Якутские буквы:

Якутский → Русский

балтыһах

уст. стрела с тупым концом (лука-самострела).

балтыһах

  1. швабра; балтыһаҕынан сууй = мыть что-л. шваброй. 2. Поперечина: чааркаан балтыһаҕа поперечина охотничьего деревянного капкана

Якутский → Якутский

балтыһах

  1. аат. Биир уһугар туорайдаах мас. ☉ Деревянное приспособление с поперечной перекладиной на одном конце
    Үөһээ балтыһаҕын иккилии өттүттэн тэһиин тимирдэри саайан түөрт остуолбаларга туттардылар. М. Доҕордуурап
    [Миичэкэ] даба ырбаахыта балтыһахха ыйаммыттыы икки санныгар тэйбэҥнии сылдьар. А. Сыромятникова
    Оччоҕо кырынаас баттатар балтыһаҕын анныгар киирэн бүгэн туран, тарбаан алдьанаахтаатаҕа. Амма Аччыгыйа
    Тоҕо эрэ чааркааным иҥнэри түһэн хаалбыт. Эстибит быһыылаах, балтыһаҕа түспүт. Н. Якутскай
  2. даҕ. суолт. Туорайдыы, туорайдаах. ☉ Поперечный, с поперечиной
    Остуолба бүтэйи кыһын уонна бадарааннаах сиргэ балтыһах маска үүттээн туруоруллар. ПАЕ ОС
    Ньылаарыччы суоруллубут икки сиэрдийэ хаптаһын кэккэлэһиннэри балтыһах атахха саайыллыбыт. И. Федосеев
    ◊ Балтыһах остуол – субуруччу тардыллыбыт остуоллар төбөлөрүгэр туора тардыллыбыт остуол. ☉ Стол, поставленный поперек (Т-образно) к другому столу
    «Ульяна Васильевна, баһаалыста, манна олорунан кэбис», – миниистир балтыһах остуол биир кириэһилэтин ыйда. Р. Баҕатаайыскай
    Инники балтыһах остуолга, Олордо кийиит күтүөттүүн, Аттыларыгар – ийэ, аҕа, Түҥүр, ходоҕой бүүс-бүттүүн. И. Эртюков. Балтыһах ох – бытархай көтөрү (хол., туллугу) бултуурга аналлаах туорайдыы төбөлөөх оноҕос. ☉ Стрела с тупым концом в виде поперечной перекладины
    Арыт уончалыы туллугу балтыһах оҕунан тоҕо солотон ылаллар. Болот Боотур

Еще переводы:

тройник прямой

тройник прямой (Русский → Якутский)

балтыһах үстүйэ (турбалары балтыһахтыы холбуурга аналлаах үстүйэ.)

Категория: Машиностроение
швабра

швабра (Русский → Якутский)

ж. балтыһах (маска бааллыбыт муостаны сотор оробуоһа); мыть пол шваброй балтыһаҕынан муостаны сууй.

тройник проходной

тройник проходной (Русский → Якутский)

аһарар үстүйэ (турба эриллэр үс үүтэ үһүөннэрэ тэн диаметрдаах балтыһах үстүйэ (тройник прямой).)

Категория: Машиностроение
балка

балка (Русский → Якутский)

сис, баалка, өһүө, сындыыс (1. Сыыйыы тимир ардайдаах уһун, өҕүлүннэри баттааһыны тулуйар бөҕө бетон эбэтэр мае буруус; 2. Туора быһа охсуута балтыһах эбэтэр атахтаһыннарыллыбыт икки балтыһах курдук быһыылаах сис тимир.)

Категория: Машиностроение
хаапсыл

хаапсыл (Якутский → Якутский)

бөстүөн диэн курдук
Чээрин ыраахтан снайперскай саатынан миинэ хаапсылын дьөлө ытан улахан дэлби тэптэриини оҥорор. Н. Кондаков
Сорох ботуруоннарбыт хаапсыллара тимирэн хаалан эстибэккэлэр, куобахтарбыт куотан хаалбыттара. «ХС»
Эргэ айаны булан балтыһах оҥорон, кыранаат хаапсылын оҕустарар гына айа ииппиттэрэ. ГСС

