Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бииргэм

көр биир кэм
Бииргэм туу иһигэр киирбит мунду курдук булумахтаһаллар. Суорун Омоллоон
Бу чагда устун баран иһэн, Кириһээн көхсө бииргэм утуйа иһэрэ. Д. Таас

бииргэ

  1. сыһ. Кимниин, туохтуун эмэ холбоһон, кыттыһан. Вместе с кем-л.; в соединении с чем-л.; совокупно
    Сурунааллары бииргэ уур. Бииргэ кустаа. — Барытын бииргэ илт. «ХС»
    Кыһынын бииргэ үөрэнэбит, сайынын эмиэ бииргэ сынньанабыт. Н. Заболоцкай
    Биир тэҥҥэ; тэҥҥэ. Совместно с кем-чем-л.; наравне. Сайынын оскуола оҕолоро улахан дьоннуун бииргэ окко үлэлэһэллэр
  2. даҕ. суолт. Кими, тугу эмэ кытта тэҥҥэ буолар. Осуществляемый вместе с кем-чем-л., совместный
    Бииргэ үөрэммит сылларбытын санаан ылабыт. — Нуучча тыла – доҕордоһуу уонна бииргэ үлэлээһин тыла. «Кыым»

кытта бииргэ

сыһ. дьөһ. (туохт. түһүгү кытта тут-лар). Хайааһын кими, тугу кытары холбуу оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. Указывает на предмет или лицо, участвующие вместе с кем-чем-л. в данном действии (вместе с)
Кыысчаанын кытта бииргэ Бу кый бырах Сибииргэ Барсан иһэр маамата. П. Тобуруокап
Баһыккалаах өлбүт Ньургуһуну дьиэлэригэр өр сытыарыахтара дуу, өлбүт Ньургуһуну кытта бииргэ кырдалга тахсыахтара дуу?! Дьүөгэ Ааныстыырап
Көһөр сахха дьоннорбутун кытта бииргэ тутуспутунан сылдьабыт. Н. Тарабукин (тылб.)

Якутский → Русский

бииргэ

вместе; бииргэ барыах пойдём вместе.


Еще переводы:

иирбэнньик

иирбэнньик (Якутский → Якутский)

көр ирбэнньик
Саҕаҕы көрдөххө бииргэм иирбэнньик курдуга. В. Арсеньев (тылб.)

күндээриҥнэс

күндээриҥнэс (Якутский → Якутский)

күндээриҥнээ диэнтэн холб. туһ. Субу-субу легковойдар көтөн-дайан иһэр курдук күндээриҥнэһэллэр, кинилэртэн хаалсыбатарбыт диэбиттии, газиктар күлүкүчүһэллэр. П. Аввакумов
Ньиэмэстэр баар сирдэрин диэки үрүҥ-кыһыл аракыаталар бииргэм күндээриҥнэстилэр, миинэлэр эститэлииллэр. К. Симонов (тылб.)

килиэптээ

килиэптээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ аһы килиэби кытта сиэ. Есть что-л. с хлебом
Икки дьиэ кэргэн …… хайдах эрэ түмсэ түспүттэрэ баар буолан хаалара: сороҕор кэм чэйдээн, килиэптээн, сороҕор бэрт начааскыга. Софр. Данилов
Тоҥ чыыры кыһан, тула түһэн, Туустаан, килиэптээн сиэтибит. Дьуон Дьаҥылы
2. кэпс. Эппиккин үрүт-үрдүгэр хатылаа. Повторять одно и то же
Алааппыйа эппитин бииргэм өрө килиэптии олордо. «ХС»

көтөҕүүлээхтик

көтөҕүүлээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ. Үөрүүлээхтик, өрө күүрүүлээхтик. Торжественно, вдохновенно, воодушевленно
Нуучча литературатын, искусствотын …… киэһэлэрэ үрдүк өрө көтөҕүүлээхтик аастылар. Суорун Омоллоон
«Табаарыстар, эрэниҥ, итэҕэйиҥ: биһиги дьолбут күнэ тахсыаҕа, хайаан да тахсыаҕа», — диэн өрө көтөҕүүлээхтик эппитэ. И. Федосеев
Кини бииргэм санаа көтөҕүүлээхтик, үөрэ-көтө, эйэҕэстик кэпсэтэ сылдьарын көрөҕүн. И. Федосеев

күрдүргэс

күрдүргэс (Якутский → Якутский)

I
күрдүргээ диэнтэн холб. туһ. Дьиэ кирилиэһин үрдүгэр турар хоруудалаах эмээхсин сибиинньэлэри ыҥырара, олор бары биир куолаһынан хардаран күрдүргэһэллэрэ. А. Пушкин (тылб.)
II
даҕ. Күрдүргээн иһиллэр, күрдүргүүр. Хриплый, сиплый
[Оҕонньор] күрдүргэс күөмэйинэн аҕылаан биэрэн, ылланар ырыаҕа сөптөөх муусука буолан холбосто. Эрилик Эристиин
[Эһэлэр] арҕастарын түүтэ адьырыспыт, көхсүлэрин тыаһа бииргэм күрдүргэс. М. Чооруоһап
Мүнүүтэ буолаат, күрдүргэс саҥа иһилиннэ. А. Чехов (тылб.)

