Якутские буквы:

Якутский → Русский

буоһа

вожжа; вожжи.

буос

стельная (о корове); жерёбая (о кобыле); беременная (о самках нек-рых животных) # буос чаадай бран. толстопузый коротышка.

Якутский → Английский

буоһа

cf муоһа n. reins, straps; буоһалаа= v. to rein in

буос

a. pregnant (of animals)

Якутский → Якутский

буоһа

аат. Сыарҕаҕа көлүллүбүт аты салайарга туттуллар үүн тиэрбэстэригэр баайыллар уһун быа. Вожжи
Сүөдэр, буоһатын тардыалыы-тардыалыы, кымньыынан быһа биэрбитигэр, эмиэ уонча хаамыы курдук айаннаабыта буолар. Н. Якутскай
Тоһугураан оҕонньор Сыарҕатыгар туора олорон, Буоһатынан атын кымньыылыыр. С. Васильев
Биирдэ эрэ буоһабын хайдах баайабын диэн миигиттэн ыйыппыта. Ч. Айтматов (тылб.)

буос

даҕ. Уулаах, иһигэр (киэлитигэр) оҕолоох (үксүгэр кыыл, сүөһү туһунан). Стельная (о корове), жеребая (о кобыле), беременная (о самках нек-рых животных)
Уолларыллыбыт буос ынаҕы минеральнай туустардаах, битэмииннээх эбиискэлэринэн толору, былааннаммыт рационунан аһатыллар. ТВН ФБНь
Саас хаар халыҥыыр, буос сылгы күөлэһийээри көлөттүөн да сөп. ДьСИи
Буос тайах лаглаҕар талах синньигэс лабаатын ылҕаан сиэн уоһа обугулдьуйар. И. Гоголев
Үүтүнэн иитээччилэртэн барыларыттан индийскэй слоннар саамай уһуннук, ортотунан 21–23 ый устатыгар буос сылдьаллар. ДьДьДь
тюрк. боос, боҕаз
Буос ырҕай кэпс., үөхс. — буос бээгэй. Толстопузый, толстобрюхий (о богачах)
[Маарыйа:] Ол буос ырҕай [Чоочо] баарына өтөх төҥүргэстэнэр, уот кыымнанар үһүө. В. Протодьяконов
Халлаан да хабырыта ыстаннын, сир да сиҥнэри бардын, Салҕаластыа этэ дуо маннык буос ырҕай [Америка полицейскайа]? Эрчимэн
Аҥала тойон буос ырҕай Адьас ыххай да ыххай. Тойорҕоон ыкта-түүрдэ, Тута таһырдьа үүрдэ. П. Дмитриев


Еще переводы:

муоһа

муоһа (Якутский → Английский)

cf буоһа n. reins, straps; муоһалаа= v. to rein in

вожжи

вожжи (Русский → Якутский)

мн. (ед. вожжа ж.) буоһа; отпустить вожжи 1) буоһаны холкутат; 2) перен. дьиссипилиинэни ыһыгын; натянуть вожжи 1) буоһаны тарт; 2) перен. дьиссипилиинэни олохтоо, дьиссипилиинэни илиигэр ыл.

саараҥы

саараҥы (Якутский → Русский)

диал. 1) не поддающийся определению, неопределённый; бу ынах буоһа кытараҕа саараҥы трудно определить, эта корова стельная или яловая; 2) глупый, придурковатый.

буоһалаа

буоһалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Аты сыарҕаҕа олорон буоһанан салай. Править, управлять с помощью вожжей (лошадью)
Куучар ойоҕос аты миинэн төнүннэ, паара аты Левин бэйэтэ буоһалыыр буолла. Л. Толстой (тылб.)

