Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьиримнэс

I
дьиримнээ диэнтэн холб. туһ. Онно чөмчүүк храмнар Дьиримнэһэ тураллара. И. Гоголев
Куриль харахтарыгар кыһыл ирбинньиктэр дьиримнэстилэр, онтун аһараары симириктии көрүтэлээтэ. С. Курилов (тылб.)
II
даҕ. Кыламнас, чыпчылыҥнас, элэгэлдьигэс, долгулдьугас (чаҕылхай сырдык хамсааһын түргэнтүргэнник уларыйан иһиитин туһунан). ☉ Мигающий, сверкающий, мерцающий, искрящийся (о ярком свете или о поверхности воды)
Лөкөй үрэх кытыытыгар туран дьиримнэс түргэн сүүрүгү чарапчыланан көрдө. «ХС»
Ахсаана биллибэт дьиримнэс сулустар ортолоругар маҥан сырдыгынан сандаара оонньуу турар ити сырдык сулуһу Пьер уутуйбут хараҕынан үөрэ-көтө одууласта. Л. Толстой (тылб.)
Урут да, хаһан да бу оһох дьиримнэс уотугар сырдаан турар киһи сирэйиттэн ынырыгы мин хаһан да көрбөтөҕүм. В. Короленко (тылб.)

Якутский → Русский

дьиримнэс=

совм.-взаимн. от дьиримнээ =.

Еще переводы:

дьиримнэспэхтээ

дьиримнэспэхтээ (Якутский → Якутский)

дьиримнэс диэнтэн тиэт
көрүҥ. Икки пуойас хардары-таары аасыһалларыгар богуон түннүктэрэ, киинэ лиэнтэтин курдук дьиримнэспэхтээн баран, соҕотохто ааһан иһэллэр. Эрилик Эристиин

куотуган

куотуган (Якутский → Якутский)

даҕ. Куотар идэлээх, таба туттарбат. ☉ Неуловимый, призрачный
Эмиэ таҕыстым аларбар Биир эрэ дьикти баҕалаах: Дьиримнэс үрүҥ чараҥтан Куотуган дьолбун тутуом. Урсун

дьирибинэ

дьирибинэ (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Эриэн, дьиримнэс өҥнөөх. ☉ Пестрый, рябой, переливающийся разными цветами радуги. Кэҥкил тыалаах, дьирибинэ балыктаах, дьэҥкэ уулаах баар үһү (тааб.: хобордоох, алаадьы, арыы). Өлүү тимир дьирибинэ балык. ПЭК СЯЯ

сайбаҕар

сайбаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Сайбайбыт быһыылаах, алларанан улам кэтирээн олохтоохтук, тупсаҕайдык көстөр; оннук быһыылаах таҥастаах. ☉ Имеющий расширяющуюся книзу ладную форму (напр., о платье); одетый в платье такой формы
[Куорат кыргыттара] Сайбаҕар таҥастааҕы Сахатыта санаатылар, Оноолоох соннооҕу одуу быстылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Лары-лаглаҕар, сары-сайбаҕар бэйэтин [харыйаны] араас өҥнөөх дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарара. Н. Лугинов
Чороон айах тутуурдаах сайбаҕар бэйэлээх саҥас уруулар тахсан, «Кымыс үҥкүүтүн» үҥкүүлээн, сайбаһа кынтаһаллар. Суорун Омоллоон

быдьына

быдьына (Якутский → Якутский)

