Якутские буквы:

Русский → Якутский

валом

нареч.: валом валить тоҕо анньан кэл.

вал

II м. тех. вал (араас механизмнарга эргичийэр сүрүн).

вал

1 л. 1. (насыпь) буор хайыҥ, буор сыҥаһа, буор мэһэй; крепостной вал кириэппэс буор мэһэйэ (былыр өстөөхтөртөн көмүскэнэр тула буор хайыҥ); 2. (волна) баал, улахан долгун; # огневой вал воен. артиллерия күүстээх уота.

вал

баал (массыына подшипншска олорор дэтээлэ. Хамсатааччы эргичитэр куүһүн үлэлиир механизмна тиэрдэр уонна эргичийэр дэтээлгэ сүрүн буолар оруоллаах. Б. араастара: кенө (прямой), тоҥонохтоох (коленчатый), төрүт (коренной), имигэс (гибкий), тиистээх (зубчатый или шлицевой), көндөй (полый), үллэрэр (распределительный), кардааннаах (карданный), кыамтагган ылар (вал отбора мощности) о. д. а. Б. үксүн элбэх углеродтаах Эбэтэр тупсарыллыбыт бөҕө ыстаалтан оҥоһуллар.)

Категория: Машиностроение

коленчатый вал

тононохтоох баал (сургуулук (поршень) үөһээ-аллараа анньыалыыр күүһүн биир күрүс эргичийэр хамсааһынна кубулутар, аатын курдук тоно-нохтордаах оҥоһук. Икки уһук моонньо подшипниктарга олордуллар. Атын кэккэлэһэ хайысхалаах эрээри бүгүл-лэҕэс тоҕонохтордооҕу моойдоругар кэтэрдиллибит под-шипниктар уонна олорго ытыттарыллыбыт сотууннар (шатун) нөҥүө сургуулугу кытта холбонор. Т. б. сургуу-луктаах хамсатааччылар, араас носуостар, компрессордар, массыыналар биир сүрүн чаастара.)

Категория: Транспорт

Еще переводы:

шатун

шатун (Русский → Якутский)

м. тех. шатун (массыына поршены хамсатар валы кытта холбуур чаапа).

баал

баал (Якутский → Русский)

I 1. бал, пир; саҥа дьыллааҕы баал новогодний бал; 2. разг. множество, много; баал аһы аһаатыбыт ели мы много.
II вал; волна; волны; муора баала морские волны, валы.

көһөҥөтүк

көһөҥөтүк (Якутский → Якутский)

сыһ. Халҕаһа курдук, модуннук халҕаһалыы анньан. ☉ Глыбой, мощным валом
Күүстээх баала, Күөстүү үллэн, Көстөөх сиртэн Көтөҕүллэн, Көһөҥөтүк Көһөн кэллэ. Күннүк Уурастыырап

күрүлүй

күрүлүй (Якутский → Якутский)

туохт. Киэҥ сири тайаан халҕаһалыы ас. ☉ Идти валом, занимая большое пространство
Аммахайдыыр өрүһүм Дэбилийэр уутун Күрүлүйэр сүүрүгэ Хоту диэки Курулаччы түһэн барбыт. Нор. ырыаһ.

халҕаһа

халҕаһа (Якутский → Русский)

нагромождение чего-л.; муус халҕаһата торосы; долгун халҕаһата водяные валы; хаар халҕаһата снежная лавина.

күрдьүк

күрдьүк (Якутский → Русский)

1) снежные кучи по краям двора; хаар күрдьүк снежный вал во дворе; 2) мусорная свалка; 3) уст. отхожее место.

