бушевать (о буре, вихре).

свирепствовать; бушевать; тымныы кыыдыйбыт свирепствует мороз.

издавать сильный свистящий шум, бушевать (о ветре, пламени и т. п.).

1) быстро воспламеняться, загораться, вспыхивать; уот күүдэпчилэннэ огонь сильно разгорелся; 2) перен. бушевать, горячиться; кыыһыран күүдэпчилэнэр в гневе он горячится.

1) громко трещать (о горящих дровах); бушевать (об огне); 2) сильно шипеть (напр. о раскалённом металле при быстром погружении его в воду); громко шипеть (о змее).

туохт. Күүскэ тыалыран хаарынан тип. ☉ Мести, заметать (снег — о метели), бушевать (о пурге)
Бу бурхаан буркуйбутугар, Тибии типпитигэр, Тыал тыалырбытыгар, Тымныы ыкпытыгар Өрөгөйдөөх булгунньах Үрүт өттүгэр үөскээбит Түөрт үтүө мастарым Үмүрүһэ түстүлэр, Хоту-соҕуруу нусхайдылар, Илин-арҕаа иэҕэйдилэр. С. Зверев

туох
1. Улахан тымныы түс, улаханнык тымный. ☉ Лютовать, яриться (о морозе)
Сергей Иванович …… халлаан тымныйан кыыдыйбытын кэннэ — балаҕан ыйын ортотугар эргийэн кэлбитэ. И. Федосеев
Кыһын кыыдыйарын кэмэ аҕыс ый; бу аҕыс ыйга ичигэс таҥас киһи санныттан түспэт. УАЯ А
Бүгүн халлаан кыыдыйда, тыалырда. «ХС»
2. көсп. Ордук күүһүр, ордук суоһур. ☉ Бушевать, беситься, бесноваться
Кыыс бухатыыр обургу …… Кыыһыран кыыдыйда, Уордайан туолаһыйда. П. Ядрихинскай
Ууллара уоттан тааҥка тимирэ — Кыргыһыы кыыдыйар тииһигэр. Р. Баҕатаайыскай

туохт.
1. Күөдьүйэн, күлүбүрэччи умай. ☉ Быстро и сильно воспламеняться, загораться, вспыхивать пламенем
Хара өһөх буруо бургучуйарын кытта, кутаа уот сирилиисирилии өрө күүдэпчилэннэ. А. Федоров. Туркулаах биир чуумпу тоҕойун үрдүгэр, халыҥ харыйа ойуур иһигэр, кутаа умайан күүдэпчилэнэр. С. Никифоров
Отуу уота кураанах амынньыары күлүбүрэччи сиэн өрө күүдэпчилэннэ. Н. Заболоцкай
2. көсп. Ыгымнык быһыылан, быыппастан кыыһыр. ☉ Горячиться, бушевать
[Баһыахтыыр] дьиэ иһинээҕи дьону барытын мөҕөн-этэн, ыһыахтанан, күүдэпчилэнэн кэбистэҕинэ да көҥүлэ киһи. Амма Аччыгыйа
«Оо, ынаҕыҥ кутуругун быстардыҥ, сэрэн-сэрэн!» — Аана саҥата өрө күүдэпчилэннэ. М. Доҕордуурап
Ефрем Тимофеев, эмиэ ыгым муҥутаан, уокка арыыны куппут курдук, өрө күүдэпчилэнэ түһэр. В. Ойуурускай

