даҕ. Тобуктарын бокуччу туттубут, токур, тобуктара бокугур. ☉ Согнутый в коленях
Такымынан накыгыр, арҕаһынан нүксүгүр, үрдүк уҥуохтаах улахан оҕонньор эбит. Күннүк Уурастыырап
Накыгыр, ньаачаҕар, арай суон, ынаҕар истээх, толуу оҕонньор. Н. Абыйчанин
ср. монг. нахигар ‘согнутый’, бур. нахи гар ‘вогнутый’

дьүһ. туохт. Бокуччу үктэнэн тур (үрдүк уҥуохтаах, хатыҥыр, уһун атахтаах киһи, кыыл эҥин туһунан). ☉ Бросаться в глаза своей длинной, худой, со слегка согнутыми длинными ногами фигурой
[Немец] уҥуоҕа улахана, акыллан, көтөҕө, моонньо уһуна үүт-үкчү кырдьаҕас бөтүүк курдук. Т.Сметанин. Никита Швецов киирэн тоҕо эрэ аан аттыгар акыллан турбута. Н. Якутскай
Ойууру кытта ойуур буолан, лаҥкыр ураа муостаах тайах акыллан турар. М. Попов. Тэҥн. акый

көр бокуччу
Ити [Боккуой эмээхсин] муҥнаах илиитэ тымныы ууга куҥ курдук тугу да билбэт буолбут, бакыччы тоҥмут. А. Сыромятникова
Биир уол …… тарбахтара хаппыт хахыйах абырҕалын курдук хамсаппат гына бакыччы тоҥнор даҕаны Уһун-Убурга тахсыбыт алдьархай туһунан бартыһааннарга кэпсээн биэрдэ. Эрилик Эристиин
Сити киэһэ дьиэлэрин таһынан бакыччы кырдьыбыт Сиэнчэ оҕонньор сиэмэ бурдугун тиэйэн ааста. У. Нуолур

даҕ. Уһун салаҥ уҥуохтаах, нүксүгүр соҕус, икки аҥыы бокуччу үктэммит (ордук хатыҥыр ыраҕар уҥуохтаах оҕонньору этиллэр). ☉ Высокий, худощавый и нескладный, слегка сгорбившийся, на полусогнутых ногах (человек)
Арамааскы, акыгыр уҥуохтаах киһи, сэҥийэтигэр үүммүт убаҕас бытыгын туттан көрдө. А. Федоров. Аан сүрэҕэлдьээбиттии аа-дьуо аһылынна. Акыгыр оҕонньор киирэн, туох да дорообото-тойо суох быһа уҥа диэки тиийэн олорунан кэбистэ. С. Федотов
Уһун, акыгыр муҥутаан хас да сиринэн бүгүллэ өҕүллэн, саҥата суох оҕотун одуулаан турбахтаата. В. Яковлев

сыһ. Ньүксүччү соҕус, бокуччу (түс, кырый — уһун уҥуохтаах, хатыҥыр, уһун бакыйбыт атахтардаах киһи туһунан); токуччу (тут — уһун хатыҥыр илиини этэргэ). ☉ Полусогнуто, несколько скрюченно (держаться — о стариках с длинной, худой фигурой; держать — о длинной худой руке со скрюченными пальцами)
Оҕонньорум икки илиитин акыччы санньылытан, дьэбиннээх солууччахтаах чаанньыгар уу баһан салыбыратан таһаарда. Н. Неустроев
Акыччы кырдьан эрэр, уһун хатыҥыр оҕонньор киирэн кэллэ, санныттан туос тымтайын бэрт чэпчэкитик түһэрэн, оһох холумтанын кытыытыгар уурда. С. Никифоров

