Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дыраама

аат. Кэпсэтии форматынан суруллубут литературнай айымньы (тыйаатырга көрдөрөргө аналлаах). Драматическое произведение, драма
Дыраамаҕа билиэт ыллым. Маҥнай хайдах быһыылаахтык дыраама суруллан, оонньонон испит остуоруйатын кэпсиэхтээхпит. «Чолбон»


Еще переводы:

төрүттэт

төрүттэт (Якутский → Якутский)

төрүттээ диэнтэн дьаһ. туһ. Оскуолаҕа дыраама куруһуогун бу кырдьаҕас этэн-тыынан төрүттэппитэ диэххэ сөп

тыйаатыр

тыйаатыр (Якутский → Якутский)

аат.
1. Дырааманан айымньылары сыанаҕа оонньоон көрдөрөргө анаан тутуллубут дьиэ. Помещение, где происходят театральные представления. Тыйаатырга бардыбыт. Тыйаатырга көрсүөхпүт
2. Дырааманан айымньылары сыанаҕа оонньоон көрдөрүү ускуустубата. Искусство изображения драматических произведений на сцене, театр
Ыллаатыннар-туойдуннар, үҥкүүлээтиннэр, сатаныах буоллаҕына, тыйаатыр да тэрийдиннэр. «ББ»

көрдөрүлүн

көрдөрүлүн (Якутский → Якутский)

көрдөр диэнтэн атын
туһ. Дыраамаҕа Латвия норуота үйэҕэ немецкэй рыцардар үөрдэрин утары национальнай босхолонуулаах охсуһуута көрдөрүллүбүтэ. Софр. Данилов
1879 сыллаахха Москубаҕа буолбут быыстапкаҕа носорог төбөтө көрдөрүллүбүт. ГКН МҮАа
Хаарталарга сир ньуура горизонталлар көмөлөрүнэн көрдөрүллэр. МНА ФГ

оонньон

оонньон (Якутский → Якутский)

оонньоо диэнтэн атын
туһ. Эрэй этигэн кырыымпатыгар «Уруйа улааттын!» оонньонно. С. Данилов
Маҥнай хайдах быһыылаахтык дыраама суруллан, оонньонон испит остуоруйатын кэпсиэхтээхпит. «Чолбон»
Олунньу 15 күнүгэр Ашхабад куоракка 1982 сыл Ис сүүйүүлээх судаарыстыбаннай сойуом, уочараттаах, тохсус тираһа оонньонор. «Кыым»

суруйтар

суруйтар (Якутский → Якутский)

суруй диэнтэн дьаһ
туһ. Уйбаанчык сэттэтэ да, эһэтэ оскуолаҕа биэримээри, «алтата» диэн суруйтарбыта. Амма Аччыгыйа
Эһиги миигин дыраама куруһуогар суруйтараары гыммыппын боппуккут. Н. Габышев
Хас да ыстатыйаны суруйтаран аҕаллым. И. Федосеев

сүрүннээх

сүрүннээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Биир тутаах хайысхалаах, ол хайысханы эрэ тутуһар ис хоһоонноох. Придерживающийся одной определённой линии, направления
Маннык сүрүннээх кэпсэтии тахсыбыта олус туһалаах буолла. Амма Аччыгыйа
«Ньургун Боотур» — адьас бэйэтэ туһунан сүрүннээх, атын композициялаах, букатын атын айымньы. «ХС»
Аны билигин ханнык сүрүннээх, кииннээх дыраама ордук наадатын туһунан кэпсэтиэхпит. «Чолбон»

кииннээн

кииннээн (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Биир сиргэ түмэн, биир төрүккэ олоҕуран. Централизованно, по единому принципу
Бөһүөлэктээһин эрэ оскуолаҕа оҕолору кииннээн үөрэтэри киэҥ далааһыннаахтык хааччыйыан сөптөөҕө. И. Аргунов
Лексикография быраактыкатыгар икки сүрүн ньыма туттуллар: алпаабыт ньымата уонна тыллары үөскээбит төрүттэринэн кииннээн биэрии ньымата. АПС СЛ
2. Анаан, ордук күүскэ. Специально, наиболее активно
Партийнай-хаһаайыстыбаннай тутул атын кэккэ боппуруостара кииннээн турбуттара. У. Нуолур. Суорун Омоллоон дырааматыгар, «Лоокуукка уонна Ньургуһуҥҥа» курдук, таптал тиэмэтэ кииннээн көрдөрүллүбэт. КНЗ ТС

