнтэн дьаһ
туһ. Ытыалаһыы ортотугар кыыллыйбыт аттары, өрө мөхтөрбүтүнэн сылдьан, көлүйэн уонна ыҥыырдаан бүтэрбиттэрэ. Эрилик Эристиин
Мин урут аты мөхтөрөн көрбүтүм суох. Н. Заболоцкай
Баламата уонна ыксала бэрт буолан, Ив ан т и э р г э н и һ и г э р а т ыгар мөхтөрөн тула холоруктуу сырытта. В. Чиряев