сущ
(ед. ч. нет)
долборук

только мн. 1. (кормушка для скота) күкүр, долборук; 2. (детское учреждение) дьааһыла.

аат., түөлбэ. Долборук. ☉ Ясли (для скота)
Муннун кэлиргэҕэ анньан, Ытыы турар эбит ынах. Баал Хабырыыс
Хотоҥҥо киирэн …… соҕотох торбоһун кэлиргэтигэр олордо, өр олордо. «ХС»

аат. Сүөһү тириитэ бааһырар ыарыыта. ☉ Парша (болезнь домашних животных)
Толугурдаах торбоһо …… Туругуран тупсубут. Саха фольк. Долборукка кыстаабыт Толугурдаах торбостор …… Туораахтыы ойдулар. Эрилик Эристиин
ср. монг. толигар ‘гладкий, плоский; блестящий, отражающий свет’

туохт.
1. Итэҕэс, сиппэтэх эбэтэр өлбүт торбоһу төрөт (ынах, таба туһунан). ☉ Недонашивать, выкидывать телёнка (о корове, важенке)
Ынахтара оҥоһуута суох аан чэҥин аттыгар бааллар буолан, тоҥон торбостообуттара. А. Фёдоров
[Бруцеллёз] таба төрөөн баран кэнэҕэскилэриттэн, торбостообут тугутун сиэһиниттэн, онтон да атынтан тарҕанар. ДНН ТБ
Дьайалаах диэн өҕүрүмэр бургунас баара саас кулун тутар ый саҥатыгар торбостоон кэбистэ. ФГЕ СТС
2. фольк. Көр-харай, аһат (торбуйаҕы). ☉ Ухаживать (за телёнком)
[Абааһы кыыһа кийииттэрэ] торбостообут торбуйахтара бары долборукка токуһан өлөн хаалаллар. Саха ост. I
Үлэһиппинэн да үчүгэй этим: Торбостообут торбоһум Тоҕус хоммокко Долборугар тортойоро. С. Васильев
Сууйбут, соппут иһитэ Суһуктуйа өлөн хаалар, Торбостообут торбоһо Торточчу тоҥон өлөр. И. Чаҕылҕан

туохт. Оҕолонор ыарыыгынан ыарый. ☉ Болеть от схваток, испытывать боль при потугах
Кыыс талыыламмытын кимиэхэ да биллэрбэккэ, хотоҥҥо, долборукка кэҥэс сири булан, ходуул тэлгээн, онно сытта. Онтон сотору быыһанна. Н. Павлов
Урут талыыланнахпына сиһим уонна иһим түгэҕэ эрэ ыалдьара. И. Егоров
Дьахтар талыыланан бардаҕына, сонно тута оҕолонор дьиэҕэ илдьэр наада. «Кыым»

аат., түөлбэ. Кэҕэй. ☉ Плодный пузырь (у животных)
Бу [биэ] төрөппүт чарайа хаалан күөгэлдьийэ сытта. ПЭК ОНЛЯ I
[Хабырыыс] сүөһү чарайыттан халты тэбинэн сиргэ таһылла түспүтэ. Р. Кулаковскай
Эмээхсин долборуктан ходуул мээккэтин көтөҕөн аҕалан чарай үрдүгэр тарҕата кутта. «ХС»
ср. тув. шара ‘слизь’

аат.
1. Киһи-сүөһү, кыыл-көтөр, үөн-көйүүр таһаарар убаҕаһахойуута. ☉ Испражнения, выделения людей, животных и др. живых существ
Кини [ийэ-моҕол кыыл] иигиттэн-сааҕыттан үөн-көйүүр үөскээн-тэнийэн испит эбит. П. Ойуунускай
[Борооскулар] тохпут отторун харбаан ылан, илиитинэн иигин-сааҕын ыраастаан, долборуктарыгар уган биэрдэ. Эрилик Эристиин
2. көсп. Туох эмэ кырата, куһаҕана, туһата суоҕа. ☉ Мелюзга, мелкота, мелочь
Иик-саах балык. Иик-саах кус. Оттон хоруобу, «ээ, түүл иигэ-сааҕа баҕайы ини» диэн, соччо күттүөннээн тойоннуу да барбатаҕа. Күннүк Уурастыырап

туохт. Олус бытааннык, нэстик, ыараханнык хаамп, сыылбатык сырыт. ☉ Ходить, идти тяжелой медленной поступью, еле передвигать ноги
Дьиэ аҥаарыгар тарыллан, бэрт оргууй алтахтаан [Балааҕыйа эмээхсин] сууна барда. Амма Аччыгыйа
Оҕуспут сүрэҕэлдьээбит курдук аа-дьуо алтахтаан кураанах сыарҕаны соспута. П. Аввакумов
Арыычча тураммын алтахтаан, Таҥаспын, саадахпын хомунан, Атахха биллэрэн куоппутум. С. Данилов
△ Бытааннык бадьаалаан хаамп (саҥа хааман эрэр оҕо туһунан). ☉ Начинать ходить, передвигаться на слабых ножках (о ребенке)
Хотон иһигэр саҥардыы алтахтаан эрэр уолга [ийэтэ Сотто] сотору-сотору сарылаан кэлэн, кинини түҥ-таҥ соһон илдьэн, долборукка баттаан, ходуулунан сабан, таптайан биэрэрэ. Эрилик Эристиин
Сыҥаһалаан сыыгынаабыт, алтахтаан хаампыт алаһа дьиэм харахпыттан арахпат, өйбүттэн түспэт. П. Аввакумов

туохт.
1. Тоҥон кытаат, кэлим мууһунан бүрүлүн (хол., инчэҕэй таҥас, уу туһунан этэргэ). ☉ Становиться твёрдым, покрываться ледяной корочкой (напр., об одежде, поверхности воды)
Бүтэй Бүлүү эбэбит …… Чөмчүүк көмүс сүүрүгэ Тортойо тоҥон барбыт. Саха нар. ыр. I
Үктэннэххэ хардырҕас буола, сир кырса тортойо тоҥмут. Болот Боотур
[Кустук] уу чоккурас таҥаһа ылтаһын курдук тортойо тоҥон барда. В. Протодьяконов
2. көсп. Өл. ☉ Умирать
Хата, доҕоор, өлүөр эрдэххэ, Тоҥон тортойо иликкэ, Дойдуга айаннаан көрүөххэ. Суорун Омоллоон
Торбостообут торбоһум, Тоҕус хоммокко, Долборугар тортойоро. С. Васильев
ср. алт. торсой ‘пучиться, вспучиваться, вздуваться (о мозолях)’, кирг. дордой ‘иметь вид вздувшегося, толстого, пухлого’