оонньуу

оонньуу (Якутский → Якутский)

аат.
1. Сүүрэн-көтөн көрүлээһин, саатааһын (өҕө туһунан). Игра, забава (детская). Онтон эрдии-ойохтуу иккиэн дьиэлэригэр сиэттиһэн киирэн бардылар да, иккиэйэх бэйэлэрэ сүүрбэ-отут киһи оонньуутун оонньоон олордулар. Саха фольк.
Анал быраабылалаах оҕону саататар дьарык көрүҥэ. Детская игра. Харах симсии — сахалыы оонньуу көрүҥэ
2. Сынньалаҥ, көр-нар, биэчэр, оонньуу. Отдых; веселье; вечеринка
Оонньуу буоларын Ордук сураатылар. Үҥкүү буоларын Үөрэ иһиттилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эмиэ ыһыах, оонньуу, көр-нар Туймаадаҕа ньиргийбитэ. Эллэй
Оҕонньор оонньууну, көрү-нары таптыыр, Уйбаачаан аттыгар кэлэн олорон, хормуоска тыаһын иһиллэһэр, уолу кытта хаадьылаһар. М. Доҕордуурап
3. кэпс., эргэр. Дырааманы сыанаҕа оонньоон көрдөрүү (үксүгэр самодеятельнай артыыстар тустарынан этэргэ). Спектакль, постановка
Оскуолаҕа оонньуу, испэктээк буолла. Бэс Дьарааһын
4. тыйаатыр. Сценаҕа оонньонор, туруоруллар айымньы биир төгүлэ. Действие, акт
Маҥнайгы оонньуу иккис хартыынатын оонньуур сирэ. С. Ефремов
Оҕо оонньуута буолбатах көр оҕо
Туман сапта харахпын …… Сүрэҕим хаһыытаата. Ийэ дойдуттан арахсыы Оҕо оонньуута буолбатах. С. Данилов
Атах оонньуута көр атах
Атах оонньууларыгар күрэхтэһии интэриэһи тарта. В. Сыромятников

