сов. и несов. 1. (участвовать в демонстрации) демонстрациялаа; 2. кого-что (показывать) көрдөр, көрдөртеө; де- монстрировать волю к борьбе охсуһууга дьулууру көрдөр.
Русский → Якутский
демонстрировать
Еще переводы:
көрдөр= (Якутский → Русский)
побуд. от көр=; киинэни көрдөр= показывать, демонстрировать кинокартину; оҕоруот аһын оҕолорунан көрдөр = заставлять ребят присматривать за огородом.
тойорҕоо (Якутский → Якутский)
туохт., сөбүлээб. Талбыккынан дьаһай, тойомсуй. ☉ Выказывать, демонстрировать свою власть. Кини тойоргуурун сөбүлүүр
□ Ол кэмҥэ янычар биистэрэ Тойорҕоон олоортор. С. Данилов
Уус тыллаах араатар, Олус даҕаны тойоргуур, Уордаах хаана кытаатар. В. Чиряев
дьүккүөттээ (Якутский → Якутский)
туохт. Кыыһырбыты биллэрэр курдук тутун: суоһурҕанан сүүһүҥ аннынан кынчарыйа көр. ☉ Демонстрировать свое раздражение, смотреть исподлобья, угрюмо, сердито коситься
Биэстээх бэдик Андрейка ийэлээх аҕатыттан дьарыллан олорор. Бэрт өр саҥата суох олордо. Онтон сүүһүн аннынан дьүккүөттүү көрө-көрө [эттэ]. Багдарыын Сүлбэ. Тэҥн. күрдьүөттээ
уоҕурҕаа (Якутский → Якутский)
туохт. Күүскүн-уоххун, кыаххын көрдөрө сатаа, күүһүмсүй, күүһүргээ. ☉ Демонстрировать силу, мощь, энергию
[Нүһэр Дархан:] Орой мэниктэр уоҕурҕаан Омуннаах соҕустук оонньуу сыстылар, Уҥуохтара, илиилэрэ кычыгыламмытын Улахаҥҥа уурума. И. Гоголев
Уон ордуга икки сааспыттан кистээн уоҕурҕуу оонньуур оҕо буолан баартым. Тоҥ Суорун
[Аттар] уоҕургууллар, бугуһуйаллар, Үөргү-сүөргү көрбөхтүүллэр, Үҥкүүлээн битийэн ылбахтыыллар. «ХС»
үчүгэйдээ (Якутский → Якутский)
туохт. Туох эмэ киһи сэргиэҕин, кэрэхсиэҕин оҥор (үксүгэр кыра оҕо туһунан этэргэ). ☉ Показывать, демонстрировать своё новое умение на радость взрослым (о младенце)
Уолбут чыычаах оҕотунуу тырымныы олорор буолбута. Онтон сыҥаһаны кэрийэн, ытыһын таһыйан үчүгэйдээн, хамначчыт хараҥа дьиэтигэр күнү киллэрбитэ. М. Доҕордуурап
күүһүргээ (Якутский → Якутский)
туохт. Таах мээнэ, дьээбэлэнэн күүскүн көрдөрө сатаа. ☉ Демонстрировать, показывать свою силу (без особой нужды, в шутку)
Силиппиэн тэбэнэттээх уолаттар хаһан эмэ күүһүргээн хачыгырастахтарына эрэ …… «ээ, кырдьаҕас киһини майааччылаамаҥ» диэн сааһын санатар үгэстээх. Софр. Данилов
Ити Уйбаан эдэригэр кус быһый, ат бөҕө киһи эбитэ үһү. Ол гынан баран быһыйымсыйа, күүһүргүү сылдьыбатах муҥнаах эбит. Р. Кулаковскай. Уйбаан сылдьыбыт суолларыгар охтубут улахан тииттэр, бэрэбинэлэр чиэски сиргэ соһуллубуттарын, төҥүргэстэр түөрэ тардыллыбыттарын көрөн быраатыгар: «Нохоо, тоҕо мэнээк күүһүргүүгүн», — диэбит. И. Бочкарев
модьурҕаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Күүс-уох кии рэн модьу, кыайыгас буол, сит-хот. ☉ Мужать, становиться сильнее, крепче
Уол модьурҕаабыт. Даҕанча эт-хаан өттүнэн модьурҕаата, сиһин этэ ситтэ, буутун этэ буста. Далан
«Һок! Сэргэйбит модьурҕаабытын! Быччыҥ бөҕө дии. Бу тутан көрүҥ!» — диэн Сеня омуннурда. Н. Лугинов
2. Кимиэхэ эмэ күүһүмсүй, күүскүн көрдөрө сатаа. ☉ Стремиться, стараться казаться сильным, пытаться демонстрировать свою силу. Брэлэнь, күүстээх курдук санамматыҥ да ордук: хантан модьургуугун, тоҕо миэхэ мордьооттуугун. Эвен фольк.
