вчера || вчерашний; бэҕэһээ күн вчерашний день.

случившийся, происшедший ночью; бэҕэһээ туүннээҕи тибии суолу типпит метель, поднявшаяся вчера ночью, замела дорогу.

сов. разг., услышать сов. кого-что иһит; я услышал об этом вчера мин ити туһунан бэҕэһээ истибитим.

сыһ. Бэҕэһээҥҥи курдук. ☉ Как вчера, подобно вчерашнему
Кыыс Хотун дьүөгэлэрин кытта манна хомус тардарын күн бэҕэһээҥҥилии өйдүүр. А. Сыромятникова

нареч. бүгүн; сегодня утром бүгүн сарсыарда; вчера я был бойцом, сегодня снова рабочий бэҕэһээ боец этим, бүгүн эмиэ рабочайбын; # не сегодня-завтра бүгүҥҥүнү аастатаҕына сарсын, өтөр аҕай.

1) столько; бэҕэһээ эмиэ итиччэни оҥорбутум вчера я сделал столько же; 2) вот такой, такой || вот так, так; итиччэ кыра вот такой маленький; бу мас итиччэ бытааннык үүнэр это дерево растёт так медленно.

1. сравн. ст. от хороший, хорошо; сегодня погода лучше, чем вчера бүгүн күн бэҕэһээтээҕэр үчүгэй; он сделает это лучше кини итини орду к үчүгэйдик оҥоруо; 2. в знач. сказ. безл. ордук; лучше действовать, чем ждать көһүтүөхтээҕэр тугу эмэ оҥорбут ордук; 3. в знач. частицы хата; пойдём-ка лучше домой хата дьиэбитигэр барыах.

1) в разн. знач. отделяться; кинигэ таһа хоҥнубут обложка книги отклеилась; чаанньык иһэрдиитэ хоҥнубут запайка на чайнике отвалилась; өрүс мууһа хоҥнубут лёд на реке тронулся; борокуот бэҕэһэа хоҥнубут пароход отошёл вчера; оҕом сөтөлө хоҥунна у моего ребёнка кашель с мокротой; 2) перен. трогаться с места (о человеке, тяжёлом на подъём) # бэлэһэ хоҥнубут у него воспаление язычка; илиим иҥиирэ хоҥунна у меня растяжение сухожилий рук.

сыһ.
1. Бүгүн иннинэ ааспыт күн. ☉ Вчера
Куорат анныгар Хатыыстаах арыыга сааланан, бэҕэһээ биир дыллык хааһы өлөрөн тахсыбыт. Амма Аччыгыйа
Бэҕэһээ бүтэй маһын таспытым, бүгүн, оскуолаҕа мас кэрдэн истэхпинэ, аны арыыга киирэҕин диэтилэр. С. Ефремов
2. Соторутааҕыта. ☉ В недавнем прошлом
Бэҕэһээ уот анныгар охсуһууга сылдьыбыппыт, өлүү, олох мээчигэ буолбуппут. Т. Сметанин

мест. м. (та ж., то с, те мн.) 1. ол; тот дом ол дьиэ; 2. (другой, не этот) уҥуоргу, неҥүө; на том берегу уҥуоргу биэрэккэ; 3. (такой, какой нужен) сөптөөх, табыгастаах; я сел не в тот вагон мин сөптөех вагоҥҥа олор-ботохпун, мин атын вагоьпга олорбуппун; 4. (именно он) сол, сити, субу; это та самая книга, о которой я говорил мин субу кинигэ туһунан эппитим; 5. (такой же) син биир; уруккутун курдук; он был всё тот же кини син биир уруккутун курдук этэ; 6. б знач. сущ. то с. нескл. ол, сол (сороҕор туспа тылбаастаммат); он повторял одно и то же кини биири үрүт үрдүгэр этэрэ; он рассказывал не то, что раньше кини урут кэпсээбититтэн атыны кэпсээбитэ; то было вчера, а это сегодня ол бэҕэһээ буолбута, отгон бу бүгүн; # и без того онто да суох; ни то ни сё туга да биллибэт, бөрүкүтэ суох; ни с того ни с сего туох да сылтаҕа суох; и тому подобное (и т.п.) уонна да итинниктэр (уо. д. и.); во что бы то ни стало хайаан да, туох да буолтун иһин.