умса

умса (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Сирэйгинэн аллара диэки (хол., түс, сыт, бар). Лицом вниз к земле или полу, ничком (напр., лежать, упасть)
[Серёжа] күөх оттоох кырыска умса түһэн сытан, сэниэтэ эстиэр диэри ытаан-ытаан баран, устунан утуйан хаалбыт этэ. Н. Лугинов
Дьиэ ааныгар чугаһаан иһэммин, мастан иҥнэн умса баран түстүм. Н. Заболоцкай
Ипатий муоһатын мүччү харбаата, сирэйинэн буорга умса хоруйа түстэ. М. Доҕордуурап
2. Аллара, сир диэки хайысхалаахтык (хол., көр, туттан олор). По направлению к низу, к земле, вниз (напр., смотреть, опускать что-л.)
Дьон сирэй-сирэйдэрин көрсүһэн бараннар, умса көрөн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
Маппый киэпкэтин умса уурунна. А. Фёдоров
Кыыс итиниэхэ хап-сабар эппиэттээбэтэ, саарбаҕалаан умса тутунна. Н. Заболоцкай
Аһаҕас өттүнэн түҥнэрэн, саба, түҥнэһиннэри уур (хол., иһити). Вверх дном (опрокинуть, перевернуть — напр., посуду)
Икки дьааһык умса ууруллубуттар. Н. Габышев
Кини дьиэ туттуохха айылаах хатырык хастаан сиргэ умса уурталаабыта. М. Доҕордуурап
Ааныс тумуска быыкаа тыы умса ууруллан субу ууга бараары сытарын көрдө. Н. Заболоцкай
Умса ас көр ас II
Ол эрээри, төрөппүт аҕам кыһарыйан умса анньан биэрбэтэҕэ буоллар, мин да үтүө олоҕу булуом этэ. Н. Неустроев
Харабыллар киирэннэр Мэхээһи хаайыыга умса анньан кэбиһэллэр. Биир харабыл таһырдьа тахсар. С. Ефремов
Дьэ онон, Онтоон, соҕотох оҕоҕун кыайан иитимнэ холкуос хотонугар умса анньаҕын дуо? Дьэ, тимир сүрэхтээх аҕаҕын. М. Доҕордуурап. Умса (умсары) көрдөр (баттаа, тэбис) — кими эмэ баһыйан бас бэриннэр, утарыласпат оҥор. Сломить кого-л., подавить, подчинить своей воле; сбить спесь с кого-л.
Саспыты арыйар саргыланаар, Куоппуту ситэр дьоҕурданаар, Уоттаах харахтарын Умсары көрдөрөөр, …… Дьайдаах тыыннарын Дьалбарыта хампарытаар. С. Зверев
[Охоноон:] Саҥардыы харахпытын өрө көрөн иһэн, эмиэ хараҥа батталга умса тэпсиллиэх муҥтут дуо? Софр. Данилов
Ити дьүһүннээх оҕонньорго аҕаҥ умса баттаан биэрэн эрдэҕинэ, биир тылы мин диэки көмөлөһө саҥарбатыҥ. Эрилик Эристиин. Умса (умсары) миин — кими эмэ харыстаабакка, аһыммакка көлөһүннээ. Нещадно, безжалостно эксплуатировать кого-л. «Айымньы» холкуоска холбостор эрэ үлэнэн умса мииниэхтэрэ. М. Доҕордуурап
Олору барыларын батталлаах баай кылааһа умсары миинэн олорор. Бэс Дьарааһын
Массыына суох буолан, атахтаах сылгыны былдьаһа сылдьан умса миинэн ырыаран кэбиһэллэрэ. «ХС». Умса сытый кэпс., үөхс. — өл. Подыхать, издыхать, околевать
Ээ, бүрүстүүпүнньүктэр бары да умса сытыйаллара буоллар син буолуох этэ. П. Ойуунускай
Бөтөстөрбүнэн сэймэктэтиэм диэн куттаабытыҥ... умса сытый! Пьесалар-1960. Умса (умса-төннө) түс — тохтоло суох тугунан эмэ дьарыктан; күүскүн-күдэххин харыстаабакка сүүр-көт, түбүгүр. Работать без продыху, усиленно заниматься чем-л., хлопотать, не жалея сил
Ол күннэргэ Кубаачалаах, Кунаакап Дьөгүөссэлээх Олорон баран турбатылар, Уруоктарыгар умса түстүлэр. С. Васильев
Сааһын тухары ыал хамначчыта буолан ыарахан үлэҕэ умса көлүллэ сырыттаҕа. Болот Боотур
Кэскили, сарсыҥҥыны умнан, күннээҕигэ умса түһэр курдукпут дии. «Кыым»
Умса түс (хоруй) көр түс I. Оҕом барахсан Умса түспүт сураҕыттан Уйадыйдым быһыылаах. П. Ойуунускай
[Сөдүөт:] Оок-сиэ, бу сылдьан ханна эмэ умса хоруйдахпына, кэннибэр хаалааччым суох дии. Н. Кондаков
Бэрт бэһиэлэй Виталий Седалищев эмиэ сэрии толоонугар умса түспүтэ. С. Федотов. Умса түстэҕинэ сүүһүттэн өйүүр, (тиэрэ түстэҕинэ кэтэҕиттэн өйүүр) <киһитэ> көр түс I — Умса түстэхпинэ сүүспүттэн өйүөх буоларыҥ, тиэрэ түстэхпинэ кэтэхпиттэн өйүөх буоларыҥ эбээт. Саха фольк. Умса (умсары) уур — 1) кими, тугу эмэ суох гын, эс, кыдый. Уничтожить, истребить кого-что-л.
Аан дойду иккис сэриитигэр Сэбиэскэй Сойуус норуоттара биир түмсүүлээхтик фашизмы утары охсуспуттарын уонна кинини умсары уурбуттарын курдук, уот курааны кытта охсуһуллуохтаах. М. Доҕордуурап
Икки атахтаах эйэлээх олоҕун иҥнэри үктээбит гитлеровскай Германия умса ууруллубут! Кыайыы! «ХС»
[Дыраамаҕа] өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи саха эдэр дьахтарын сордоохмуҥнаах дьылҕата, умса ууруллубут таптала көрдөрүллэр. «ХС»; 2) кими, тугу эмэ атаҕастаа, түһэр, үлтү тэбис. Унизить, попрать, втоптать в грязь
Орто дойду баһылыга буолбут Оруос Баай обургу дьаалыны Умсары уурдум, тиэрэ тэптим, Уодьуганын туттум, Тэһиинин таттым. П. Ойуунускай
Коля диэн оҕо дьэ сатамматах киһи үөскээбит, дьону барытын умса ууран эрэр эбит. Болот Боотур
Ойоҕум миигин умса уураары, онон эрэ дьоллоноору кэлэн үҥсэ сылдьар. А. Бродников. Умса уур, тиэрэ (иттэннэри) уур (бырах) — үүт-үкчү, үүт-маас (кимиэхэ эмэ майгыннаа). соотв. точь-в-точь, как две капли воды
Ол көрдөһүү төрдө бу атырдьах ыйыгар биллэн хаалбыт: умса уур, тиэрэ уур — Оҕуурап Оҕуурабынан, үүт-маас Уоһук курдук оҥоччу көрбүт уол оҕо эбит. П. Аввакумов
Сирэйэ-хараҕа, туттара-хаптара, бэл, ымах гынара — үүт-маас эйиэнэ. Умса уур, тиэрэ бырах — Дойдокунов Дойдокуновынан. «ХС»