сабырҕаччы

сабырҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сабырҕатан, сабырҕаан тыаһыыр гына. Производя размеренные шлёпающие звуки, шлёпая
Түргэн айантан дьагдьайбыт Сэмэн быыстала суох буоһатын тардыалыы, сабырҕаччы таһыйа истэ. Р. Кулаковскай

босторуоҥка

босторуоҥка (Якутский → Якутский)

аат. Аты, холобур, от охсор массыынаҕа, тэлиэгэҕэ (ойоҕос аты) эбэтэр боромньуга көлүйэн состорор быалар. Тяговый ремень (веревка) при дышловой запряжке лошадей или у пристяжных в тройке, постромка
Ат сэбэ үчүгэй, бүтүн буолуохтаах. Үлэ бириэмэтигэр босторуоҥка төлөрүйэн, быстан, буоһа сөллөн эбэтэр быстан, саахал тахсыан сөп. ОҮМ

болууска

болууска (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Былыргы харчы аҥаардаах алтан манньыат. Полушка
Болууска да буоһата суох (өс ном.). Билигин алтан болууската суох олоробут. А. Софронов
ср. русск. устар. полушка ‘самая мелкая монета, полденьги’

дэллэрис

дэллэрис (Якутский → Якутский)

дэллэрий диэнтэн холб. туһ. Яков Нестеровтаахха тахсан кэпсиир санаалаах ытыныын дэллэриһэн истилэр. М. Доҕордуурап
Биэс тэлиэгэлээх ат бууттара быстарынан ойон иһэллэрэ, буоһалааччылар буоһаттан тутуһан, үктэнэр сирдэригэр үктэммэккэ дэллэриһэн ааспыттара. ВА

бээгэй

бээгэй (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус кылгас атахтардаах, намыһах уҥуохтаах (мас, үүнээйи, киһи, сүөһү туһунан); олус намыһах, олус кылгас. Коротконогий, низкорослый, низкий. Бээгэй талах. Туундара бээгэй хатыҥа. Бээгэй киһи
Бэргэһэ иччитэ буолбут Бээгэй оҕонньор баар үһү (тааб.: тэллэй)
[Чүөчээски] чуо хааман бээгэй ынаҕар тиийдэ. Суорун Омоллоон
[Күндү Күлүүк:] Арай кутуруга суох биир бээгэй ынахтаахпын. Онтубун туттуом буолуо. И. Гоголев
Төһө өр байаанынан оонньоон сыыйбытын билбэт, бэркэ табыллан ыллыыр. Санаатыгар, тула, бэл, хотугу бээгэй тыа аҕыйах чыычааҕа абылатан ах бараллар. «ХС»
Буос бээгэй үөхс. — баайдары туора топпуттар диэн үөҕэр тыл. Толстобрюхий, толстопузый (о богачах)
Буос бээгэй, эйигиттэн туох ситиһиэ баарай! Амма Аччыгыйа
[Варвара — Дьөгүөр Дьөгүөрэбискэ:] Хас хамначчыт, хас дьадаҥы, хас доҕолоҥ — тулаайах хаанын иһэн, буос бээгэй буолан олороргуттан букатын куттаммаппын, кэннибэр-иннибэр тугум да суох буолан турабын! С. Ефремов
Буотарагын кыаммат Буоһаҕар истээх Буос бээгэйтэн Итинтэн атыны Истиэм эрэ диэбэтэҕим... И. Чаҕылҕан

иһирэхтээ

иһирэхтээ (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ кистээн (дьон көрбөтүнэн) оҥор (дэҥҥэ тут-лар). Делать что-л. тайно, под секретом (редко употр.)
Иһирэхтээн аһатта. ПЭК СЯЯ
Иһирэхтээн ыйытара. ПЭК СЯЯ
Иирсибит истэрин Иһирэхтээн иһиттэххэ, Буоһата суох боруок буолла, Аччыгый да аймааһыны тарта. А. Софронов
Илиэһэй уола Имньим сылдьан, Испииринэн эмсэхтэнэн, Иититтэн-саҕатыттан тахса, Иирдэ-кутурда диэн Истиҥ-тастыҥ доҕотторум Иһирэхтии этэргитин истэбин. А. Софронов. Тэҥн. иһирэҕэлээ