кырта маҥан блестяще-белый.

нареч. доблестно, славно; блистательно, блестяще.

прил. 1. үрүҥ көмүс; серебряный портсигар үрүҥ көмүс портси гар; 2. (блестяще белый) үрүҥ көмүс дьүһүннээх, чаҕылыҥнас; серебряный йней чаҕылыҥнас кырыа; серебряная седина үрүҥ көмүс дьүһүннээх кырымах; 3. перен. лыҥкынас, хатан; серебряный звон лыҥкынас тыас; # серебряная свадьба үрүҥ көмүс сыбаайба (эройох буолан сүүрбэ биэс сыл олорбуту бэлиэтээһин).

сыһ. Дьэҥкэтик, харахха быраҕыллар гына. ☉ Четко, блестяще
Тойуктарга өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи саха норуотун олоҕо-дьаһаҕа арылхайдык көстөр. Саха фольк. Уутатыата, сирэ-халлаана дэбигис арылла охсубат муора дэбилийэр баалларын ортотугар от-мас лабаалара ордук арылхайдык көстөр буолаллар эбит. Амма Аччыгыйа
Ол гынан баран киһибит [Ойуунускай] туруорбут проблематын бэрт сытыытык чаҕылҕан уота халлааны хайа суруйарын курдук, дьэҥкэтик арылхайдык быһаарбыт. Суорун Омоллоон

сыһ.
1. Олус сырдыктык, харах саатарыныы (тык — хол., күнү этэргэ). ☉ Ярко, ослепительно (светить — напр., о солнце)
Күһүөрү ыраас, сырдык күн чаҕылхайдык сыдьаайар. М. Попов
2. көсп. Олус үчүгэйдик, уһулуччутук (хол., үөрэн). ☉ Блестяще, превосходно (напр., учиться)
[Эллэй] бэйиэт кыраҕы, мындыр, бэргэн хараҕынан көрөн, …… ураты кэрэтик, чаҕылхайдык, уус-уран уобарас күүһүнэн эппитэ. Софр. Данилов
Люда чаҕылхайдык үөрэммитэ. У. Ойуур

аат. Мас умуллубут чоҕо. ☉ Почерневший остывший древесный уголь
Өлөксөй …… оһох көмөрүн сиэн хаабырҕатар. Амма Аччыгыйа
Хатыҥ маһын бүтэйдии уматтахха, кини көмөрүнэн худуоһунньуктар, харандаас курдук, уруһуйдууллар. Суорун Омоллоон
Холумтаҥҥа кэлэн быардыы охто сытан, көмөрү ыстыы-ыстыы сиир. Күндэ
◊ Көмөр хара — килбэлдьигэс хара. ☉ Блестяще-черный, черный-пречерный
Көмөр хара баттахпыт күрэҥсиэйиэн иннинэ …… көрсүспүччэ көрүлүөҕүҥ! А. Софронов
Көмөр хара тыс этэрбэһин атахтарынан охсунан тэбэннэ. Болот Боотур
Көмөр хара баттаҕа икки чанчыгынан, кырыарбыт курдук, маҥхайан эрэрэ. Н. Якутскай
ср. тюрк. көмүр ‘уголь’