бырайыактаа диэнтэн дьаһ
туһ. Франция бырабыыталыстыбата, Эйфель инженергэ сакаастаан, 1889 сыллаахха Европаҕа суох үрдүк тимир баасынаны бырайыактатан туттарбыта. Н. Якутскай

туохт. Үбү-аһы ыскайдаан туга да суох хаал, моҥкурууттаа. ☉ Промотать деньги (состояние), обанкротиться
Муотурбут хаһаайыстыбаны чөлүгэр түһэриигэ капитальнай тутууну ыытыы наадатын туһунан бырабыыталыстыбаҕа дьүүллэһии буолла. «Чолбон»

туохт. Наҕараадата биэр, анаа. ☉ Награждать к ого-л.
Ыраахтааҕы бырабыыталыстыбата …… Анучины сибэтиэй Станислав уордьанынан наҕараадалаабыта. П. Филиппов
Үрдүк көрдөрүүлэрин иһин …… мэтээллэринэн уонна уордьаннарынан наҕараадалыыллар. ЭБТ

кубулдьуй диэн курдук
Үспүйүөннүүр көтүү тохтубутун билэн баран, АХШ бырабыыталыстыбата араастаан кубулдьуммута. ЦСИ КСФ
«Тугу кубулдьунаҕын: бостуук уолчааны күһэйбиккин мустубут дьон бары көрбүппүт», — диэтэ биир киһи тыйыстык. А. Фадеев (тылб.)

кэбилэн диэнтэн хай
аата. Кинилэр [оҕолор] итинник кэбилэниилэрэ [половой сибээстэһиилэрэ] доруобуйаларыгар эрэ буолбакка, киһи быһыытынан ситэллэригэр-хотоллоругар сүҥкэн мэһэйи оҥорор. ОАП ИиЭУО
Л.Н. Толстой бырабыыталыстыба палачтыы кэбилэниитин саралыы тардар, өлөрүөхсүттэри сир-буор сирэйдиир. «ХС»

аат. Туох эмэ политическай сыаллаах кими эбэтэр тугу эмэ утары туран самнарарга холбоһон киксии, кистээн оҥостуу. ☉ Заговор. Бырабыыталыстыбаны утары саагыбар
□ Биһиги эрабыт иннинээҕи сэттэ уон түөрт сыллаахха кинилэр [гладиатордар] саагыбар тэриммиттэрэ: кистэлэҥинэн бастаанньа оҥорорго бэлэмнэммиттэрэ. КФП БАаДИ

сыһ., кэпс. Аҥаар кырыытыттан, туох түбэһиэх, мээнэ. ☉ Без разбора, как попало
Өскөтө баартыйа бэйэтин кэккэтигэр баҕалааҕы барытын бадаам ылан барбыта буоллар, туох буолан тахсыах этэй? Биллэн турар, бастаан иһэр этэрээт оруолун толоруо суоҕа этэ. «Ленин с.». Ол саҕана Пруссия бырабыыталыстыбата Кельнскэй архиепискобы кытта бадаам кэргэннэниититтэн сылтаан иирсибитин Германия бүтүннүүтэ өйдүүр. И. Тургенев (тылб.)

аат. Бөдөҥ бааннары бас билээччи. ☉ Банкир
Ситэ күүһүрэ иликпитинэ, тутуу былдьаһан, биһигини суох гынаары, баайдар, баҥкыырдар хааннаах батаһынан биһиги диэки дугдуруйдулар. Амма Аччыгыйа
Баайынан киэбирэр баҥкыыр Итинтэн эрэ уолуйбат, Киниэхэ кыһыл көмүс кутуллар, Барҕа баайа уостубат. И. Артамонов
Француз норуота оботтоох баҥкыырдар, фабриканнар интэриэстэрин харыстыыр бырабыыталыстыба үүрүүтүн-түрүйүүтүн тулуйалларыттан ааспыттара. Н. Гоголь (тылб.)

аат., кин. Кими-тугу эмэ элбэхтик өлөрөр-өһөрөр, кыдыйар киһи. ☉ Тот, кто занимается истреблением, уничтожением кого-чего-л.
Кыылы бэйдиэ кэйгэллээччилэри Кыыллыы кыргыам этэ, биллэр. И. Гоголев
Оробуочайдар кэйгэллээччилэргэ саалаах-сэптээх харданы оҥорор кэмнэригэр бырабыыталыстыба расовай өстүйүүнү күөртээн туһамматын биһиги билэбит. В. Ленин (тылб.)

аат. П р оизводство хайа эмэ салаатын дьаһайар, сүрүннүүр киин, бырабыыталыстыба тэрилтэтэ. ☉ Министерство
[Константин] Үөрэх министиэристибэтигэр Сибииргэ эрэ ыытарга көрдөһүү түһэрбитэ. Ону ылынаннар, үөрэнэр бириэмэтигэр таһаарбыт ороскуотун толуйа Илин Сибииргэ барар буолбута. П. Филиппов
Ха та, Дьокуускайга тиийдэххинэ, култуура министиэристибэтигэр тылла тириэрдээр: биһигини, алмааһы көрдөөччүлэри, артыыстар умнубатыннар, кэлэ сырыттыннар. ДФС КК