распространяться, доноситься (об остром приятном запахе); хонуу сибэкки сытынан дыргыйар поле благоухает цветами.

I страд. от ис = II быть выпитым, выпиваться.
II слышаться, доноситься; көрдөөх музыка иһиллэр доносится весёлая музыка; саа тыаһа иһиллэр слышен выстрел; манна туох иһиллэр ? что тут слышно?; какие здесь новости?

тыаһы үт. туохт. Тохтуу-тохтуу тыаһаа (улахан буолан баран сатараан иһиллибэт бүтэй соҕус тыас туһунан). ☉ Доноситься с перерывами, паузами (о громком, глухом звуке)
Сотору сытыы сүгэ тыаһа эрчимнээхтик батырҕаабытынан барда. Айталын
Сарай таһыгар оһох оттооччу мас хайытар тыаһа батырҕыыр. Тулхадыйбат д.

туохт. Олус улахан, бүтэҥи тыаһы-ууһу таһааран, ыраахтан доргутан иһилин. ☉ Доноситься издалека (о глухом, раскатистом звуке)
Оҥоһуулаах суол Улуу куоракка Улуһуйан түһэр Уһугун диэки Омуннаах тыас Уораһыйан иһилиннэ. Саха фольк. Ыраах эстибит саа тыаһын дорҕооно бүтэҥитик уораһыйан иһилиннэ. Л. Попов
Тыас …… уурайыахтааҕар, эбии уораһыйан истэ. Н. Заболоцкай

издавать лёгкий треск, прерывистый шорох; хоско киһи хааман сыр-дыргыыра иһиллэр из комнаты доносится лёгкий шорох шагов.

туохт.
1. Чуо бааччы ырылыйан көһүн. ☉ Выделяться четкими следами
Ойуур саҕатынан ханнык эрэ кыыл ааспыт суола хаарга дыргыйа сытара. Н. Якутскай
[Кыыл] айансэлии икки ардынан атаралаабыт суола кылы тарпыт курдук көбүс-көнөтүк дыргыйа сытар. Л. Попов
Кыыс чысхаан тыалтан тэтэрбит имэ, дыргыйбыт хап-хара хааһа хайдах эрэ сабыс-саҥа хартыынаны санатта. А. Сыромятникова
2. Сытыытык билин (үчүгэй сыты этэргэ). ☉ Распространяться, доноситься (об остром приятном запахе)
Охсуллубут от сыта хонууттан дыргыйар. Далан
Хантан эрэ дьэдьэн минньигэс сыта дыргыйан кэлэр. В. Иванов

I
ис диэнтэн атын
туһ. Ас бастыҥа аһанна, арыгы күндүтэ иһилиннэ. П. Ойуунускай
Иһиттэриҥ, кыһыл көмүстэр, иһиллибэтэх, бүүс-бүтүттэр. С. Васильев
II
туохт. Кулгааххар билин (тыас, саҥа дуорайан кэлэн). ☉ Слышаться, доноситься (до ушей, до слуха)
Хаҥас диэки, ыраах, оҕолор саҥалара, күлсэллэрэ иһиллэр. А. Софронов
Онтон халлаан халлан дьэҥкэрэн эрэр сиигин диэкиттэн тойон ыҥырыа курдук дыыгынаан иһиллэн эрдэҕинэ, төттөрү сүүрэн иһэр уолаттар атахтарын тыаһа аралдьытан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Таһырдьа этэрбэс тэбэнэр тыас иһилиннэ. Күндэ

дьүһ. туохт.
1. Киэҥ сири киэптээн уһун, айаннаа (туох эмэ улахан кэриҥнээҕи этэргэ). ☉ Двигаться плавно, величаво по поверхности воды (о чем-л. большом, внушительном)
Борокуоттар утуу-субу устан доллоһуйбутунан бардылар. Амма Аччыгыйа
Болуот сүүрүк үөһүгэр киирээт, устан доллоһуйбутунан барар. Н. Якутскай
△ Биир тэҥ холкутук уһун. ☉ Плыть, передвигаться равномерно
Тыым сүүрүк устун туос тордуйалыы устан доллоһуйан барда. В. Иванов
△ Улуутук, холкутук уһун (хол., улахан өрүс туһунан). ☉ Величаво нести свои воды (напр., о большой реке). Аллараа улуу Волга уу аартык буола доллоһуйа устар. С. Руфов
Улуу Лена хаата туолан, устан доллоһуйа сытта. С. Васильев
Бүлүү эбэ аргыый устан доллоһуйар. Ф. Филиппов
2. Биир кэм холкутук кутуллан иһилин. ☉ Доноситься, разливаться громко, свободно, дробно (о голосе, песне)
Эдэр эрчимнээх куолас киэптии доллоһуйда. Л. Попов
Кыһыҥҥы уһун киэһэлэргэ олоҥхо доллоһуйар. Е. Неймохов
Ийэ дойдуга тапталы айхаллыыр ырыалар доллоһуйа кутулуннулар. «Кыым»