күчүгүрээ

күчүгүрээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. Улахана суохтук тугу эрэ үлтүрүтэр (хол., саахары кирэр) тыаһы таһаар. Издавать негромкий хруст, треск, похрустывать, потрескивать
Хара буруо харалдьыта Хатан Тэмиэрийэ обургу уот иччитэ Күлэ-күлэ күчүгүрээтим, күлүмнүү-күлүмнүү күөдьүйдүм. П. Ойуунускай
Атаҕын анныттан бэйдиэ бииргэм күчүгүрүүр көмүрүө хаар: «Оннук-оннук», — дииргэ дылыта. Н. Заболоцкай
Арай биир күн туох эрэ күчүгүрээн ааспытын истэн, наһаа куттаммытым [куобах кэпсиир]. Р. Кулаковскай

кыкырый

кыкырый (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Туох эмэ ньуурун тэҥнээри эбэтэр сытыылаары (хол., хотууру) игиинэн, атын кытаанах эттигинэн тыастаахтык кикириччи аал, «кыкыр-кыкыр» тыаһы таһаар. Затачивать, заострять, выравнивать какой-л. режущий предмет, производя характерный звук, похожий на скрежет
Баһылай хотуурун игиилээн-буруустаан кыкырыйбытынан барда. Күннүк Уурастыырап
Тоҕо куһаҕанай, кэри-куру да баҕайы, бииргэм иһиллээбит курдук… Арай эн эрэ игииҥ тыаһа кыкырыйар. Суорун Омоллоон

табыгырай

табыгырай (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Олус түргэнник үрүт үрдүгэр «тап-таптап» диир курдук тыаһаа. Издавать очень частый, непрерывный, дробный стук
Табалар дьиэлэригэр, аһыыр сирдэригэр төннөн иһэллэрин билэн тиэтэйэллэр, тылларын былас түһэрэн, кудуххайдык, соруйтарыыта суох, айаннаан табыгырайан иһэллэр. В. Протодьяконов
Эмискэ дүҥүр тыаһа табыгырайарын, ойуун кутуран доллоһутарын иһиттим. М. Доҕордуурап
Буур таба дьону ортотунан табыгырайан ааһар. В. Гаврильева
Хаппыт суолга Тэбэр тиҥилэҕин тыаһа бииргэм өрө табыгырайан иһэр. М. Чооруоһап

туох баҕайытай доҕо{о}р

туох баҕайытай доҕо{о}р (Якутский → Якутский)

саҥа алл., сыһыан холб. Абарыыны-сатарыыны, абаккаланыыны көрдөрөр. Выражает возмущение, негодование (что это такое, что за безобразие)
Туох баҕайытай доҕор, бииргэм хоойго киирээри гыммыт хоноһо курдук, тула эргийэн хаалламый. Суох, уум кэлиэ суох! Суорун Омоллоон
Туох баҕайытай доҕор, мин тылбыттан иҥнэн хааллаҕай! Софр. Данилов
Түксү! Түксү! Туох баҕайытай доҕоор. Мунньах ахсын кириитикэһиттэринэн умайар уот айахтар, оттон үлэ тирээн кэллэҕинэ, аккаастанартан атыны билбэттэр. С. Ефремов
Туох баҕайытай, эдэр киһи үлэлээн-хамсаан иһиэхтээххин. Сырдык аартыгынан сылдьыахха, туох баҕайытай. Д. Таас

сып-

сып- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, сы-, сыы- диэн саҕаланар олохторго сыстар. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на сы-, сыы-: сып-сымнаҕас ‘очень мягкий’, сып-сылаас ‘очень тёплый’, сып-сыыгынас ‘сильно шипящий’
Икки илиибэр …… сып-сымнаҕас, нары-намылхай …… кыһыл көмүс баттахтар эриллэн хаалбыттар. П. Ойуунускай
Кууһума …… көхсүгэр күн уота сып-сылааһынан тыкпытыгар этэ-хаана ирэн, уута кэлэн, аат эрэ харата …… салбыҥнаан иһэр. А. Софронов
Киһи-сүөһү тыына бииргэм …… сып-сыыгынас. Суорун Омоллоон
ср. кирг. сып (усиление к словам, начинающимся на -сы), ДТС йуп йумшах ‘очень мягкий’