разг. попадать в критическое положение; встречаться с трудностями, лишениями; өлөр-хаалар күҥҥэ в критический момент.

совм.-взаимн. от көрүс = 1) смотреть друг на друга; бэйэ бэйэлэрин көрсөн кэбистилэр они посмотрели друг на друга; 2) встречаться, видеться; сходиться (в одно место с разных сторон); суолга көрсүһэ түс = встретиться на дороге.

туохт. Ыы муннугунан уун-утары көрсө түс; кэтиллэ түс (үксүгэр иҥниһэ түс диэн аттаһык ф-ҕа тутлар). ☉ Встречаться, сталкиваться с кем-л. лицом к лицу; сталкиваться с кем-л. вплотную; наталкиваться на кого-л. (преим. употр. в аналитической ф. - иҥниһэ түс)
Киһи аймах историятын атааннаах аартыгар утарыта иҥнистибит биһиги сидьиҥ фашистары кытта, туораһар, аасыһар сир суох. Амма Аччыгыйа
Иккиэн ааҥҥа иҥниһэ түстүлэр. Амма Аччыгыйа

совм.-взаимн. от көр = 1) видеть друг друга, глядеть друг на друга; смотреть вместе; көрсөн кэбис посмотрёть|друг на друга; 2) встречаться, сходиться, сталкиваться с кем-л.; доҕоргунуун көрүс = встретиться с другом; ынах көрүстэр эрэ харсарыгар диэри погов. подобно тому, как коровы, столкнувшись, начинают бодаться; 3) присматривать вместе, помогать присматривать; оҕону көрүс = помочь присматривать за ребёнком; 4) терпеть, переносить вместе; эрэйи көрүс = вместе переносить трудности.

1. көр I диэнтэн холб. туһ. Утарыта көрсөн кэбистилэр. Эдьиийигэр оҕо көрүстэ
2. Кими-тугу эмэ кытта түбэсиһэ түс. ☉ Встречаться, сходиться, сталкиваться с кем-чем-л.
   Ол да сананнар, Маайаны соҕотохтуу эрэ көрүстэр, тугу да булан этиэн билбэккэ муҥнанар. Н. Неустроев
   Мин үгүс суоллары тобулан, Үгүстүк айаҥҥа сырыттым, Үрүҥ да, хара да субалаах Дьоннордуун көрүстүм атастыы. С. Данилов
3. Хантан эмэ кэлэр киһини тоһуйа киир. ☉ Встречать кого-л. откуда-л. Ийэтин пуорка көрүстэ
   — Дьиҥ дьоллоох уол оҕо төнүннэ, Өстөөҕү өһөрбүт үөрүүнэн Кинини төрөөбүт буоругар Үөлээннээх доҕоро көрүстэ. Эллэй
   ◊ Күөн көрүс көр күөн I
   Инники кирбиигэ хайыы-үйэҕэ Иккис сылбын көрсүһэ оҕустум, Аҕа дойдубун көмүскүүр сэриигэ Адьырҕа өстөөхтүүн күөн көрүстүм. И. Егоров

туохт. Сытан эрэн сиргэ (эбэтэр туохха эмэ) тыастаахтык охсулла-охсулла түллэҥнээн мөҕүс эбэтэр тугу эмэ оннук охсуолаан бар, сыҕарый. ☉ Биться, трепыхаться, ударяясь обо что-л., или идти, передвигаться, шлёпая или хлопая чем-л. по чему-л. (напр., крыльями по воде — о птицах)
Саас балык ыамын саҕана собото күөл кытыытыгар тахсан иэнинэн лаһыйар буолара. Н. Якутскай
Хачыгыр хонууга бырахпыт собо курдук иэнинэн л а һ ыйара мөлтүүр. И. Егоров
△ Киэҥкиэҥник тыастаахтык үктэнитэлээн сүүр, айаннаа. ☉ Бежать рысью, стуча копытами (о животных)
Куус гына сырбаппыта, кугас эриэн оҕуһа, аллаах муҥнаан, ат курдук сиэлэн лаһыйбытынан барда. А. Сыромятникова. Тэҥн. лабый
ср. ног. лас ‘сталкиваться; неожиданно встречаться’