балтыһахтыы

балтыһахтыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Туора, балтыһах курдук көстүүлээх гына. ☉ Поперек, Т-образно
Балтыһахтыы тардыллыбыт киэҥ нэлэмэн остуол баһыгар эргэрбит кириэһилэҕэ Дым-Дым соҕотоҕун олороро. Далан
Нэһилиэк үс салайааччылара балтыһахтыы тардыллыбыт остуолу тула үлэ-хамнас туһунан сүбэлэһэ олороллор. ПДН ТБКЭ
Сэбиэт хоһун иһигэр күөх сукуна сабыылаах, балтыһахтыы тардыллыбыт остуоллары тула икки лүөччүк формалаах нууччалары кытта Степан Данилович олорор эбит. Р. Кулаковскай

ньыларыччы

ньыларыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Кыра соҕустук кэлтэччи (тугу эмэ суор); биир тэҥ гына (үүнэн таҕыс). ☉ Немного косо, покато (тесать что-л.); ровно, гладко (расти — о волосах)
Өлөксөй чууркалар биирдии төбөлөрүн икки өттүнэн ньыларыччы суорбута. И. Федосеев
Ньыларыччы суоруллубут икки сиэрдийэ хаптаһын кэккэлэһиннэри балтыһах атахха саайыллыбыт. «ХС»
Луохтуур сэҥийэлэрин сыста үүммүт тор курдук бытыктааҕа, …… ньыларыччы үүммүт кылгас баттахтааҕа, бэрт киппэ, этиргэн киһи этэ. «Чолбон»

өйөннөртөө

өйөннөртөө (Якутский → Якутский)

өйөннөр диэнтэн төхт
көрүҥ. [Баһыыкка] бөрөлөрүн тириитин хаптаһыҥҥа хайыы-үйэҕэ тииртэлии охсон, балаакка ойоҕоһугар өйөннөртүү турара. Л. Попов
[Хачыкаат бөҕө] икки баараҕай бадьыр баҕаналары лэппэччи эрбээн баран, төбө-төбөлөрүнэн өйөннөртөөн кэбиспит курдук атахтардаах киһи. Р. Кулаковскай
Арамаан, балтыһахтарын эркиҥҥэ өйөннөртөөн баран, ыскамыайкаҕа сыҕарыҥныы-сыҕарыҥныы оннун булар. У. Нуолур

чааркаан

чааркаан (Якутский → Якутский)

аат.
1. Түүлээххэ, кыра булка мэҥиэ ууруллан иитиллэр булт сэбэ (сүрүн чааһа талахтан оҥоһуллар араама, маны таһынан чаачар, кирис, балтыһах, элбэрээк, тыҥкырай уонна чааркаан тыла диэн чаастартан турар). ☉ Самодельная ловушка для мелких животных, пушных зверей (основная часть — рама, изготовленная из тальника), черкан
Аҕам талаҕынан бэрт үчүгэй чааркааннары оҥортуура. Н. Якутскай
Булчут, саһылга чааркаан иитээри, сыһыы саҕатын кэрийэн испит. ААК АИТ
Оҕонньор Миичээни алта саастааҕыттан, чугас эргин батыһыннара сылдьан, чааркааны, сохсону иитэргэ үөрэппитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. көсп. Кими эмэ туохха эмэ угаайылаан үктэтии, албыннаан бэйэҥ интэриэскэр туһаныы. ☉ Ловушка для кого-л., которая подстраивается в корыстных целях
[Хойостоон:] Маны [сүктэр кыыс былааччыйатын] кэттэргин, биир эмэ уолу эмиэ чааркааҥҥар түбэһиннэриэҥ этэ. И. Гоголев
Арай мин онно Балаайа чааркааныгар хаптаран хаалбыт буол — олоҕум хайдах салаллан барыа эбитэй? П. Аввакумов
[Артыамый:] Эн бэдиктэриҥ бу биһиги Дьүлэй Дьөгүөрбүтүн чааркааннарыгар киллэрэ сыспыттар. Л. Габышев
ср. алт. чергей ‘ловушка для небольших зверьков’

рейсшина

рейсшина (Русский → Якутский)

рейсшина (анар өттө туорайдыы балтыһахтаах чертежтуур элиниэйкэ. Балтыһаҕа остуол кытыытынан халтарыйан сыҕарыйа сылдьар. Р. сытыары, туруору итиэннэ иннэри олох параллельнай сурааһыннары тардарга аналлаах. Р. туорайа, үксүн, икки хос буолар, аллараа туорайа элиниэйкэҕэ хамсаабат гьгаа олордуллар, үөһээҥитэ биинтэ көмөтүнэн салайыллар. Онон иннэри сурааһыны тардар кыаҕы биэрэр.)

Категория: Машиностроение