снимать, обдирать берёсту.

уст. наружное покрытие чего-л.; таспа туоһа берёста для покрытия (напр. у расы).

слой, пласт || слоистый, пластовой; халыҥ араҥа толстый слой чего-л.; араҥа туос слоистая берёста.

уст. 1) обряд изгнания злых духов; 2) предмет, употребляемый при совершении обряда изгнания злых духов, напр. пучок лучинок, берёста для окуривания и т. п.

возвр.-страд. от түүр = свёртываться, сворачиваться; быть свёрнутым; туос уоттан түүрүлүннэ берёста в огне свернулась; ыт тымныыттан түүрүллүбүт собака свернулась от холода; быа түүрүллүбүт верёвка смотана; түүрүллүбүт кумааҕы рулон бумаги.

I 1) берёста || берестяной; туос ураһа берестяная яранга; туос ыаҕас берестяное ведро; туоһу хастаа = снимать берёсту; 2) перен. отметки для прыжков (в национальных прыжках кылыы , ыстаҥа , куобах ) # туос араҕас светло-жёлтый.
II : туос аччык очень голодный; туос бэйэ (или бэйэм , бэйэтэ ) лично он (или я, ты) сам; туос сыгынньах совсем голый, нагой; туос сымыйа чистая ложь.

1) напряжённо морщиться (о мышцах лица); 2) корёжиться, гнуться, кривиться (о горящей берёсте и т. п.).

харк гын = звукоподр. однокр. резко хрустнуть, треснуть (напр. о раздавленной сухой берёсте, ветке, кости).

совм.-взаимн. от тардырҕаа =; тоҥ туоһу тоҕута тарпыт курдук , таныыларын тыаһа тардырҕаһа тустэ фольк. захрапели лошади, будто на морозе разорвали берёсту.

1. күөдьүт диэнтэн хай. аата. Оһоҕу күөдьүтүү. Иирээни күөдьүтүү
2. Саҕаһа буолар туох эмэ (хол., мас кыспата, кумааҕы, туос). ☉ Материал для растопки (напр., лучина, бумага, береста)
   Хаппыт туос күөдьүтүүлээх кураанах мас көрүөх ыккардыгар умайан күүдэпчилэннэ. «ХС»
   Билигин кумааҕы дэлэй, ыал аайы хаалбыт кумааҕы туохха да баппат, оһох күөдьүтүүтэ буолар атах сотторго тэлгэтиллэр. «ББ»