тардылык (радио, суудуна маачталарын, антыанналарын эбэтэр ыйанан турар конструкциялары туттарар ыстаал. торуос, быа-туһах.)

ж. 1. собир. тэрил, сэп; рыболовная снасть балыктыыр тэрил; бондарная снасть уһаат оҥорор тэрил; 2. мор. (канат, верёвка) быа-туһах.

гл
хатар (быаны, туһаҕы, сабы.)

бакштанг (1. Баарыстаах оночо oftogoc-тото үрэр тыалга у стар тосхоло (оночо уһаты сүнньэ уонна тыал үрэр хайысхата үөскэтэр муннуга 90°-тан улахан, 180 -тан кыра буоллаҕына); 2. Оночо маачтатын, буруо тахсар турбатын туттарар торуос, быа-туһах.)

галс (1. Суудуна тыалга хайа өттүнэн турара. Тыал хаҥастан үрэр буоллаҕьша хаҥас Г., унаттан үрэр буоллаҕына уна Г. дииллэр; 2. Уҥа-ханас эргииргэ суудуна эргииртэн эрширгэ диэри айанныыр суолун көнө кэрчигэ; 3. Иннэри баарыс инники аллараантгы муннугун маачтаҕа иҥиннэрэр быа-туһах.)

тарт диэнтэн төхт
көрүҥ. Утуйа сыттахпына киһи тардыалаата. Н. Неустроев
Айан киһитэ …… тэлиэгэтин эргийэ хаамар, быатын-туһаҕын тардыалыыр. Эрилик Эристиин
Ыстапаан тойоттор киниэхэ тоҕо иккиэлэһэн кэлбиттэриттэн дьиксинэн, сирэйэ түрүтэ тардыалаата. Н. Апросимов
Кыыс Хотун …… кумааҕы лоскуйугар сурук тардыалаата. А. Сыромятникова
Саабын ылан, хараҥаҕа бэригилдьиһэр күлүктэри туһаайатуһаайа, тардыалыыбын. «ХС»

туохт. Быаҥ-туһаҕыҥ холкутаан, босхо баран, хамсаа, халбарыйан, сулбуруйан түс (хол., ыҥыыры этэргэ). ☉ Сходить с места, съезжать, сползать (напр., о седле)
Сыыры түһэн истэҕинэ, ыҥыыра холборуйан, иҥнэри барда, ат онтон эбии тэбиэһирдэ. Д. Таас
Тохтоппутугар, ат хомуута арыый аҕай уһулла сыста, сэдиэлкэтэ холборуйан, моонньугар тиэриллэ түстэ. И. Никифоров
Тохтоо! Холумнарыҥ босхо барбыттар. Сыыр түһүүтүгэр ыҥыырыҥ холборуйуоҕа. «Чолбон»

1. даҕ. Кими, тугу эмэ кэнниттэн эккирэтэн, сырсан барар идэлээх. ☉ Имеющий привычку следовать, бежать за кем-л.
   Төкөйө наартаҕа көлүллүбэккэ ойоҕолуу сырсан иһэр батыһынньаҥ ыт кэриэтэ, туохтан да иҥнэр быата-туһаҕа суоҕа. С. Курилов (тылб.)
2. аат суолт. Ким эмэ кэнниттэн батыһа сылдьааччы, сырса сылдьааччы. ☉ Тот, кто ходит вслед за кем-л. [Пахом] сокуону билбэтиттэн, сахалыы өйүнэн саата-сэбэ суох сүгэһэрдьитинэн, батыһынньаҥынан сылдьыбыт. ЭСЭ
   Эн сааҥ-саадаҕыҥ суоҕа, тыаҕа батыһынньаҥ быһыытынан тахсыһа сылдьыбытыҥ туох буруйдаах-сэмэлээх буолуоҕай. Н. Борисов

туохт.
1. Кынат оҥор, кынаттаах гын. ☉ Приделать крылья. Сөмөлүөт мадьыалын чараас кумааҕынан кынаттаата
2. Муҥха ийэтин икки ойоҕоһунан кынат оҥор. ☉ Делать крылья из сетевой дели по обеим сторонам мотни невода
Кылахтаһан-кылахтаһан Кыл, сиэл мунньунан, …… Быа-туһах тэринэн, Үс сыл өрдөрөн, Биэс сыл бэрийтэрэн, Отут былас кынаттаан, …… Баҕадьы тэриннэ. Болот Боотур
3. көсп. Күүстэ ук, сүргэтин көтөх, өрө күүрт. ☉ Вдохновлять, воодушевлять, поднимать дух, подбадривать
Кини [салайааччы] хайҕабыла мээнэ буолбатах: кынаттыыр, үлэһити үөрдэр-көтүтэр. ПБН КДьСО
Бастакы ситиһии мэлдьи кынаттыыр, өрө көтөҕөр уонна инники хардыыларга модьуйар. ПА. Кинигэм туһунан саха биллиилээх поэта Күннүк Уурастыырап «Сэмэй тыл күүһэ» диэн ыстатыйата миигин улаханнык кынаттаабыта. ОАП ОДьТС

1. аат. Туох эмэ түүрэ сууламмыта, эрийиллибитэ, биитэр бааллыбыта. ☉ Связка, небольшая охапка чего-л., свёрток, тюк
   Оҕонньор …… уһун гына тыырталаабыт мастарын түрбэтин муннукка илдьэн уурбута. Далан
   Сиидэркэ сотору буолаат, сибэкки ойуулаах сиидэс чараас түрбэтин кыбынан таҕыста. И. Гоголев
   Биэрэр сулуулара түөрт уоннуу гына-гына баайыллыбыт: үс түрбэ саарба, уон икки саһыл, сэттэ быыдара тириитэ. В. Санги (тылб.)
2. даҕ. суолт. Түүрэ сууламмыт, эрийиллибит биитэр бааллыбыт. ☉ Смотанный или связанный
   Түрбэ туоһу уматан баран, ох төбөтүгэр хатаан, кураахтаах саанан ыппыта. Саха сэһ. I
   Түрбэ быа, өйүөлээх матаҕа, таҥас, быа-туһах, уулаах иһит тиэнэллэр. ХКК
   Дьааһыгы аспыппытыгар, түрбэ обуойдар сыталлар этэ. ТВ ОСКОСС
   ср. др.-тюрк. түркэк, уйг. түртэк ‘узел, свёрток’, тув. дүргек ‘моток’