киин

киин (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. анат. Үүтүнэн иитиллээччилэргэ: үөскэҕи ийэтин этин-сиинин кытта ситимнээн, кини аһыырын, сайдарын хааччыйар быа курдук субурхай уорган (оҕо төрөөтөҕүнэ хам баайан баран быһыллар, баайыыта хатан түһэр). Пуповина
Ньирэй, киинин санньылыппытынан, хааман бакаалаабытынан барда. Күннүк Уурастыырап
Үөскэх кэнэҕэскини кытта киининэн холбоһор, киин иһинэн хаан тымырдара бараллар. ББЕ З
Киинэ түһүөҕүттэн алта ыйыгар диэри оҕону күн аайы сууйуллар. Дьиэ к.
2. Өрөҕө ортотугар чөҥөрүйэ сылдьар, ийэни кытта ситимнии сылдьыбыт быатыҥы уорган онно. Пупок
Оҕонньор убаһа суорҕанын киинигэр диэри арынан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Халыҥ хаһам харбыытаан, Кииним анна киистэлэнэн, килбиэним кэхтэн Ким да аны киһи диэбэт буолла. С. Зверев. Һулыркан тугу да гыммат, чоҕунан киинин тулатын дьабайдыырын эрэ билэрэ. Эвен фольк.
тюрк. кин, киндик
II
1. аат.
1. Салайар, дьаһайар тэрилтэ (хол., судаарыстыба, улуус, оройуон дьаһалтата) түмүллэн үлэлиир сирэ. Административный центр
Улуус киинэ Чөркөөх — Платон Алексеевич Ойуунускай төрөөбүт сирэ. Амма Аччыгыйа
Оройуон киинин Чокуурдааҕы мин көрүөх бокуой да булбакка хааллым. Н. Заболоцкай
Каракорум куорат 750 сыллаахха төрүттэммитэ үһү. Маҥнай уйгуур ыраахтааҕытын киин куората эбит. Онтон Монгольскай импиэрийэ киинэ буолбут. И. Федосеев
Ханнык эмэ дьарыгы эбэтэр дьону тэрийэр, түмэр, салайар тэрилтэ, сир. Руководящий, координирующий центр
Бу кэмҥэ нэһилиэккэ дьон тоҕуоруйар икки суол киин олохсуйда — таҥара дьиэтэ уонна оскуола. Амма Аччыгыйа
Биһиги сүүрбэһис үйэбит саҥатыгар аан дойду үлэһиттэрин революционнай хамсааһыннарын киинэ Россияҕа көспүтэ. Эрчимэн
2. Ханнык эрэ дьарык, сатабыл, билии түмүллүбүт, ордук сайдыбыт сирэ; туох эмэ тутаах өттө. Средоточие, очаг развития какой-л. области знаний, профессии, каких-л. занятий; центр чего-л.
Бу квартира Саха Республикатын музыкальнай киинэ этэ. Суорун Омоллоон
Оччолорго бу университет Россия естественнэй-научнай өйүн-санаатын киинэ буолбута. П. Филиппов
Византия импиэрийэтигэр култуура Арҕаа Европа курдук кэхтибэтэҕэ. Манна ордубут бэртээхэй куораттар ремесло, эргиэн кииннэрэ буолалларын ааһан, култуура кииннэрэ буолаллара. АЕВ ОҮИ
Аристотель Сир — шар формалаах итиэннэ айылҕа бүтүннүүтүн киинэ, оттон Күн уонна сулустар Сири тула эргийэллэр диэн ааҕара. КФП БАаДИ
3. Туох эмэ саамай ортото. Середина чего-л.
Уһун дураар хочо ортотугар, Киэҥ-дьалхаан сыһыы киинигэр киирэммит күөн көрсөн, күрэс былдьаһан көрүөхпүт! Ньургун Боотур
Кыладыкы Сырдык аҕай киинигэр, Сылам далбар быарыгар — Баалтааны уустара баар сурахтаахтара. П. Ойуунускай
Туристическай оптуобуска олорон куорат киинин диэки куугунатан истибит. Г. Колесов