долгун

долгун (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тыалтан уу ньуура долгуйан хамсыыр халҕаһата, эбирэ. ☉ Волна (водяной вал)
    Кылбачыгас ини долгуҥҥун кытыыларыгар ини тиэрдээрий. Күннүк Уурастыырап
    Киэҥ Ленатын наҕыл долгуннара оргууй долгулдьуһа бигииллэр. Н. Лугинов
    Аллара Ала Соболоох күөлэ, көмүс мөһүүрэ курдук, быдьына долгунунан үрүмэтийэр. М. Доҕордуурап
  3. Тыалтан аргыый долгуйан, күөгэлдьийэ хамсааһын (от-мас туһунан). ☉ Волнообразное движение, покачивание (напр., от ветра), колыхание (о ветках деревьев, траве)
    Хотуура утары сыппыт от долгунун барытын төрдүттэн лөглү быһыталыыр. Амма Аччыгыйа. Араҕас долгун буолан бааһына силэллэ хамсыы устар. Дьүөгэ Ааныстыырап
  4. физ. Туох эмэ күүс салгынынан тарҕаныыта (хол., электромагнитнай араадьыйа долгуннара). ☉ Волна (форма распространения колебаний в среде), а также распространение таких колебаний
    Электромагнитнай долгун. Араадьыйа долгуна. Аан дойдуну кууһан ааһар Араадьыйа долгуннара Киһи аймах кулгааҕар Сахам сирин Хайҕаан, сөҕөн ааттаатылар. П. Тобуруокап
  5. көсп. Туох эмэ аймалҕана, быһылааннаах дохсун уларыйыыта-тэлэрийиитэ. ☉ Сильная тревога; социальные потрясения, изменения
    Олох долгуна. Хаарты, арыгы долгунугар хас да төгүл хаайыллыбыта. М. Доҕордуурап
    Урукку уоттаах сэрии долгуна ааста. Н. Түгүнүүрэп
    Петроградка от ыйын үстүөрт күннэригэр буолбут быһылааннар оннооҕор Дьокуускайга улахан долгуну үөскэппиттэрэ. СБТТ
  6. даҕ. суолт., поэт. Уу ньуура, долгуйан хамсыырыгар маарынныыр, долгун курдук. ☉ Похожий на тронутую волнами поверхность, волнообразный
    Туллук курдук кыыс оҕо Долгун өҥнөөх былаата Тунаарарын саната Туман үөһэ уһунна. Күннүк Уурастыырап
    Долгун солко мутукча Томтор үрдүн киэргэтэр. П. Тулааһынап
    ◊ Көмүс мөһүүрэ долгун (долгуннар) поэт. - күн уотуттан күлүмүрдүү устар долгуннар. ☉ Волны, играющие солнечными бликами
    Күөх оттоох көлүйэ күөлүм Көмүс мөһүүрэ долгунун ортотугар Куба кыылым долгуйа устан, Куоҕаҥныы-куоҕаҥныы туналыйа сырытта. П. Ойуунускай
    Уу кэллэр кэлэн …… көмүс мөһүүрэ долгунунан Күлэ-үөрэ, мичилийэ сытта. М. Доҕордуурап. Үрүмэ долгун (долгуннар) - үмүрүҥнүүр, дьиримниир кыракый долгуннар. ☉ Легкое колебание водной поверхности, зыбь
    Тыы анныттан үрүҥ көмүс үрүмэ долгун оонньоон тахсан истэ. М. Доҕордуурап
    От үрэх чарылыыр сүүрүгүн Оҕолор сөтүөлээн чалбыыллар, Күн уота күлүмнүүр көмүһүн Үрүмэ долгун чаҕыллар. П. Тулааһынап. Халҕаһа долгун - күргүөмүнэн түллэҥнии устар улахан долгуннар. ☉ Высокие волны, набегающие валом
    Онно халҕаһа долгуннар Муус хайалары кыйдыыллар. С. Данилов
    Арыт халҕаһа долгуннар катербыт тумсугар кэлэн охсуллан, үрдүбүтүнэн уу күдээрийэн ааһар. И. Федосеев. Эрэһэ долгун (долгуннар) - чэпчэкитик кэрдиистэнэ, эрилийэ сүүрэр кыра долгуннар. ☉ Легкие волны, бегущие ряд за рядом, рябь
    Бэс чагда анныгар Амма эбэ үрүҥ көмүс эрэһэ долгунунан дьиримнии сытар. М. Доҕордуурап
    Уҥуор, күөл куулатыгар, Ойуур күлүгэ барыйар, Ыраахтан эрэһэ долгуҥҥа Ый сандаара сыдьаайар. С. Васильев
шип

шип (Русский → Якутский)

м. 1. (колючка) хатыы; роза с шипами хатыылаах роза; 2. (на подковах и т. п.) хатыы, тиис; 3. тех. уһук (вал упуга).

маховик

маховик (Русский → Якутский)

кулахачык, тэбин көлөһө, маховик (массыына баалыгар (вал) олордуллубут ыарахан көлөһө. Тэбин (инерция) күүһүн мунньар, баал эмискэ бытаарбакка-түргэтээбэккэ биир тэнник үлэлииригэр көмөлөһөр.)

Категория: Машиностроение
четырехтактный двигатель внутреннего сгорания

четырехтактный двигатель внутреннего сгорания (Русский → Якутский)

түөрт таактаах ис умайыылаах хамсатааччы (тононохтоох баал (коленчатый вал) иккитэ эргийдэҕинэ сургуулуга (поршень) түөрт утуу субуу дьайыыны (обо-руу, ыгыы, үлэлээһин, гааһы таһаарыы) оҥорор хамсатааччы.)

Категория: Транспорт