аат. Халтаҥ сон. ☉ Пальто
Куонаан хара билиис болтуону бобо курданан кэбиспит. Н. Неустроев
Болтуолаах киһи ааһан эрэрэ. Амма Аччыгыйа
Кылгас болтуолаах, андаатар бэргэһэлээх Дьөгүөссэ тахсан кэллэ. В. Протодьяконов

көр дьогдьуур II
Ардыгар ол дьон ортолоругар дьобдьуурдаах сарыннардаах билиис сонноох уонна уһуктаах төбөлөөх бэргэһэлээх айан сахата эмиэ баар буолар. В. Короленко (тылб.)

аат., эргэр. Кэтит таҥас (хол., солко) кур. ☉ Широкий матерчатый пояс, кушак
Уокка чугаһаан кэлбитим, куһаак курдаах, уһун хара билиис сонноох …… бэрт мааны дьон кууллаах бурдугу кытта астаһа тураллар. Н. Заболоцкай
тюрк. кусчи

аат., эргэр. Сукуна таҥас, билиис. ☉ Сукно, плис или кармазин
Бэйбэриэк мэличчи суох, сукуна туура суох, харбалдьын хастыы суох [эрдэҕинэ] — кииһи кичэйэн таҥныбыт дьон. ПЭК ОНЛЯ I
русск. кармазин ‘старинное тонкое сукно красного цвета’

даҕ. Кыычырҕас тыастаах. ☉ Скрипучий
Чочуонай ити баачырҕас бачыыҥкатын оҕунуохтаан тахсарыттан да орпот ини. Күннүк Уурастыырап
Биир эдэр киһибит Баачырҕас бачыыҥка атыылаһар. В. Алданскай
Улахан бастаах киһим арай биирдэ кыһыл көмүс өҥнөөх солко ырбаахыны, билиис ыстааны, баачырҕас тыастаах хормуоскалыы түспүт саппыкыны кэтэн кэбиспит этэ. М. Горькай (тылб.)

имит диэнтэн атын
туһ. Дьахталлар сукуна курдук сымната имитиллибит таба тириититтэн кырыйан ичигэс таҥаһы тигэллэр. Н. Якутскай
Сырдьыгынас алаадьылаах Сылаас чэйи сыпсырытан, Имитиллэн бүтэ илик Икки куобах тириилэнэн, Атын ыалга ааспыта... Күннүк Уурастыырап
Имитиллибит ньирэй тириитэ сутуруотун оннугар Тыаһыт Бииктэр бэлэхтээбит билиис ыстааннаах, даба ырбаахылаах. Л. Попов

аат. Холуопактан оҥоһуллар, баархакка маарынныыр түүлээх, сурааһыннардаах таҥас. ☉ Вельвет
Куонаан биир сүөм кэтит хаарыс солко курунан хара билиис болтуону бобо курданан кэбиспит, ыстаана буоллаҕына хара бэйбириэт үһү. Н. Неустроев
[Өкүлүүнэ:] Таҥаһым — биир саһыл истээх сон, биир куобах истээх бэйбириэт сон. Н. Түгүнүүрэп
Бэйбириэт тастаах кылгас сонун бүрүнэн баран, Максим бэрт хойукка диэри утуйбакка олорор буолааччы. П. Филиппов
русск. устар. вельверет ‘бумажная ткань, род лохматого бархата’

I
кыычырҕаа диэнтэн холб. туһ. Ирбиһэх тыал тыаһын, тииттэр кыычырҕаһалларын истэ-истэ били түүлүн умна охсон кэбистэ
Уот ч. Дьаарыстанан тиэллибит хаар үллүктээх бэрэбинэлэр ыга баттаан, [платформалар] кыычырҕаһаллара. ТВ ОСКОСС
Соня синньигэс башмактарын кэппит имигэс атахтарын тыаһа хаарга кыычырҕастылар, чыбырҕастылар. Л. Толстой (тылб.)
II
даҕ. Кыычырҕаан иһиллэр тыастаах. ☉ Скрипучий, со скрипом
[Уйбаан учуутал] кыычырҕас саппыйаан курун көннөрүннэ. Амма Аччыгыйа
Кыычырҕас раскладушка ороҥҥо ып-ыраас бырастыынанан суулана сытан, Миша харчыта бараммытын санаан, үөһэ тыынна. Н. Габышев
Уһун хара билиис сонноох, кылбачыгас кыычырҕас тыастаах саппыкылаах бэрт мааны баҕайы эдэр дьон …… кууллаах бурдугу кытта астаһа тураллар. Н. Заболоцкай

соноо диэнтэн дьаһ. туһ. Бу көстүүм киһини сонотор
□ Эмис бэйэтин ордук сонотор дьогдьуурдаах хара билиис сонноох, кылгас атахтарын ордук кылгатар киэҥ остоох хара саары этэрбэстээх. Н. Якутскай
О, тойон эһэм, Аан Мичил хотун эбэм, мин сордоох сорбун сонотумаҥ, мин эрэйдээх эрэйбин элбэтимэҥ. Суорун Омоллоон
♦ Күөмэйин (куолаһын) сонотор көр күөмэй I
Киниэхэ [оҕобор] биирдэ да күөмэйбин соноппотоҕум. И. Гоголев
«Этэргин этэ оҕус, тардыма, биһиги түүҥҥэ ылларыахпыт», — күүтэн ыксаан турбут сирдьит уол кыйаханан куолаһын сонотто. Р. Баҕатаайыскай
«Бу оҕо, бачча киэһэ буолуор диэри ханна сүтэ сырыттыҥ?!» — диэн аҕата күөмэйин соното тоһуйда. М. Доҕордуурап

1. аат. Толбоннуран көстөр өҥнөөх, хамсаттахха суугунуу сылдьар чараас таҥас. ☉ Лёгкая шуршащая ткань, переливающаяся разными цветами, гарус
   Хоһоонноругар күлүмүрдээн Кыһыл көмүс элбэҕин, Суугунаан, тэлибирээн Хаарыс, солко дэлэгэйиэн. И. Гоголев
   Өкүүсэ бу турдаҕына Мааса кыыс солкоҕо сууланан, хаарыска хааллан, суугунаан кэллэ. Эрилик Эристиин
   Солконон суугунуур, хаарыһынан баарыстанар мааны дьахталлар манна бааллар эбит. И. Федосеев
2. даҕ. суолт. Хаарыстан тигиллибит, оҥоһуллубут. ☉ Сшитый, изготовленный из гаруса, гарусный
   Хаарыс хомуһуоллаах, үрүҥ көмүс курдаах, баттаҕа кыырыктыйан эрэр суон толуу киһи. П. Ойуунускай
   Сайыҥҥы оноолоох сону хаарыс таҥастан тигэллэр. АЕЕ ӨҮОБ
   ◊ Хаарыс солко — толбоннуран көстөр өҥнөөх, хамсаттахха суугунуу сылдьар солко. ☉ Лёгкий шуршащий шёлк, переливающийся разными цветами
   Куонаан биир сүөм кэтит хаарыс солко курунан хара билиис сонун бобо курданан кэбиспит. Н. Неустроев
   Хаһан эрэ оонньуур-күлэр Хаарыс солко хонуубар Эдэр уолчаан кыыһын күүтэр, Эрэйдэнэр, сытар, турар. А. Бродников