I
1. даҕ. Кыра, дьиримнэс (хол., күн уотугар долгун туһунан). ☉ Мелкий и сверкающий (напр., о волнах при солнечном свете)
Аллара Ала соболоох күөлэ, көмүс мөһүүрэ курдук, быдьына долгунунан үрүмэдийэр. М. Доҕордуурап
2. аат суолт. Уопсай өҥтөн уратылаах төгүрүктүҥү толбоннор. ☉ Отличающиеся от общего фона округлые пятна
Буукубалар муударай быдьыналарын холбооттоон тыл таһаарары ордук ыарырҕатан сылдьар киһи. Амма Аччыгыйа
Сайын папоротник сэбирдэхтэрин алын өттүлэригэр хоҥор өҥнөөх быдьыналар тахсаллар. КВА Б
◊ Быдьына ымынах түөлбэ. — кыһыылаах ымынах. ☉ Чесотка. Ыыраахтарын быыһа быдьына ымынах буолбут
II
аат., бот. Биир сыллаах сырдык саһархай кириэстии сибэккилээх от үүнээйи. ☉ Однолетнее травянистое растение со светло-желтыми цветками семейства крестоцветных, крупка. Быдьына сэппэрээк быыһыгар, эниэлэргэ, кырпа оттоох хонууларга үүнэр

кырбанньык

кырбанньык (Якутский → Якутский)

  1. аат. Туох эмэ кыра гына бысталаммыта, кырбаммыта. ☉ Что-л. мелко нарезанное, нарубленное; кусок, комок, осколок, обломок чего-л.
    Эт кырбанньыга.  Сутуйбат сыыска буор үлтүркэйдэрэ, таастар, кумах, умнас кырбанньыктара, хахтар киирэллэр. СОТ
  2. даҕ. суолт. Дьиримнэс эрэһэ долгуннаах, үөмэхтэс долгуннаах (уу туһунан). ☉ Покрывшийся рябью, волнующийся (о водной глади)
    Кырбанньык баалга кыбыллан Кый ыраах ырыам бардар дуу. А. Бродников
    △ Төлөннүрэ умайар, кытыастар (уот туһунан). ☉ Полыхающий, раскидывающий искры (об огне)
    Кырбанньык уотунан кыыһа тыгар Кырыктаах кыргыһыы кыһатыгар. П. Дмитриев
    ср. тюрк. кырбан ‘мелко нарубленное, накрошенное мясо’
лап-

лап- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ла-, лаг-, лап-, лас- диэн саҕаланар олохторго сыстар: лап-лаһырҕас, лап-лаппаҕар. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоеди няемая к основам, начинающимся на ла-, лаг-, лап-, лас-: лап-лаһырҕас ‘щёлкающий, издающий щёлкающие звуки’, лап-лаппаҕар ‘с ровным, тупым концом, не заострённый’
Иккиэн уҥуохтарынан үтүк түспүт курдук лап-лааһаҕардар. И. Гоголев
Эрбии тыаһа, сүгэ тыаһа, үлэһиттэр кэпсэтэллэрэ, күлсэллэрэ — барыта холбоһон, мээнэ биир куп-куугунас, лап-лабыгырас күүгээн. А. Софронов
Никифор Спиридонович нууччалыы лап-лаһыгырас — нууччалартан итэҕэс саҥарбат. Д а л а н. Суотун туораҕын тыаһа биир кэм лап-лаһырҕас. Софр. Данилов
[Харыйаны] лары-лаглаҕар, сары-сайбаҕар бэйэтин араас өҥнөөх дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарара. Н. Лугинов

тупсар

тупсар (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ким, туох эмэ көстүүтүн тупсаҕай, үчүгэй, кэрэ оҥор, киэргэт. ☉ Придавать кому-чему-л. красивый вид, наводить красоту, украшать
[Харыйаны] араас өҥнөөх, дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарар. Н. Лугинов
2. Саҥатыгар, чөлүгэр түһэр, чочуй. ☉ Совершенствовать, улучшать, обновлять что-л. Эргэ мотуору төһө да тупсарбыт иһин, саҥа кыаҕар тиийбэтэ чахчы. «ХС»
3. Ханнык эмэ үүнээйинэн аһы минньит, тумалаа, үчүгэй амтаннаах оҥор. ☉ Приправить, облагородить каким-л. пряным растением еду, пищу
Васко де Гама мотуруостарыгар биэрэккэ тахсан аһы тупсарар үүнээйилэри атыылаһарга бирикээстээбитэ. АЕВ ОҮИ