туохт.
1. Дьалкыйан, булкуллан, кир-буор өрүкүй, болоор (хол., ууну этэргэ) эбэтэр улаханнык долгуннанан, будулҕаннанан, ытыллан оннук буолан көһүн (хол., өрүһү, муораны, силлиэни этэргэ). ☉ Становиться мутным от перемешивания, колыхания (о жидкости) или сильно волноваться, бурлить, бушевать (напр., о реке, море, вихре и т. п.)
Сүүрэн киирээппитин кытта, уубут будулуйа түстэ. И. Данилов. Анныбар холуон сүүрүктээх өрүс будулуйа устар. П. Аввакумов
Мунду миинин курдук Муора будулуйбут. В. Чиряев
Киэҥ толоон киэбин тухары толору кутуллан хаалбыт тымныы тумана, мэктиэтигэр, оргуйа турар солох курдук будулуйар. Эрилик Эристиин
Уот үөһүгэр улахан солуурга эт буһан будулуйа турар. Болот Боотур
△ Туох эмэ (хол., туман) мэһэйдээн аанньа көстүбэт буол, болоор. ☉ Становиться плохо видимым из-за чего-л. (напр., тумана); тускнеть, мрачнеть
Буорах буруотун быыһынан бүдүө-бадыа да будулуйа уһуннар, күндүл күнүм, оо, күндүтүн! С. Федотов
Былыттар туман буоллулар, Хаар халлааҥҥа харбаһар, Сирдээх халлаан будулуйа Буурҕа долгуна айманар. С. Данилов
Сибилигин ыраах үлүгэр будулуйбут үрүйэтин төбөтө субу чугаһыы сыҕарыйбыт курдук буолбут. Амма Аччыгыйа
2. Силлиэлэн, туманнан эбэтэр туох эмэ оннук ытылҕаннаах буол. ☉ Бушевать вихрем, покрываться туманами или чем-л. подобным (напр., об определенном времени года)
Сахам хомуһа, Эн дьүрүскэн тойуккар Кэпсиигин: Көмүлүөк иннигэр Үс түүннээх күн Тойук туойар олоҥхоһуттары …… Тымныынан будулуйар Тохсунньу ыйдарга Таҥха иһиллээн Тоҥор кэмнэри. Чэчир-76
Бууска тыаһынан ньиргийбит, Буомбанан будулуйбут …… Алдьархайдаах дьакыйсыылаах Хаан өстөөх фашистардыын Хардарыта түсүһэр бириэмэҕэ Уолан ыччаппыт Попов Уонунан фашиһы кыдыйбыта. Н. Степанов

туохт.
1. Тымныы салгынынан күүскэ сирилэччи үр (буурҕа, силлиэ туһунан). ☉ Сильно дуть, задувать, бушевать (о пурге, вихре)
Хараҥа түүн тыал силлиэрэр, оһох үөлэһэ күҥкүнүүр. В. Протодьяконов
Үнүр түүннээх күн тухары силлиэрбит халлаан чуумпуран, тыаһа тахсан баран, аны, түүннээх күн хаардаан намылыппыта. В. Яковлев
Халлаан хатаан хачыгыратта, силлиэрэн силбиэтэннэ, хаардаан намылытта. И. Данилов
2. көсп., поэт. Өрө кыыйын, ытылын (сэрии алдьатар, урусхаллыыр күүһүн уобарастаан этэргэ тут-лар). ☉ Бурлить, разразиться (образное выражение, обозначающее проявления разрушительной силы войны)
Эмиэ сэрии силлиэрдэ, Эмиэ сата тардылынна. Күннүк Уурастыырап. Ол былыргы былдьаһыктаах дьылларга Силлиэрэр этилэр сир үрдүгэр сэриилэр… С. Тарасов
Фашистар, ыттар, хааннаах сэриинэн силлиэрбэтэхтэрэ буоллар маннык сору көрүөх этим дуо? М. Доҕордуурап
3. көсп. Олус түргэнник, дохсуннук хамсаа, хаамп, айаннаа (тыал курдук түргэнник диэн этэргэ). ☉ Мчаться, нестись (как ветер)
Күүгэннээх уу титииктэр кэннилэринэн силлиэрэ уһунна. А. Фёдоров
Пропеллер салгыны ытыйан, көтөр аал, халлааҥҥа силлиэриий! Эрилик Эристиин. Хаар маҥан табаккам, Бэлэмнэн айаҥҥа! Сири дьэ эргийэ, Силлиэрэ сүүрүөхпүт. Эвен фольк.
4. көсп. Олус омуннаахтык, өрө күүрэн санааҕын биллэр, айдаар. ☉ Очень громко, бурно проявлять чувства, шуметь, бушевать
Кини бэйэтин оннугар Микиитэ Лэглээрини анатаары бэрт омуннаахтык силлиэрдэ. Амма Аччыгыйа
Саала өссө улаханнык силлиэрдэ, ытыс таһыныыта уҕараабата. И. Федосеев
Сэкирэтээр остуолу сырбатта, Силлиэрэн, кыыһыран чаҕытта. С. Васильев