Якутские буквы:

Русский → Якутский

дятел

м. тоҥсоҕой, киргил.

дятел пестрый

сущ
тоҥсоҕой

дятел черный

сущ
киргил

черный

прил
хара

черный пар

хойукку паар (көр СЕВООБОРОТ.)

чёрный

прил. 1. хара; чёрная краска хара кырааска; 2. (тёмный) хап-хара, хараҥа; наливали чай, чёрный как дёготь дьүөкэт курдук хап-хара чэйи куталлара; 3. (не главный) хара, кэтэх; чёрный ход хара аан; 4. (о труде и т. п.) хара, мара; чёрная работа хара үлэ, мара үлэ; 5. перен. (отрицательный, плохой) хараҥа, куһаҕан; 6. перен. (мрачный) хараҥа, ыар; чёрные мысли хараҥа санаалар; чёрные дни ыар күннэр; 7. перен. (преступный, злой) хараҥа, хара дьайдаах; чёрные силы реакции реакция хараҥа күүстэрэ; чёрное дело поджигателей войны сэриини күө-дьүтээччилэр хара дьайдаах дьыалалара; # чёрные металлы хара металлар; чёрная металлургия хара металлургия; чёрный пар с. х. хара паар; чёрный лес сэбирдэхтээх тыа; чёрная биржа хара биржа; на чёрный день быстарар күҥҥэр; чёрным по белому маҥаҥҥа харанан, сыалаах үтэһэнэн суруйбут курдук.


Еще переводы:

киргил

киргил (Якутский → Русский)

чёрный дятел, желна.

тоҥсоҕой

тоҥсоҕой (Якутский → Русский)

трёхпалый дятел; тиит тоҥ-соҕойо большой пёстрый дятел; үөт тоҥ-соҕойо малый пёстрый дятел.

киргил

киргил (Якутский → Якутский)

I
аат., зоол. Хара дьүһүннээх, төбөтүгэр кыһыллаах, мас үөнүн тоҥсуйан аһыыр көтөр (тоҥсоҕойдооҕор улахан). Черный дятел, желна
Өйдөөн көөртүм — кыһыл халпаахтаах хара киргил баҕайы эбит. Суорун Омоллоон
Арай ханна эрэ хара киргил тумсун торулатар. Күндэ. Эриэн тоҥсоҕой, кыһыл төбөлөөх киргил суолбутугар үгүстүк көрсөллөрө. Суол т.
ср. осм. кыркавул, казах. кырҕаул ‘фазан’
II
аат.
1. Баттах маҥан дьураата; кыырытыйыы. Проседь (в волосах)
Оҕонньор баттаҕын киргилэ көстө улаатан иһэр. АаНА СТОТ
2. Кырымах. Мех с проседью. [Кыыс] киис кыыл кэтэҕин киргилэ истээх буобура намыыскатын устан кэбиспит. Саха фольк.
ср. тюрк. киркил ‘с серой шерстью’, др.-тюрк. үрүҥ хырҕыл ‘седой’, осм. кырҕыл ‘сероватый, седеющий’
III
аат., түөлбэ., харыс т. Сүгэ. Топор. Суолга сүгэни харыстаан киргил дииллэрэ

смоль

смоль (Русский → Якутский)

ж.: чёрный как смоль ыас хара.

дьүөкэт

дьүөкэт (Якутский → Русский)

дёготь; дьүөкэт хара чёрный как дёготь.

чуорунай

чуорунай (Якутский → Русский)

чуорунай хара разг. очень чёрный, чёрный-пречёрный; чуорунай хара саһыл чёрная-пречёрная лисица.

тоҥсуй=

тоҥсуй= (Якутский → Русский)

1) стучать (ся); ааны тоҥсуй = стучать(ся) в дверь; 2) клевать; долбить; тоҥсоҕой маһы тоҥсуйар дятел долбит дерево.

хобугурат=

хобугурат= (Якутский → Русский)

побуд. от хобугураа=; тоҥсоҕой көҥдөй маһы тоҥсуйан хобугуратта дятел стучит по дуплистому дереву; саҥаран хобугурат = быстро говорить, шлёпая губами.

кунус

кунус (Якутский → Русский)

перегной || перегнойный; хара кунус чёрный перегной; кунус буор перегнойная земля.

чыҥкыл

чыҥкыл (Якутский → Русский)

  1. крепкий, сильный (о ветре); 2. нареч. употр. со словами, обозначающими цвет совсем, совершенно; чыҥкыл маҥан совершенно белый, белый-пребелый; белейший; чыҥкыл хара совершенно чёрный, чёрный-пречёрный.