I
1.
тоҕоо диэнтэн холб. туһ. Булт да аанньа тоҕооспотох, аттара да ырыганнаан, тыаларыттан эрдэ төннүбүттэр. ФГЕ СТС
Биһиги төрдүөн тус-туспа дойдулартан тоҕооспут дьоммут. «Чолбон»
2. Табыгастаах, сөптөөх түбэлтэҕэ, түгэҥҥэ түбэс. ☉ Быть, оказаться в подходящем месте в удобный момент, вовремя
Барытыгар киниэхэ болдьообут курдук тоҕооһоллор. У. Нуолур
ср. хак. тоҕас ‘встречаться, видеться’
II
аат. Туохха эмэ табыгастаах түгэн, түбэлтэ. ☉ Подходящий, удобный момент, случай
Этэр тыл наадалаах тоҕооһугар бэргэнник этиллэрэ улахан суолталаах. Амма Аччыгыйа
Сарсын ийэбэр Сурук суруйар Сөптөөх тоҕоос көстөрө буоллар! И. Егоров
Ордук сөптөөх тоҕооһу күүппүт. МНН
ср. тюрк. тоҕуш, туҕаш ‘надобность, случай’

кылай диэнтэн көстө түһүү. Оһох кыыма өһөрүгэр Кылам гынан ыларыныы Оҕонньорбут кырдьан баран, Кыыһы таптаан аастаҕа. Күннүк Уурастыырап
Хараҥаҕа уот кылам гынаат, умулунна. «ХС»
2. көсп. Эмискэ, түргэнник өйдөөн кэл, өйгөр көтөн түс. ☉ Промелькнуть, вспыхнуть, появиться на мгновение (о мысли)
Сибилигин өлөрөөрү ойуурга илтэхтэрэ дуу диэн санаа төбөбөр кылам гынна. Т. Сметанин
Кылам гыммыт санаабын Кыайан бүгүн туппатым Сэргиир сэргэх тылбын Булан эмиэ эппэтим. Чэчир-85
3. көсп. Дэҥ кэриэтэ, биирдэ эмэ көстөн аас. ☉ Появляться, встречаться, возникать крайне редко, изредка
Итинник былдьаһыкка хоһуун киһиэхэ өйүгэр туох эмэ туһалаах, суос-соҕотох таба быһаарыныы кылам гынан ааһааччы. Н. Заболоцкай
Дементьева ити тылларыгар эрэмньи кыыма да кылам гынан ааспат этэ. М. Попов
Суруйааччылар сир аатынан псевдонимнаныыларын быһааран суруйуу биһиги бэчээппитигэр син биирдэ эмэ кылам гынан ааһар. ФЕВ УТУ

1. көрүс диэнтэн холб. туһ. Тутуллан турар тойоттор бэйэбэйэлэрин көрсүһэн кэбистилэр. Эрилик Эристиин
   Кинилэр утарыта көрсүһэн саҥата суох турдулар. М. Доҕордуурап
2. Кими-тугу эмэ кытта утары түбэсиһэ түс. ☉ Столкнуться, неожиданно встретиться с кем-л.
   Бэҕэһээ ол диэкиттэн биир киһини көрсүбүтүм. А. Софронов
   Кыыс таһырдьа ойон иһэн ааҥҥа уун-утары Хоборооһу кытта көрсүһэ түстэ. А. Сыромятникова
   ♦ Сирэй (сирэй-харах) көрүс — тус бэйэтин көрүс, илэ бэйэтин көрүс. ☉ Встречаться с кем-л. лично
   Оксана бартыһааннары бэйэлэрин сирэй көрсүбэт, туох баар дьаһалларын …… бу курдук наар суругунан ылсара-бэрсэрэ. Суорун Омоллоон
   Сирэй-харах көрсөн кэпсэтэ олорорбут буоллар, «Дьэ, маннык», — диэн баран көхсүбүн этитиэм этэ, оттон билигин икки туочуканы эрэ туруорарга тиийэбин. Т. Сметанин
   ◊ Көрсүөххэ (көрсүһүөххэ) диэри — аныгыскы көрсүһүүгэ диэри (быраһаайдаһарга этиллэр). ☉ До свидания
   — Чэ, тукаам, көрсүөххэ диэри!.. Үлэлээ, кыһан, кытаатан санааҕын эрэ түһэримэ. М. Доҕордуурап
   «Көрсүһүөххэ диэри! — диибин. Эйиэхэ эрэнэбин Туйгуннук үөрэнэргэр». Т. Сметанин
   Күөн көрүс көр күөн I. Мөлтөҕү-мөкүнү кытта Ким санаата кэлэн, күөн көрсүөй? И. Гоголев
   Начаалынньыктара Шавров курсаннары кытта бииргэ сылдьарын, күөн көрсөрүн, күрэс былдьаһарын таптыыра. Ф. Софронов