4. Туох эмэ (үксүгэр төгүрүк быһыылаах эттик) эргийэр сүнньэ; ханнык эмэ тэрили эргитэр үөс. Ось вращения; стержень какого-л. вращающегося механизма
Сир бэйэтин киинин тула сүүрбэ түөрт чаас устатыгар толору биирдэ эргийэр. МЛФ АҮө
Сир бэйэтин киинин тула сууккатааҕы хамсааһынын оҥорор буолан, күн «тахсан», халлаан устун хамсаан баран «киирэргэ» дылы гынар. ЭМ КТК
Бары планеталар, син эмиэ Сир курдук, бэйэлэрин кииннэрин тула эргийэллэр. СМН АҮө
Мас олоххо хамсаабат гына тааһы уураллар. Ол үрдүгэр биир тааһы тимир кииҥҥэ уонна туорай тимиргэ көҥүл эргийэр гына уураллар. В. Короленко (тылб.)
5. саахымат. Саахымат дуоскатын саамай ортотугар баар ордук суолталаах, оонньуурга табыгастаах түөрт харах. Центр поля в шахматах
Дуоска ортотугар баар түөрт хонуу киин диэн ааттанар. ПВН СБК
а1 − в2 харда идиэйэтин туһунан этэр буоллахха маннык: уҥа балаһаҕа холуонна оҥорон, онно тирэнэн киини хонтуруоллааһын. НСС ОоО. Харалар пешкалара кииҥҥэ түмүллүүлэрэ олус бэрт, ол үрүҥнэр күүстэрин өссө ордук бохсор. КА СОоО
6. көсп. Туох эмэ төрдө, сүрүн өттө. Ядро, суть чего-л.
Бастаан олоҕу кыайдахха үөрэххэ тиийиэхпит, үөрэҕи кыайдахха олох үтүөтүгэр тиийиэхпит. Онтон олох икки үөрэх икки биир кииннээхтэр. Эрилик Эристиин
«Бөдөҥсүйдэххэ, холбостоххо сөп» диэн тыллар кэпсэтии киинэ буоллулар. М. Доҕордуурап
Ханна баҕарар быыстапкаҕа бырагыраама киинэ, сүрэҕэ диэн баар буолар. «ХС»
2. даҕ. суолт.
1. Салалта, дьаһалта түмүллүбүт сиригэр баар. Расположенный в административном центре, центральный
Улуус киин дэриэбинэтигэр «Тайҕаҕа» бартыһааннар …… этэрээттэрэ быстан хаалар. Амма Аччыгыйа
[Сопхуос] киин сиртэн ырааҕа күһүн-саас суол-иис алдьанар, быстарык кэмигэр эрэ биллэр. Н. Лугинов
2. Туох эмэ ортотугар баар. Расположенный в середине, центре, центральный
[Симоннаах] киин болуоссакка …… олорон сынньаннылар. Л. Попов
Киин оройуоннар сахалара Мастаах эҥин диэн араарбаттар, Бүлүүнү барытын суулуу тутан сымаһыттар дойдулара дииллэр. Багдарыын Сүлбэ
3. Салайар, дьаһайар кыахтаах, бырааптаах; тутаах, быһаарар суолталаах. Руководящий, организующий; важный, определяющий, центральный
Урут быраактыкаҕа кини киин телеграфка сылдьыбыта. Софр. Данилов
Бириэмэни сатаан туһаныы — уруогу биэрии биир киин боппуруоһа. Н. Лугинов
Дириэктэр Трофимова олус элбэхтик киин базаҕа тиэстэрэ. М. Попов
Дыраама кэлин киин бэчээккэ эмиэ хайҕаммыта. КНЗ ТС
Болҕомто киинигэр сылдьар (турар) калька. — ордук кыһанан, кичэйэн көрүллэр-истиллэр; ордук харахха быраҕыллар. Находиться, быть в центре внимания
Болҕомто киинигэр, уруккутун курдук, сир баайдарын табыгастаахтык туһаныы боппуруостара тураллар. ТХЭ