туохт.
1. Ис дууһаҕыттан тартаран, сөбүлээ; манньыйан умсугуй. ☉ Проявлять, испытывать искренний, душевный интерес, тягу к кому-л.; тянуться, стремиться всей душой к кому-чему-л.
Мин Киэҥ Күөрээйи эбэ иччитэ буолабын, бу эбэҕэ кэнэҕэс киһисүөһү үөскүүрүн көрөн-билэн иэнигийэн эрэбин. Саха сэһ. I. Ньургун Боотур диэн Илэ бэйэбинэн Иэнигийэн кэлэммин, Үс бараан хара күлүккэр Үҥэнсүктэн сүөдэлдьийэн эрэбин. П. Ойуунускай
Айыыһыт хотун Илэ чахчы иэнигийбит үһү. П. Ядрихинскай
Дьэ, нохоо, бэркэ иэнигийдиҥ, арай биир оҕус төбөтүнэ ыл. А. Сыромятникова
2. Тэнийэн, тарҕанан, сабардаан кэл. ☉ Распространяться, растекаться, расползаться; накрывать собой
Хаар уута халыйда - иҥнэстигэс диэки иэнигийдэ, Таҥнастыгас диэки таласта, Сүнньүн булан сүүрүктэннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Төһө даҕаны Ийэ сирбитигэр иэдээн илбиһэ иэнигийбитин иһин, олох силиһэ быстыа суохтаах. Софр. Данилов
Эрдэҕэс улар кыылым Эрбийэтин түүтүн курдук, Эбир дьаҕыл былыт Иэнигийэ тэнийэн таҕыста. П. Ядрихинскай
△ Тохтоо, олохсуй. ☉ Останавливаться (временно расположиться, поселиться где-л.); обосноваться, селиться
Оройум үүтүнэн Оһол олохсуйдун! Илиим иһигэр Илбис иэнигийдин! П. Ойуунускай
Бааллара хайыыүйэ Парнаска ыттыбыт Иэйии таптаан иэнигийэр Имэҥнээх поэттарбыт. С. Тарасов
3. Ыараханнык унаарыйа дуораһый (саҥа, дорҕоон, тыас). ☉ Разноситься, доноситься громко, протяжно (о звуке, речи, смехе и т. п.)
Кыргыс кыыһа кыланна, Илбис кыыһа иэнигийдэ, Хамсык уола хаһыырда, Аймалҕаннаах-алдьархайдаах сэрии буолла. Саха нар. ыр. III
Үгүс тыас Өрө ньиргийэн иһилиннэ, Элбэх тыас Ийэ сиргэ иэнигийдэ. С. Зверев
Дойду иччитэ Аан Алахчын хотун аҥаатынна, Иэйэхсит хотун иэнигийдэ, Айыыһыт хотун алынна, Ынах айыыта ыҥыранна, Сылгы дьөһөгөй иҥэрсийдэ. П. Ядрихинскай

