всеобщее избирательное право

прил. 1. (исчисляемый по головам) төбөнөн, төбөлөөҕүнэн; поголовный счёт скота сүөһүнү төбөлөөҕүнэн ааҕыы; 2. (всеобщий) бүттүүн, бары.

восторг, ликование; үөрүү-көтүү бөҕө буолла наступило всеобщее .ликование.

с. убаастабыл, ытыктабыл, ытыктааһын; пользоваться всеобщим уважением баар барытын ытыктабылынан туһан, баарга барытыгар ытыктат.

обязательный || обязательно; булгуччулаах бүттүүн орто үөрэхтээһин всеобщее обязательное среднее образование; маны толороруҥ булгуччулаах выполнение этого для тебя обязательно.

насмешка; элэк гын= (или оҥоһун=) насмехаться; элэккэ киир= быть предметом насмешек; эриэн ыт элэгэ буолбут погов. он стал посмешищем для пёстрой собаки (т. е. всеобщим посмешищем).

сов. I. кому (лицемерно похвалить) ньылаҥнас, албыннас; 2. кому-чему (доставить удовлетворение) манньыт, саатат; ему польстило всеобщее внимание барыларын болҕомтото кинини манньытта.

с. 1. (сострадание) апыныы; выражать своё сочувствие аһыныыгын биллэр; 2. (одобрение) үтүө санаа, сөбүлээһин; его проект встретил всеобщее сочувствие кини бырайыагын бука бары сөбүлээтилэр.

аат., эргэр. Элбэх дьон мустан көрүлүүрэ-оонньуура; элбэх дьонноох көр-нар буола турар сирэ. ☉ Многолюдное веселье; место, где происходит многолюдное веселье
Сир симэҕинэн сириэдийбит күөх алааска күрүөх дьоно мустан көхтөөхтүк көрүлүүр, ыллыыртуойар, үҥкүүлүүр-көччүйэр. И. Данилов
[Саха урааҥхай] Көрдөөх күрүөҕү күөдьүтэригэр [хомус] Хоҥкунас ырыаҕынан Хоһооннорун Холлотоор, Кэҕэ чуораан тойуккунан Кэпсээннэрин кэҕэһирдээр! Өксөкүлээх Өлөксөй
[Ыһыахха] Түһүлгэҕэ төгүрүстүлэр Күрүөххэ көрүлэстилэр. ГНА ТС
◊ Күрүөх билэ дьон — туох эмэ уопсай сыаллаах-соруктаах, өрүү алтыһар, чугас дьон. ☉ Постоянно общающиеся близкие люди, имеющие общий интерес, общее дело
Күрүөх билэ дьоммор Күндү көҥүл олоҕу Күөйэ көтөн ылан Көтөллөнөн көстүөм. Саха нар. ыр. III
Күүскэ үлэлээбит, көлөһүн-балаһын аллыбыт, килэпэчиспит-ньалҕарыспыт күрүөх билэ дьон сынньалаҥар араас эйэргэһии, көрдөөх саҥа баар буолаллар. Амма Аччыгыйа
«Быһа көтөр» Сөдүөтү ат аттыгар үктэммэт гына оҥорон, көмүскэстээх санаалаах күрүөх билэ дьоннорум, көрөн көмүскээҥ. М. Доҕордуурап
МНТ гүр ‘общий, всеобщий’, калм. күр ‘множество народа, толпа’

с. .(погл. признать 2,3,4) билии, билинии, ааҕыы; признание ошибки алҕаһы билинии; 2. (по гл. признаться 1) билинии; 3. (слова признающегося) билинии; выслушать признание билиниитин иһит; 4. (положительная оценка) билинии, биһирэбил; всеобщее признание бары бүттүүн билинии.