Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дойдулан

дойдулаа диэнтэн бэй
туһ. Оҕуруктаах отут алта биис ууһа Оннук улуу дойдуланан олохсуйбуттара үһү. П. Ойуунускай
Төрөөбүт оҕо түҥэтик буолуор диэри биэс-уон сылга дойдуламмат. Багдарыын Сүлбэ

Якутский → Русский

дойдулан=

возвр. от дойдулаа = приобретать новую родину, оседать на новом месте; былырыыҥнгыттан манна дойдуланным с прошлого года я осёл здесь.

Еще переводы:

тиэргэннэн

тиэргэннэн (Якутский → Якутский)

туохт. Тиэргэннээх буол. ☉ Иметь усадьбу, скотный двор
[Оҕус:] Талыы-талба, дьоһун долгун дойдуланыам, Киэҥ дуулаҕа тиэргэннэниэм. Саха нар. ыр. II

акылааттан

акылааттан (Якутский → Якутский)

акылааттаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Дьадаҥы киһи Добуун алааска акылааттаммыт, Дулҕалаах үрэххэ ходуһаламмыт, Долуой туһата суох Дуомугар эрэ дойдуламмыт. Эрилик Эристиин
Ааттаах Арассыыйа эбэ хотунум, Аата суох Алдьархай акылааттаммыт, Иитэ суох Илдьиркэй эҥээрдэммит. С. Зверев

киичэрэ

киичэрэ (Якутский → Якутский)

киис отоно диэн курдук
Күлгэри кумах, таас сирдэргэ, киичэрэ иһиригин быыһыгар уонна бэс ойуурдарга дойдуланар. ББЕ З. Биһиги килиимэппитигэр кыһын бэрт аҕыйах үүнээйилэргэ эрэ сэбирдэхтэрэ түспэттэр, холобур, мэлдьи күөх уулаах отоҥҥо, киичэрэҕэ …… уо. д. а. КВА МГ

кураайытыҥы

кураайытыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Кураайы соҕус. ☉ Полузасушливый
Бөрө туундараҕа, ойуурдаах истиэпкэ, ону тэҥэ истиэптэргэ уонна кураайытыҥы куйаардарга дойдуланар. ББЕ З
Евразия үгүс өттө — кураайытыҥы куйаардаах, өрүһэ суох кэриэтэ киэҥ сир. КВА МГ

намылыйыы

намылыйыы (Якутский → Якутский)

намылый диэнтэн хай
аата. Бу халлаан баранан, Сарыы таҥас курдук таҥнары намылыйыытыгар Сир хайыһар киилин курдук Өрө ханарыйан тахсыытыгар Үс нуоҕай маҥан хатыҥ төрдүгэр дойдуланан олор! А-ИМН ОЫЭБЫ

тороху

тороху (Якутский → Якутский)

аат. Сымнаһыар килиимэттээх сиргэ (хол., Забайкалье тыаларыгар) үөскүүр дьиикэй сибиинньэ. ☉ Кабан
Тороху кыыл сибиинньэ, Кавказ, Орто Азия хойуу тыаларыгар дойдуланар. АНК ТСТЗС
Инчэҕэй туой буордаах үрэх кытыытыгар тороху үөрэ сыламныыра. ВЛ РБЫ
[Дерсу] доҕолоҥнообут тороху суолун көрбүтэ. В. Арсеньев (тылб.)

күлгэри

күлгэри (Якутский → Якутский)

аат. Сыылар харамай бииһэ: түөрт атахтаах, тириитэ хатырыктаах, кутуруктуун уон биэс-сүүрбэ сэнтимиэтир уһуннаах дьоҕус харамай. ☉ Ящерица
Чөҥөчөк көҥкөлөйүттэн күлгэри былтаҥнаат, көтөн иһэр сахсырҕаны «салып» гыннарда. В. Миронов
Күлгэри кураанах, күн үчүгэйдик сылытар сирдэригэр дойдуланар. ББЕ З
Хайыта хаппыт аарыма мас хатырыгын устун күлгэрилэр өрө-таҥнары сырсаллара. Х. Андерсен (тылб.). Тэҥн. тыймыыт
ср. бур. гүлбэр, др.-тюрк. келэр ‘ящерица’

мондоҕойдоох

мондоҕойдоох (Якутский → Якутский)

аат. Киһи киэнэ киргиллээҕэ, чулуута, бастыҥа. ☉ Лучший из лучших (о человеке)
Үскэм бултаах-астаах үтүө дойду баар Бүтэй Бүлүү, …… онно тиийэн дойдуланаары, олохсуйан көҥүл байаары-тайаары дьон мондоҕойдоохторо, түөрт кырыылаахтара …… көһүтэлииллэр эбит. Далан
Кини оскуолаҕа киирдэҕинэ — учуутал олуһа, тыаҕа таҕыстаҕына, күөлгэ сырыттаҕына — булчут мондоҕойдооҕо. Ф. Софронов
[Тыгын] сир-дойду сиксигин кэрийбит дьон киэнэ мондоҕойдоохторун — үс кырыылаахтарын …… кэпсээннэрин истэрин сөбүлүүрэ. «Чолбон»

чиэһир

чиэһир (Якутский → Якутский)

туохт. Чиэскэ, бочуокка тигис. ☉ Быть в почёте, чести
Аатырарым, чиэһирэрим иннигэр хайдах да буолуум. Эрилик Эристиин
Тураах муҥнаах хайыы үйэҕэ маҥнай кэлиитинээҕи мааныта бахтайан, чиргэл тиит мутугар чэмчэйэн чиэһирэрэ уурайан, бөх-сыыс дойдуланан, көйгөтүгэр түспүтэ. Күннүк Уурастыырап
Чэгиэн-чэбдик буол, чиэһир үлэнэн! Дьоллоохтуксоргулаахтык олор! ДФС КК

ынахтан

ынахтан (Якутский → Якутский)

туохт. Ынахтаах буол, ынахта иит. ☉ Иметь корову, обзаводиться коровой
Күөрэгэй ынахтанна, Өрүөстээх үүтэ минньигэһиэн, кини үүтүн Күөрэгэй иһиэ да иһиэ! Дьүөгэ Ааныстыырап
Күөгэйэр күнүм саҕана уон ынахтанан сылдьыбытым. М. Доҕордуурап
Мин саллар сааспар бу үрүйэ баһыгар күрүө аҥаара дойдуланан сылдьыбытым суох да, киһи өһүгэр барбакка, куруук биир-икки ынахтанан, уунухаары буккуйан аһаан олорбутум. Эрилик Эристиин