туохт.
1. Тымныы салгынынан күүскэ сирилэччи үр (буурҕа, силлиэ туһунан). ☉ Сильно дуть, задувать, бушевать (о пурге, вихре)
Хараҥа түүн тыал силлиэрэр, оһох үөлэһэ күҥкүнүүр. В. Протодьяконов
Үнүр түүннээх күн тухары силлиэрбит халлаан чуумпуран, тыаһа тахсан баран, аны, түүннээх күн хаардаан намылыппыта. В. Яковлев
Халлаан хатаан хачыгыратта, силлиэрэн силбиэтэннэ, хаардаан намылытта. И. Данилов
2. көсп., поэт. Өрө кыыйын, ытылын (сэрии алдьатар, урусхаллыыр күүһүн уобарастаан этэргэ тут-лар). ☉ Бурлить, разразиться (образное выражение, обозначающее проявления разрушительной силы войны)
Эмиэ сэрии силлиэрдэ, Эмиэ сата тардылынна. Күннүк Уурастыырап. Ол былыргы былдьаһыктаах дьылларга Силлиэрэр этилэр сир үрдүгэр сэриилэр… С. Тарасов
Фашистар, ыттар, хааннаах сэриинэн силлиэрбэтэхтэрэ буоллар маннык сору көрүөх этим дуо? М. Доҕордуурап
3. көсп. Олус түргэнник, дохсуннук хамсаа, хаамп, айаннаа (тыал курдук түргэнник диэн этэргэ). ☉ Мчаться, нестись (как ветер)
Күүгэннээх уу титииктэр кэннилэринэн силлиэрэ уһунна. А. Фёдоров
Пропеллер салгыны ытыйан, көтөр аал, халлааҥҥа силлиэриий! Эрилик Эристиин. Хаар маҥан табаккам, Бэлэмнэн айаҥҥа! Сири дьэ эргийэ, Силлиэрэ сүүрүөхпүт. Эвен фольк.
4. көсп. Олус омуннаахтык, өрө күүрэн санааҕын биллэр, айдаар. ☉ Очень громко, бурно проявлять чувства, шуметь, бушевать
Кини бэйэтин оннугар Микиитэ Лэглээрини анатаары бэрт омуннаахтык силлиэрдэ. Амма Аччыгыйа
Саала өссө улаханнык силлиэрдэ, ытыс таһыныыта уҕараабата. И. Федосеев
Сэкирэтээр остуолу сырбатта, Силлиэрэн, кыыһыран чаҕытта. С. Васильев

туохт. Туох эмэ аһаҕас (үүт, хайаҕас) бүүрүгүнэн алдьан, хайын. ☉ Рваться, разорваться (по отверстию)
Силлиэттэн силлибит Сэлибирэс сибэкки Сиэмэтэ тилиннэ. Эллэй
Муҥха хараҕа силиннэҕинэ, Мунду да таба ылларбат. С. Васильев
[Уол] күөгүтүн күүскэ өрө охсубута да, биир балык тахсыһан иһэн, силлэн, ууга төттөрү «чом» гыммыта. И. Федосеев
♦ Силлибэт сириттэн ылларда — сатаан быыһанар, куотунар кыаҕа суох буолла. ☉ Он попался крепко, ему не уйти
«Силлибэт сиргиттэн ыллардаҕыҥ буолуо, Чыычаахап», — Саарбалаахап көөҕүнээтэ. Софр. Данилов
Кистэлэҥинэн да кэпсэтии буоллар, суруктаһан-бичиктэһэн, силлибэт сириттэн ылан турабын. Болот Боотур
ср. др.-тюрк. йерин ‘расщепляться’

туохт.
1. Айаххыттан силгин төлө биэрэн таһаар. ☉ Плевать
Хантайан туран силлээмэ — хараххар түһүө. Саха фольк. Мичээрдээбитинэн хамсатын күлүн тэбээн тобугуратта, онтон тииһин быыһынан силлээн чыр гыннарда. Амма Аччыгыйа
Силлээтэххинэ, силиҥ муус буолан хаарга дьөлө түһэр. Суорун Омоллоон
2. көсп., кэпс. Кими-тугу да кытта аахсыбат буола аахайыма, күүскэ сэнээ. ☉ Выказывать презрительное отношение к кому-чему-л., плевать на кого-что-л. «Силлиибин мин эн сирэйгэр, эн баайгар!» — диэбитэ кини эрчимнээхтик. Суорун Омоллоон
Кинилэр [старателлэр] ол социалистическай куоталаһыы эҥин диэҥҥэ силлииллэр. Софр. Данилов
Сиилээччилэргэ кини силлиирэ, хайҕааччылары ордук күндүтүк саныыра. «ХС»
♦ Бэлэһигэр (тамаҕар) силлээ көр бэлэс
Өй эбэн, сүбэ салҕаан, бэлэскэр силлээн ыыппыттарын мэлдьэһэҕин! Р. Баҕатаайыскай
[Даайыс:] Дьоно тамаҕар силлээбиттэр быһыылаах. А. Софронов
Ииппит-аһаппыт, бэлэһигэр силлээбит аҕата эн буоллаҕыҥ. Ол иһин эн диэки буолан эрдэҕэ. ХКК
Сиргэ силлээ көр сир. Эн суруккун тутан баран сиргэ силлээтибит. Н. Лугинов
Бэйэтин мөлтөҕүттэн бэйэтэ кэлэйэн сиргэ силлиир. Эрилик Эристиин
Албыҥҥа киирбиттэриттэн кыһыйан сиргэ силлээтилэр. П. Филиппов. Силлиэхпин да баҕарбаппын — олох да наадыйбаппын, кыһаммаппын (сэнээн, абааһы көрөн этии). ☉ Наплевать на когочто-л. (с презрением, ненавистью)
Эн баайгар мин силлиэхпин да баҕарбаппын! Амма Аччыгыйа
[Марыына:] Эн, ороспуой, туох үтүө быһыыгар-майгыгар мин ойох барыам этэй? Эйиэхэ силлиэхпин да баҕарбаппын, сиэ! Эрилик Эристиин
Эйиэхэ силлиэхпин да баҕарбаппын. Буот, ону өйдөө, акаарыа. Нэртэ
◊ Силлиир иһит — ыарыһах киһи силлиир-хаахтыыр анал иһитэ. ☉ Сосуд для сплёвывания, плевательница
Силлиир иһиттэри этэрээтинэн оҥорон ыалларга тарҕаталлара. «ХС»
Диспансер ыарыһахха наадалаах предметтэри (градуснигы, силлиир иһити, ис таҥаһы) биэрэр. НСЕ ТСЫаКРЭ

см. сирин .

рваться, прорываться, разрываться (обычно образовав рваные края); кур хараҕа силлибит разорвалась дырочка на ремне (куда вдевается пряжка) # силлибэт сириттэн ылларбыт он попался крепко; ему не уйти.

бушевать (о буре, вихре).

плевать; үөһэ силлээмэ , хараххар түһүө посл. не плюй вверх, себе в глаза попадёшь; силлиир иһит плевательница.