сущ
хаа, холбуйа, (холобур, баян хаата, ачыкы хаата)

м. аккордеон (баян бииһэ, уҥа илиигэ аналлаах фортепьянной клавиатура-лаах).

1) уст. имеющий прислужника; с... прислужником; 2) в сопровождении кого-л.; 3) муз. в сопровождении, под аккомпанемент чего-л.; баян доҕуһуоллаах ырыа песня под аккомпанемент баяна.

сов. чему или с неопр. үөрэн; обучиться игре на баяне байааҥҥа оонньуурга үөрэн.

предл
(в. п.)
1) буолуута (под осень - күһүн буолуута, под утро - сарсыарда буолуута)
2) 1. Туох музыкаҕа үҥкүүлүүрү, ыллыыры этэргэ туттуллар (танцует, поет под музыку, под баян). 2. Иһит туохха аналлааҕын бэлиэтииргэ (посуда под ягоды, под молоко, под сахар)

предл.
под стол - остуол анныгар
под руку - тоҕоноҕун анныттан, илиититтэн
под расписку - араспыысканан

аат. Хас да эрээт клавишалаах санныга кэтэн туран оонньонор хормуоскаттан улахан музыкальнай инструмент. ☉ Баян
Ханна эрэ байаан тыаһаата, ырыалар уонна көрдөөх саҥалар иһилиннилэр. И. Данилов
Байаан, хомус доҕуһуоллаан Бары бииргэ хоһуйдулар: Үлэ-үөрэх үөрүүтүн, Үрдүк таптал иэйиитин. М. Тимофеев
Саала диэкиттэн байаан тыаһа иһиллэр. Д. Таас

туохт. Сороҕор үрдээн, күүһүрэн, сороҕор намтаан мөлтөөн ыла-ыла ыраахха тарҕана иһилин (ырыа, музыка о. д. а. тустарынан). ☉ Раздаваться, разноситься далеко, то усиливаясь, то ослабевая (о песне, музыке и т. п.)
Отчут дьонум омуннаах тойуга Киэҥ сири киэптии дьиэрэһийэр. Л. Попов
Уоттаах төлөннөөх үҥкүүтүн тыла алаастарга, нэһилиэк, улуус кииннэригэр дьиэрэһийбитэ. С. Зверев
Аача куолаһа улам-улам үрдээн, дьиэрэһийэн истэ. Т. Сметанин
Баян тыаһа дьиэрэһийэн тарҕанар. И. Чаҕылҕан

м. 1. разг. (согласие, мир, дружба) эйэ, ил; жить в ладу иллээхтик олор; 2. (способ, образ) ньыма, быһыы; на новый лад саҥа ньыманан; 3. муз. лад, дьүөрэ; 4. лады мн. * лад, кэрдиис *(на грифе гитары, балалайки); лад (клавиши гармоники, баяна); # дело идёт **на лад дьыала табыллар, дьыала үчүгэйдик иһэр; ни складу ни ладу ыпсыыта кыттыбат.