несов. 1. (помещаться на небольшом пространстве) чөкөйөн олор, симилин, кыбылын; на пригорке ютилась деревня хайа тэллэҕэр дэриэбинэ кыбыллан олороро; 2. (иметь убежище) бүк, хорҕой, дугуйдан.

даҕ. «Ааҥк-ааҥк» диэн саҥарар (ураанай, аҥыр туһунан). ☉ Кричащий «ааҥк-ааҥк» (о выпи, лысухе)
Хомуска ааҥырҕас саҥалаах, сүүстэригэр үрүҥ туоһахталаах ураанайдар дугуйданаллар. Н. Босиков

көр дугуйдан
Хорооннооххо [сир аата] былыр-былыргыттан эһэ дуурданар дойдута. В. Миронов
[Ийэм:] Дьонтон-сэргэттэн туспа дуурданаммыт туох буоларбыт буолла. Кэпсээннэр

күөрэҥнээ диэнтэн хай
аата. Ньиэмэстэр дугуйдана сытар сирдэригэр баар буола оҕустулар. Үөхсүү, өлөр хаһыы, ыстыык кылбаҥнааһына, приклад күөрэҥнээһинэ диэн дьэ манна буолла. ДАЛ УуУоО

орохтоо диэнтэн бэй
туһ. Оонньуурбут биһи ууну, тыаны уйгуурдан. Арахсарбытыгар баттыыра биһигини биир санаа: «Олорбут киһи, аба, биир тиэргэн буолан… Биир орохтонон, булкуйа буруоланан». С. Тарасов
Орон анныгар орохтонор, Долбуурга Дугуйданар …… Кутуйах түөкүн. «ХС»
Куобах куруук сылдьар орохтонор. «ББ»

туохт., кэпс. Өлөрөһөр, дьууктаа, суох гын. ☉ Убить кого-л., расправиться, разделаться с кем-л.
Сүөһүбүн мин дьоҕулуурум, Көлүнэрим да көҥүлүм. М. Ефимов
Бу сэбиэскэй штурмовой этэрээттэр көрүөхтээх учаастактарыгар дугуйдаммыт, синнэригэр түспүт фашистары, эсесовецтары, фанатик фаустниктары уонна снайпердары дьоҕулууллар. А. Данилов
Арай кинини ытыгылаары, дьоҕулаары, аныгылыы эттэххэ, өлөрөөрү эрэ гыннахха сонордонуллуох тустаах. «ХС»

туохт. Күлүк курдук буолан аат эрэ харата хамсаа. ☉ Двигаться медленно неясной тенью
Хамсыктаах хара-дьай дугуйданан, Айыы хаан аймаҕын Аҥаардастыы атаҕастаары, Күн улууһун дьонун Көҥүлгүнэн күөмчүлээри, Күлүк буолан күлүҥнээтин, Барык буолан барыҥнаатын! П. Ядрихинскай
Күнү быһа дьиэҕэ, хотоҥҥо күлүҥнүүр. А. Федоров. Ыараханнык тыынан хаамар киһи күлүгэ муостаҕа түһэн күлүҥнээтэ. П. Аввакумов

туохт.
1. Уйалан, хорооннон (бытархай кыыллар, хол., күтэр туһунан этэргэ). ☉ Вырыть нору (напр., о водяной крысе); иметь логово, логовище
Бу ыарҕаҕа, арааһа, уонча кырынаас ордууламмыт быһыылаах. Амма Аччыгыйа
2. көсп. Ханна эмэ сөбүлээн олохсуй; ыраазынан дугуйданан, ыырданан сырыт. ☉ Поселиться на отшибе, облюбовать какой-л. отдалённый уголок
Кини [Иҥнэри Дьарааһын] манна Сургууһут көмөтүнэн туохха да көстүбэккэ тыаҕа, хонууга ордууланан …… сылдьара. Д. Таас
Кинилэр дьиэлэрэ арыгыһыттар, хаартыһыттар ордууланар сирдэрэ буолар. Кэпсээннэр

аат. Сөбүлээн олорор, сылдьар ыыр. ☉ Облюбованное место обитания, родное место (о человеке, животных)
Өксөкү кыыл буолаҥҥын Өрө көтөн тэгилийэн, Иитиллибит биэрэккэр — Ийэ ньэкээ уйаҕар Илэ бааччы кэлээхтээр. Саха фольк. Оҕонньор булка-алка сырыыта бытаарбыт, ньэкээтэ кыараабыт. У. Нуолур
Оттон дойдулаахтар, туох да диэбит иһин, бэйэлэрин көмүс ньэкээлэрин сирбэттэр быһыылаах. «ХС»
△ Кыыл таптаан сытар, тохтуур сирэ. ☉ Лежбище зверей
Хороон тулатын чинчийбитэ, солоҥдо ньэкээтэ эбит. Бу сиргэ дугуйданар эбит дии санаата. В. Миронов
Кулааһай бэйэтин ньэкээтигэр өстөөхтөрүттэн куотан тиийэн турар …… миэстэлээх буолар. Я. Семёнов
Куобах эмиэ бүгээри оҥостубут — ньэкээтэ кыараабыт. Сэмээр Баһылай. Тэҥн. ньээкэ
ср. эвенк. некээ ‘место, утоптанное зверем, лежбище зверя’, нэку, нэкээ ‘братец, сестрица’

I
аат. Үрүҥ бурдугунан оҥоһуллубут ньолбуһах эбэтэр төгүрүк быһыылаах чараас килиэп. ☉ Сайка (белая булка из особого теста)
«Уочаракка туруоххун сүрэҕэлдьээн туой хара килиэби ылаҕын, саайкаҕа, үрүҥ килиэпкэ эҥин тиксибэккин», — диэн хотун сирбиэтэннэ. «ХС»
Хааһынаны хоро таһааччы Муспут сары-саһаччы Буспут килиэби, саайканы Бүтүн куулу, дьааһыгы. «ХС»
II
аат. Күүстэринэн талаан, өлөрөн-алдьатан туһанаары холбоспут дьон. ☉ Шайка (бандитов). Халаанньыттар саайкалара
□ Охотскай чугаһынааҕы тыаҕа …… Мэхээлэ Мэхээлэйэбис Суудап баһылыктаах саайка дугуйданар. Амма Аччыгыйа
Ороспуонньуктар саайкалара кэлэн Эдьигээни халаабыттара [Уваровскай] өйүгэр дириҥник хатанар. Н. Заболоцкай
[Боря:] Убайа, таайдара бары — бандьыыттар. Бэйэтэ даҕаны бандьыыт курдук: халыы-талыы, оҕолору кырбыы сылдьар, өссө саайка тэринэр. Л. Габышев