дьэргэлгэн

дьэргэлгэн (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Салгын оонньоон ол-бу араастаан уларыйан, дьиримнээн, эйэҥэлээн көстүүтэ. ☉ Мираж, марево
    Дьэргэлгэни туттарбыкка дылы (өс хоһ.). Күндэли үрэх үрдүгэр дьэргэлгэн түспүт, уҥуоргу кытыл отун-маһын ибигирэтэ оонньотор, салгыны сахсыйан дьирибинэтэр. Л. Попов
    Салгын олус күүстээхтик оонньуурун көрбөккүн дуо? Итини биһиги дьэргэлгэн диэн ааттыыбыт. Н. Апросимов
    Бу дойду дьэргэлгэнэ олус күүстээх. Н. Туобулаахап
  3. көсп. Дьиримнэс, элэгэлдьигэс, долгуннура, толбоннура, уларыйа-тэлэрийэ турар туох эмэ. ☉ Что-л. мелькающее, быстро меняющееся, переливающееся
    [Саҥаны айар туһугар] ол уста-уларыйа турар дьэргэлгэнтэн ситэри кэрэ буолуу быһаччы көрүҥүн тутан ылыахтааххын. Н. Лугинов
    Нарын кыыс сонньуйар, Хараҥа дьэргэлгэнинэн сүүрэн Суһуоҕа тоҕунна. Таллан Бүрэ
    Таас хайа иччитэ Сах-Чахаан оҕонньор, …… Дьэргэлгэн буолан Дьиримнии хамсаабыт, Саһыгырыы-Саһыгырыы Саҥаран чаҕаарбыт. С. Зверев
  4. даҕ. суолт. Дьиримнэс, элэгэлдьигэс; сэргэх. ☉ Стремительный, быстроходный; живой, мелькающий
    Тыыта дьэргэлгэн сүүрүккэ олорон, түргэн-түргэнник устан элэҥнэтэн иһэрэ. Далан
    [Бүүчээн оҕонньор] хатыылаахтык дьиэгэнэччи көрбүт киэҥ дьэргэлгэн харахтаах. Амма Аччыгыйа
    Биһиги айаммытын хат салҕаан, дьэргэлгэн сэлии айанынан түһэрэн иһэбит. Н. Заболоцкай
    ◊ Дьэргэлгэн остуолба - муҥха кынаттарын саҕа (кытыы) өттүнээҕи киэҥ харахтаах чаастара. ☉ Два крайних звена у крыла невода с широкими ячейками. Тэҥн. күрэх остуолба
    п.-монг. дьиргелген
дьирибинэс

дьирибинэс (Якутский → Якутский)

I
дьирибинээ 1 диэнтэн холб. туһ. Ойоору гыммыт бэдэр хараҕын курдук суостаах харахтар дьирибинэһэ умайан ылбыттара, Чыычааҕы тургутардыы өрө-таҥнары одуулаһан дьэргэлдьийбиттэрэ. И. Гоголев
Ити кэмҥэ холууптар халыҥ үөрдэрэ сүрдээх эрчимнээхтик көтөн дьирибинэһэн таҕыстылар. М. Доҕордуурап
Араас үрүмэччилэр, лыахтар, Таняны иннинэн-кэннинэн көтөннөр, дьирибинэһэн, талыбыччыйан ааһаллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
II
даҕ. Дьиримнэс, дьэргэлдьигэс (салгын сүүрээниттэн, күн чаҕылыттан үөскүүр көстүү туһунан). ☉ Сверкающий, переливающийся, играющий мелкой рябью, бликами (напр., о поверхности воды - от ветра, в солнечных лучах)
Дьирибинэс, сырдык, ыраас уу оргууй бигии уста турар. А. Сыромятникова
Улуу өрүс, сарсыардааҥҥы күн сардаҥатын түөһүгэр түһэрэн, дьирибинэс суолу кини иннигэр тэлгэппитэ. Л. Попов
Ричард хараҕа көлүйэ сиэркилэ урсунугар түспүт халлааны хаба ортотунан быһа охсон ааһар Сир Биһилэҕин дьирибинэс уотугар хатанна. Г. Угаров