с. 1. (эксплуатация) баттал, баттабыл, баттааһын; 2. (подавленное состояние) баттатыы, тууйуллуу.

аат., эргэр. Баттабыл-атаҕастабыл, үтүргэн. ☉ Притеснение
[Ньукулай:] Ол сылдьаммын Өйдөтөлөөн көрбүтүм Үс дойду үрдүнэн Үүтэ-аана суох Үктэбил бөҕө бүрүйэн, Баһа-атаҕа суох Баттабыл сабан турар эбит. А. Софронов
Баттабылы утары барсаммын, Үктэбили өрөлөһөммүн, Кулубалары утарсаммын Сотуун курдук сурахтаммыт Сордоох уол оҕо буоллаҕым. С. Зверев

адаҕый диэнтэн хай
аата. Сюжет киинэ — Улуу Уус тимири уһаарыы кистэлэҥин арыйбытын атаҕастабыл-баттабыл адаҕыйыытыгар туһанаары, Дохсун Доодоҥ мөккүөрэ уонна хотторуута. Н. Тобуруокап

анабыллаа диэнтэн атын
туһ. Кини [Кыһыл Аармыйа] төрөөбүтэ абаттан-сататтан, баттабыл-атаҕастабыл, муҥ-сор ордук хаҥаан, аан дойдуну ордук бүрүүкээбитин дьайҕардар, булгурутар анабылланан. Суорун Омоллоон

көр убай-быраат
Сиргэ, киһи аймах икки ардыгар, атаҕастабыл-баттабыл суох буоллаҕына, киһи аймах киһиэхэ быраат-убай курдук сыһыаннаһар кэмэ кэллэҕинэ, икки атахтаах Ыйга ыттар суолу оҥоруо. Н. Якутскай

саралаа I диэнтэн хай
аата. Петефи хоһоонноругар баайдар-тойоттор кыыл сигилилэрин абаран-сатаран туран саралааһын, баттабылы-атаҕастабылы утары охсуһууга ыҥырыы ордук күүһүрэн, сытыырхайан испиттэрэ. Софр. Данилов
Империалистар колониальнай бэлиитикэлэрин саралааһын бэйиэмэ биир суол ситиһиитэ буолар. «ХС»

туохт. Кырыктаахтык, өһүөннээхтик кыһый, өһүргэн, кыйахан. ☉ Гневно возмущаться, быть полным негодования
Петефи хоһоонноругар баайдар-тойоттор кыыллыы сигилилэрин абаран-сатаран туран саралааһын, баттабылы-атаҕастабылы утары охсуһууга ыҥырыы ордук күүһүрэн, сытыырхайан испиттэрэ. Софр. Данилов
Абаран-сатаран ылабын Ааспыт кэмнэри санааммын, Ыарыһах буолан турабын Ыар күннэри ааһаммын. С. Васильев
Мэктиэтигэр хараҕын дьүккэтэ кытта кытаран, абарар-сатарар. Н. Якутскай

аат. Улаханнык өһүргэтии; үүрүү-түрүйүү, кырбааһын; баттааһын-үктээһин, көлөһүннээһин. ☉ Нанесение большой обиды, оскорбление; притеснение, нанесение побоев кому-л.
Аан дойдуга баттабыл, атаҕастабыл диэн суох буолуохтаах, Иэҕэйэр икки атахтаах баай-дьадаҥы, нуучча-саха бары тэҥ буолуохтаах. Күндэ
Оттон оҕо эрдэхпинэ сынньыллыыны, атаҕастабылы атаҕастанным ини. Көр, биирдэ хараҕым уута тахсыбытын өйдөөбөппүн эбээт. Амма Аччыгыйа
Эн даҕаны киһиттэн атаҕастанан атаҕастабыл амтанын бил ээ. Эрилик Эристиин

дьүһ. туохт. Төбөҕүн өрө көтөхпөккө төҥкөйө сылдьан сыҕарый, хамсаа, үлэлээ. ☉ Двигаться, работать, не поднимая головы
— Туох хара баттабылай бу! Эр киһи ааттаах дыраччы тэбинэн турар, оттон биһиги хара буорга хаһыс да хаһыс, тоҥхоҥноо да тоҥхоҥноо, сири ньиксирий да ньиксирий. Н. Габышев

эс I диэнтэн хай
аата. Бары эдэр уохтары Батталлааҕы эһиигэ! Туруҥ, баайы самнарыҥ, Киириҥ тиһэх сэриигэ! Эллэй
[Өлөксөй] бэрт кыра сааһыттан саҥа олоҕу тутууга, баттабылы-атаҕастабылы эһиигэ олус актыыбынайдык, дьорҕооттук киирсибитэ. Багдарыын Сүлбэ
Маҥнайгы эһиилэригэр күрдьэхтээх буорун кыайан үөһэ бырахпакка, иһирдьэ саккыратта. Д. Таас