прил. 1. быыччык, наһаа уустук; кропотливая работа быыччык үлэ; 2. быыччык үлэһит, сүрэхтээх; кропотливый человек сүрэхтээх киһи.

ж. I. тех. деталь, кыра чаас; 2. (подробность) чымпык, быыччык; вдаваться в детали чымпыгар тиий.

дьүһ. туохт. Кыараҕастык үктэнэн сүүр (уһун, киэҥ таҥастаах кыра оҕо нөрүччү туттан сүүрэрин этэргэ). ☉ Бежать мелкими шажками (о маленьком ребенке, одетом в просторную и длинную рубаху)
Ыкысыкы ырыалаах Ылгын кыра уолчааным Быыччык ойуу хонууга Быкырыйа сүүрэр дии. А. Старостин

туохт. Сүрдээх быыччык, эрэйдээх үлэни сыралаһан туран үлэлээ, ону сэргэ тугу эмэ бытааннык оҥор. ☉ Возиться, заниматься чем-л. кропотливым, трудным, а также делать что-л. медленно
Ньукулаас ойбонун мууһун сүүрдээн аччарыста. Амма Аччыгыйа
Сайын оҕонньор хотонун кэҥэтэн аччарыспыта. Болот Боотур
[Туртаһы] уолаттар өр аччарыһан, тиритэн-хорутан, кутааларын аттыларыгар илдьибиттэрэ. И. Федосеев

кутаалан 2 диэнтэн хай
аата. Ытыалаһан түптэлэһиини, этиһэн кутааланыыны, охсуһан тиниктэһиини суруйан, аныгы ааҕааччыны соһуппаккын. «ХС»
Чапаев сэбиэскэй былааһы хаһан да таҥнаран биэриэ суоҕа, ол эрээри кини тутта сылдьар быһыыта, быыччык боппуруостарга үөхсэн кутааланыыта — барыта кинини оччо билбэт киһини саарбаҕалатыан сөп этэ. Д. Фурманов (тылб.)

аат. Туох эмэ бытархай, быыччык өттө, ис эгэлгэтэ, мындыра. ☉ Подробность, частность, деталь, тонкость чего-л.
Аны кэлэн эһигини ким сатаан үөрэтиэй аныгы олох ымпыгар-чымпыгар. Далан
Апанаас булт ымпыгар-чымпыгар истигэнэ суох мэник уолу үөрэппитэ. Н. Абыйчанин
[Унаарап] Кэнникинэн, улам-улам үөрэнэн, хаһаайыстыбаннай үлэ ымпыктарын-чымпыктарын сыыйа билэн барбыта. С. Никифоров

I
ойуоккалаа диэнтэн холб. туһ. Тыһаҕастар кутуруктарын хоротон баран күлүктээх сир диэки ойуоккаластылар. Л. Попов
Саһааннаммыт мас аттыгар барабыайдар түһэн, ойуоккалаһан, түү мээчиктии тэйиэккэлииллэр. В. Тарабукин. Дьоннор бадарааны, ууну тумнан ойуоккалаһан ааһаллар. НТП СОоЭС
II
даҕ., поэт. Өрө көтө, ойуолуу сылдьар. ☉ Скачущий, прыгающий
Ситэ буспут дьэдьэн курдук Сиэн кыргыттар тэтэрэллэр, Ойуоккалас отон курдук Уолан дьоннор тэбиэстэллэр. Р. Баҕатаайыскай
Оонньоколос кулуннаах, Ойуоккалас торбостоох, Оккураҥныыр оҕолоох Орто төрүөт дойдубут. Күннүк Уурастыырап
Ойуу быыччык оһуордьута Ойуоккалас тииҥ олорбута. П. Дмитриев

I
кылыбыраа 1 диэнтэн холб. туһ. Халлаан лаппа сырдыар диэри олордубут да, туох да биллибэтэ
Арай үөһэнэн үөр моонньоҕоттор көтөн кылыбыраһан аастылар. «ХС»
II
даҕ. Элэгэлдьийэн, онон-манан кылбачыйан көстөр. ☉ Трепещущий, дрожащий (о крыльях), переливающийся (о волнах)
Урутунан уруйдуоҕуҥ — Үргэн көппүт Үрүҥ хабдьы Кынаттарын санатар Кылыбырас мөһүүрэлээх Үчүгэйкээн үрүйэчээн Саамай бастаан тыгыалыыр Сааскы сырдык сүүрээнин. Күннүк Уурастыырап
Кытылга, күөххэ тахсаары, Кылыбырас долгун кынат көрдүүр: Дьон курдук олох олороору, Кытыы диэки кэлээт үрдүүр. Р. Баҕатаайыскай
Быычыгырас, чубугурас Быыччык эриэн Бочугурас Былдьыгыраан быллыгырас Быыкаа кынат кылыбырас. «ХС»

I
аат.
1. Үксүн оҕуруонан анньыллыбыт оһуордаах, этэрбэс, үтүлүк айаҕар самсыы тигиллэр сукуна эбэтэр атын таҥас. ☉ Нашиваемая по краю торбасов, рукавиц узкая полоска ткани, обычно украшенная бисером
Билэҕэ ханыылаан сукунанан үтүлүгү тигэллэр, ытыһын сарыыттан оҥостоллор. АЕЕ ӨҮОБ
Клим сүрдээх эрэллээх баҕайытык быһыта баттаталаан, хайыы-үйэҕэ буолбут суолу хараҕынан көрбүт курдук, эрэллээхтик эттэ-тыынна, хара таба тыһа этэрбэһин билэтин тэнитэ тарпахтаата. Амма Аччыгыйа
Этэрбэһин оҕуруолара уонна кыһыл билэтэ оһох кэннинээҕи хараҥа өҥтөн арахсаннар, уот сырдыгар субу тэлибирэспитинэн, чаҕылыспытынан киһи хараҕар тиийэн кэлэллэр. Н. Заболоцкай
2. Ыстаан иитигэр тимэхтэнэрин эбэтэр баайылларын курдук холбуу тигиллибит синньигэс таҥас. ☉ Пояс
Үс сыл устата ыстаанын билэтигэр баайан илдьэ сылдьыбыт тылы ылан, [Дьөгүөрсэ] дьааһык күлүүһүн аһа сатаабыта. Н. Якутскай
Тарбыйах ыстааммыттан билэтэ эрэ хаалбыт. Саха ост. I
3. көсп. Тиис төрдүнээҕи быччыҥныҥы кытаанах эт, миилэ. ☉ Десна
Көр-дабу! Көрдөр хараҕым дьүккэлэрэ, Көтүрдэр тииһим билэлэрэ, Көмүс түөстээх күөрэгэйдэрим. П. Ойуунускай
Дьүһүннээһиҥҥэ харах, тиис эрэ буолбакка «харах уута», «харах харата», «харах дьүккэтэ», «тиис билэтэ (миилэтэ)» диэн быыччыктар эмиэ кытталлар. КНЗ СПДьНь
ср. тюрк. билэк ‘запястье’
II
даҕ., поэт., үрд. Истиҥ, чугас, үтүө (дьон, доҕоттор). ☉ Искренние, задушевные, самые близкие (люди, друзья)
Үтүө билэ дьонноргор Туох үчүгэй өҥөлөөххүнүй? Тула доҕор дьонноргор Туох тутулук туһалааххыный? А. Софронов
Барабын дойдубун харыстыы, Көмүскүү күн билэ дьоннорбун, Бырастыы, ийэкээниэм, бырастыы! П. Тобуруокап