кынаттаа 1 диэнтэн бэй
туһ. Ат …… сытар ынах ханнын саҕа хара тааһы логлу тэбэн кэбистэ да, сиэлинэн, кутуругунан кынаттанна да, көтөн куугунаан истэ. Ньургун Боотур
[Сиэллээхэп] түүн түһээн: эмиэ куораттаата, Түптэҕэ түһэн ылаттаата, Эмиэ да кынаттанан, Өлүөнэни үрдүнэн көтүтэлээтэ. С. Васильев
2. Кынаттарыҥ куорсуннара ситэн, көтөр кыахтан (көтөр оҕолорун туһунан). ☉ Достигнуть зрелости — возможности летать, опериться (о птенцах)
Биир көҕөн оҕото, саҥардыы аҕай кынаттаммыт барахсан, окко кирийэн, саһа сатаан-сатаан баран, тулуйбакка, өрө көтөн талыгырайан таҕыста. Н. Заболоцкай
Үөннэр-көйүүрдэр бастаан сымыыттыыллар, онтуларыттан үөн тахсар, онтон үөн хаҕыран хаалан баран, дьэ харахтанан, кынаттанан тахсар. Күндэ
Тигээйи айаҕа суох, ол иһин аһаабат. Кынаттаныан иннинээҕи үөскэҕэр мунньуллубут аһылыгын бэссэстибэлэрэ бүтүөр диэри эрэ тыыннаах сылдьар. БК БК
3. көсп. Сит, улаат, сүһүөххэр тур. ☉ Повзрослеть, встать на ноги, опериться
Мин улааттым, кынаттанным! Мин көтөбүн, барабын! Аны хаһан эргиллэн кэлэммин куораппын, эйигин көрөрүм биллибэт. Н. Якутскай
[Анфиса — Аркадийга:] Атаһыам, мин хаһан кынаттаммытым да, көҥүл көтөр буолан, көтөн хаалбытым. Н. Габышев
4. көсп. Түргэнник бар, тиий, тарҕан (санаа, сурах о. д. а. тустарынан). ☉ Быстро доходить, доноситься; распространяться, разноситься (о мысли, новости и т. п.)
Санаам миэнэ кынаттанан Саха сиригэр тиийдэ. Күннүк Уурастыырап
Үтүө сурах сатыы хаамар, Хобдох сонун кынаттанар. Айталын
[Кинээс] Чаанньык [киһи хос аата] дьиэтин үрэйтэрбитин туһунан кэпсээн кынаттанан көттө, уолуйуу, сэтэрээһин бөҕө буолла. М. Доҕордуурап
5. көсп. Үөр-көт, өрө көтөҕүлүн, күүр. ☉ Радоваться, быть в приподнятом настроении; вдохновляться, окрыляться
Кыайыынан кынаттанан үлэ-хамнас өрө күүрбүтэ. ОСИ ОУу. Райком бастакы сэкирэтээрин кэбиниэтиттэн …… санаата көнөн, күүһүгэр күүс эбиллибит курдук буолан, кынаттанан тахсыбыта. ПДН ТБКЭ
Бу бэйэлэрэ тустаах дьарыктаах дьон самодеятельноска үтүө баҕаларынан, талааннарын күүһүнэн кынаттанан сылдьыбыттара үөрүүлээх. «Кыым»
♦ Кыһыл тылынан кынаттанар сөбүлээб. — тугу да туһалааҕы оҥорбот аата кураанах тылынан эрэ чобуорхайар, наар тыл этэн, араатардаан тахсар. ☉ Увлекаться болтовней (букв. окрыляется своим красным словом)
Арай …… уоһугар уоһаҕа куурбатах оҕочоос биитэр наар бэлэмҥэ мээтиргээн, сыыһа-халта туттаран, кыһыл тылынан кынаттанан сааһын бараабыт ааргы эрэ эйигин куһаҕаннык саҥарыахтара. Софр. Данилов
Бэйэлэрэ генийдэрбит дэнэр уонна чугас дьонноругар кырдьык да генийдэринэн аатырар буолан баран, дьиҥинэн сүрэхтэрэ суох, кыһыл тылларынан кынаттанар элбэх дьону билэттиирим. ЛВ МТА
Үлэлээн да эбэриҥ холоон, кыһыл эрэ тылынан кынаттанар сурахтааххын. «ХС». Кыһыл тылынан кынаттанааччы сөбүлээб. — туһалааҕы оҥорбот аата кураанах тылынан эрэ чобуорхайааччы, кураанаҕы куолулуур киһи. ☉ Краснобай, фразер, болтун
«Харбалаах барыбыт киэн туттуута, онно көмөлөспөт буолуу саамай улахан алҕас буолуо этэ», — диирэ оччолорго Демьян кыһыл тылынан кынаттанааччылары уҕарытарыгар. ДА ХУо. Кыһыл тылынан кынаттанааччылары, холуннарааччылары саралыы тардыахха. «Ленин с.»