сыһ. Бокуччу, токуччу (бар, тарт, тутун, тут — илии-атах туһунан). ☉ Согнув (напр., ноги в коленях — стоять); так, чтобы скрючило
Илин диэки хайыһан, киһи көрбөтүн диэх курдук, илиитин тарбахтарын такыччы тутан, кириэстэнэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
[Эһэ] өрө хоройон икки илин атаҕын такыччы туттан, киһи курдук турда. Болот Боотур
[Мэнпиллэй] иэччэҕин уҥуоҕун тосту түспүт, онто сыыһа оһон, такыччы тиэрэ үктээн хаамар буолбут. П. Аввакумов
Уҥа илиитэ такыччы оспут буолан, биллэрдик кылгаан көстөр. С. Никифоров

1. дьүһ. туохт. Икки аҥыы бокуччу үктэнэн, нүксүччү туттан тур (ордук уһун дыраҕар уҥуохтаах, хатыҥыр киһини этиллэр). ☉ Бросаться в глаза своей длинной, худой, с полусогнутыми ногами нескладной фигурой (обычно о стариках)
   Маҥан баттахтаах Курбууһун оҕонньор акыйан туран кэллэ. Амма Аччыгыйа
   Өкүүчэ Ааспыты эргитэ санаата: «Аҕыстаах-тоҕустаах сааһыгар, Акыйа кырдьыбыт убайыгар Тулаайах хаалан иитиллибитэ». С. Васильев
   Учуутал кини иннигэр акыйан турар салаҥ уҥуохтаах уһун уолга: «Араспаанньаҕын дуоскаҕа суруй эрэ», — диэтэ. Ф. Софронов. Тэҥн. акылын
2. даҕ. суолт. Уһун уҥуохтаах, хатыҥыр, нүксүгүр (үксүгэр кырдьаҕас киһи туһунан). ☉ Длинный, нескладный, худой и слегка согнувшийся
   Соххор Туруйа диэн, сэҥийэтин төбөтүгэр үрүҥ мөчөкө бытыктаах, акыйбыт улахан оҕонньор. Амма Аччыгыйа
   Биригэдьиир, лаппа сааһыра баран эрэр, акыйбыт уһун киһи, бэйэтин уон биэстээх-алталаах уолчаанын сирдьит гынан биэрээри гыммытын мин кыккыраччы аккаастаан кэбиспитим. С. Никифоров
   Лиэктэри, тирии бартыбыаллаах, маҥан сирэйдээх, акыйбыт, үөрэхтээх көрүҥнээх мааны киһини …… Алдан биир кырдьыбыт, аатырар үтүө үлэһитэ дьиэтигэр ыҥырда. Н. Габышев

1. хараар диэнтэн дьаһ. туһ. Самаан сайын барахсан …… Тымныыны тыһытытан, Хаары хараардан, Күөх унаар урсуннанан …… [кэлэр]. Өксөкүлээх Өлөксөй
   «Эйиэхэ, Байбаал, буору хараардыахха айылаах биэс-алта оҕус баар этэ буолбат дуо?» — диэн унаарыйда Даарыйа эмээхсин. Амма Аччыгыйа
   [Ира] күн уота хараарпыт эрчимнээх атахтарын бокуччу туттубут. Л. Попов
2. көсп. Кими, тугу эмэ киртит, хоруотаа, холуннар. ☉ Наговаривать на кого-что-л., очернять, порочить когочто-л.
   Көнө, чиэһинэй үлэһиттэри сымыйанан хараардан, киһи киһинэн талаһаланан былааска тахсара оччотооҕу кэмҥэ баар суол этэ. Эрчимэн
   [Инбэлиит буойун] ол да буоллар саха аатын хараардыбатах, охсуһууга сааттаахтык чугуйбатах. КНЗ ТС
   Талбаана бииртэн мунаарара: кинилэр тоҕо бэйэтигэр көнөтүнэн эппэккэ, дириэктэр нөҥүө кинини хараарда сатаатылар? Күрүлгэн
   ♦ Быаргын хараарт — быарын харалыыр диэн курдук (көр быар)
   «Доҕор, быарбытын хараардыах», — дэһистилэр иккиэн. Сылаас быары [сыалыһар быарын] сиэн ньэлбэнэн кэбистилэр. В. Миронов