үүр-түрүй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Бокуой биэрбэккэ, түргэн-түргэнник, тиэтэллээхтик үүр. ☉ Гнать, погонять быстро, спешно
Кини [Байанай] быһый атахтаах кыыллары үүрэ-түрүйэ сылдьар буолан, сүрдээх тиэтэллээхтик, омуннаахтык сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Кирилэ ынахтары үүрэн-түрүйэн аҕала эрэ охсубута баар буолааччы. Н. Заболоцкай
[Бырдах] үөр табаны алыыттан булан, үүрэн-түрүйэн куһугураппыт. П. Ламутскай (тылб.)
2. Былааскын көрдөрөн киэбир, киэмсий, тойорҕоо. ☉ Выказывать, демонстрировать свою власть
Наҕараадаламмыт, Наһаа хайҕаммыт Тигиниирэп, ардыгар, Тэрилтэтин дьонугар Үүрэр-түрүйэр үгэстэммит. Р. Баҕатаайыскай
Арай надзиратель Илья Свинобоев тойомсуйар, дьорҕойор, дьону үүрэр-түрүйэр. П. Филиппов
дьэллэмсий (Якутский → Якутский)
туохт., сөбүлээб.
1. Аһаҕастык, ыһа-тоҕо күө-бааччы кэпсээ, кэпсэн. ☉ Быть чересчур словоохотливым, много откровенничать или болтать
Оҕонньор бэйэтэ да иһигэр тоҕо итинник айаҕа аһыллан дьэллэмсийбитин дьиибэргии санаан аһарда да, бачча улгумнук кэпсэтэн иһэн кэхтэн хаалар сатамньыта суоҕун өйдөөн, күөдьаа сэҥээрэ [олордо]. П. Аввакумов
[Дириэктэр] хонтуоратыгар тойон-хаан бэйэтэ, тыла-өһө өһүллүбүт, дьэллэмсийбит. С. Никифоров
2. Барытын дэлэйдик, дэлэгэйдик ыһатоҕо биэр; олус дэлэгэй буолан көстө сатаа. ☉ Давать, одаривать кого-л. чем-л., щедро делиться; выставлять напоказ, демонстрировать свою щедрость. Дьэллэмсийбитэ сүрдээх - тугун барытын туран биэриэх курдук
дьоһумсуй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Дьон хайаан да ытыктыахтаах киһитин курдук сананан боччумура тутун, киэмсий. ☉ Демонстрировать свою значительность, важничать
Дьону кытта дорооболоһон, дьоһумсуйа соҕус кэҕис гына-гына, Хойутаанап президиумҥа дайаҥнаан тиийэн олордо. Софр. Данилов
Остуол туорайыгар өттүк баттанан олорор, кыаһаан сирэйдээх, саас ортолоон эрэр киһи дьоһумсуйа туттан олорон кыргыттары доппуруостаан барбыта. С. Никифоров
Семенов судьуйа, дьоһумсуйан олорон, куоракка сылдьыбыт сонунун сэһэргиир. М. Доҕордуурап
2. Улахан суолталааҕы, дьоһуннааҕы оҥорор, быһаарар быһыынан дуоспуруннан, боччумурбут көрүҥнэн. ☉ Держаться с большим достоинством (как при выполнении весьма важного, значительного дела)
Кыл сэлээппэлээх кырдьаҕастар, быйыл сааскыта хатааһыннаах буолан, от-бурдук бөрүкүтэ суох үүнүө диэн, дьоһумсуйан олорон дьылҕалыыллар. В. Чиряев
Дьоһуннааҕы айыах айылаах Дьоһумсуйан, дархаһыйан, Дьоммун, дойдубун хаалларан, Хара муора кытылыгар Айар дьиэҕэ диэн аат ааттаан Аҕыйах хонно кэлтим айаннаан. В. Гольдеров
Атах тэпсэн, дьоһумсуйан, оллоонноон олорон кэпсэтээри, санааны үллэстээри, тэһийбэккэ, былыргы сахалар хас эмэ алааһы уҥуордаан атын ыалларыгар бараллара. ПБН КСКТ
3. көсп., поэт. Дьоһун, ытык көрүҥнээх буол; улуу дархан курдук көһүн (үксүн тыыммат барамайы тыыннааҕымсытан этэргэ). ☉ Напускать на себя важность (обычно при олицетворении)
Үрэх күөх кытылларыгар ынах киэнин ыраастара, толомонноро сиргэ тиийэр сириннэрин нэһиилэ соһон дьоһумсуйа хотолдьуһаллар. С. Тарасов
Торҕо күөх көстүүлээх дьоһумсуйа туттубут тиит мастар, хампа күөх хасыыҥка бааммыт үрүҥ түнэ этэрбэстээх лаглаҕар хатыҥнардыын сиэттиһэн, бу улуу алааһы түһүлгэ оҥостон сэлэлии хаампыттар. Г. Угаров
Күөх тыа дьоһумсуйа нусхайар. И. Данилов