Аана хайабытыттан да үтүө майгылаах, уус тыллаах буолан болҕомто киинигэр сылдьара. «ХС». Килбиэннээх киин үрд. — туох эмэ уһулуччу сырдаан, үрдээн көстөр ортото; тутаах сир. Лучезарное, возвышенное средоточие чего-л.; особо важное место
Аан дойду арҕаһын килбиэннээх киинигэр, Айар күүс түмүллэр Кириэмил иһигэр. П. Ойуунускай
Киэҥ аҕа дойдубут Килбиэннээх киинин Кэрэ Москубаны Улуу сүрэхпит диэн, Уруйдуу, ыллыы сылдьабыт. С. Васильев. Килбэйэр киин үрд. — туох эмэ саамай тутаах, сырдык өттө. Центральная, главная часть чего-л., сердцевина
Сир киэнэ килбэйэр киинэ …… Дьоллоох-соргулаах Дьобуруопа диэн баар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Туймаада сыһыытын килбэйэр кииниттэн Титирик ойуурдуу тэнийэн үөскээбит сахалар …… үрэллэн хааллыбыт. И. Гоголев
Аан Тараҕана сайылыгын Килбэйэр киинигэр, Томтойор ортотугар Хайҕарыадап кулуба Хаайан, тууйан олоорто. Саха нар. ыр. III
Көй киин көр көй II. Дорообо, тайҕам саҥа куората, Эйэ куората — Мииринэй, Дьол тааһын — алмаас көй киинэ. Эллэй
[Маарыйа эмээхсин:] Бассабыыктар көй кииннэрэ, көмүс уйалара көтүлүннэҕинэ, киһиттэн ордор үһүлээр. Эрилик Эристиин. Эргийэр киинэ — туох эмэ саамай тутаах өттө. Кто-что-л., вокруг которого вращается все остальное, центр вращения
Мин сороҕор сир эргийэр киининии, сир томтойор саалыныы сананабын. С. Тарасов
Кээтиис, холкуос бэрэссэдээтэлэ киһи быһыытынан, бырааһынньык эргийэр киинэ кини этэ. Айталын
Тэрилтэ эргийэр киинэбит — диэччи Дэлэгэй соҕус салайааччылар Дэҥнэтэн баар буолааччылар. В. Алданскай
Ааҕар-суоттуур киин — анал массыыналарынан уонна анал ньыманан араас өрүттээх сибидиэнньэни түмэн бэрээдэктиир тэрилтэ. Вычислительный центр
Ааҕар-суоттуур киин куорат бары институттарыттан, научнай тэрилтэлэриттэн киирэр ахсааннары суоттуур. Н. Лугинов. Киин куорат — судаарыстыба салалтата, дьаһалтата түмүллүбүт сүрүн куората. Столица
Ханнык да норуот киин куората ол норуот сирэйин курдук буоларын …… Айдар онно өйдөөбүтэ. Н. Лугинов
Румыния киин куоратыгар Бухареска аан дойдутааҕы дьаарбаҥка буолуохтаах. «Кыым»
Киин муннук көр муннук. Эргимтэ икки радиуһа үөдүтэр муннуга …… киин муннук диэн ааттанар. КАП Г. Күнү-дьылы билгэлиир киин — айылҕа туругун кэтээн көрөр уонна ити туһунан сибидиэнньэни хомуйан, түмэн чинчийэр тэрилтэ. Метеорологический центр
Күнү-дьылы билгэлиир киин биллэрэринэн, быйыл саас эрдэлиир чинчилээх. «Кыым». От киинэ — ардахтаах кэмҥэ кэбиһиллибит окко, сытыйбатын диэн, уһун маһынан оҥоһуллубут көҥдөй. Специальное отверстие в стоге сена, устроенное при помощи жердей, для предупреждения гниения
«Дьон кэллигит дуу? Абырааҥ», — диэн саҥа иһилиннэ. «Арба даҕаны, [Настаа] от киинигэр түстэҕэ», — диэн Сүөдэр сүрэҕэр ыттарда. М. Доҕордуурап
Эргийии киинэ көр эргийии. Эргийии киинэ диэн эттик эргийэр сүнньүн ааттанар. СМН АҮө
Эргимтэ киинэ көр эргимтэ. О туочука — эргимтэ киинэ. ШИН А