туохт.
1. Кими, тугу эмэ кэтээ, көрүс, кимиэхэ, туохха эмэ утары таҕыс. ☉ Поджидать, встречать когочто-л.; выйти навстречу к кому-чему-л.
Сорох ардыгар …… кэлэр суолбар тоһуйан, сэрбэйэн турар идэлэннэ. Амма Аччыгыйа
Хоту кыраай дойду Хомоҕой тыллаах хоһоонньуттарын Соҕуруу киэҥ дойдулар Суруйааччылара тоһуйдулар. Н. Степанов
Эмискэ тумустан үс тыылаах киһи күөрэс гына түспүттэрэ уонна биһигини тоһуйа турбуттара. М. Доҕордуурап
2. Тугу эмэ туохха эмэ утары тут, хайыс, көмүскэн (хол., көмүскэнээри, көрөөрү, куттараары). ☉ Подставлять что-л. подо что-л. (напр., лицо, ёмкость под дождевую воду)
Бөҕө сирин соруйан тоһуйан биэрэр буоллаҕа дии. Амма Аччыгыйа
Кытаран хаалбыт сирэйин тоһуйан олорон: «Тойоттор, Кузьма Петрович», — диир. Н. Якутскай
Үчүгэйкээн самыыр ибиирэригэр, Үөрэммин, тоһуйдум иһиппин. Күннүк Уурастыырап
3. Кими, тугу эмэ өлөрөөрү саһан кэтээ. ☉ Быть в засаде
Кыыл өрүһү туоруур сиригэр тоһуйан бултууру тиигээнниир диэн ааттыыллар. Далан
Бандьыыттар Эрнест Георгиевич Светец кыһыл этэрээтин аара суолга тоһуйан олоччу кырган кэбиспиттэрэ. Н. Заболоцкай
Ол бириэмэҕэ биһиги кыра оҕолор өлөҥҥө, талах төрдүгэр олорон, көтөрдөрү тоһуйарбыт. Т. Сметанин
♦ Муоскун тоһуй — кимиэхэ, туохха эмэ кырыктан, утарылас. ☉ соотв. встречать в штыки
[Манчаары:] Кулубалары утары …… Муос тоһуйар Күннэрим эмиэ эргийдэ. В. Протодьяконов
Туора сиртэн кэлбит киһиэхэ, кэйиик ынахтыы, муоспутун тоһуйан ылабыт. М. Доҕордуурап
Бороҕон Дьуоттулар түмсэллэрэ буоллар, күүһү көрдөрүөххэ, муоһу тоһуйуохха сөп этэ. «Чолбон». Ытыскын тоһуй — умналаа. ☉ Просить подаяние (букв. подставить свою ладонь)
[Мундербек] аан кэннигэр сыста туран, …… ытыһын тоһуйар да, дьон кырыы харахтарынан кынчайан да көрбөттөр. Эрилик Эристиин
Ыаллартан киирэн, ытыһын тоһуйан аһыырын истэннэр, уолу булан ылбыттара. У. Нуолур
Үгүс дьон …… судаарыстыбаҕа эрдэттэн ытыстарын тоһуйбутунан бараллар. П. Егоров
ср. др.-тюрк. туш ‘встречаться’, кирг. тоз ‘преграждать путь; ждать, ожидать’, алт. тос ‘подкарауливать, задерживать’