I закваска (молочная); суорат бүрүөһүнэ закваска сората.
II см. бүрүө.

1) закваска; көөнньөрбө аһылык корм-закваска; 2) заварка.

1. и. д. от аһыт =; 2. закваска, опара.

хойуу көйөргө густая закваска; көйөргө кымыс густой прохладный кумыс.

и. д. от көөнньөр = 1) доведение до брожения; заквашивание, закваска; 2) заваривание, заварка (напр. чая).

I густой; хойуу от густая трава; хойуу тыа густой лес; лесная чаща; хойуу чэй крепкий чай; намыһах хойуу куолас густой низкий голос.
II 1) гуща; 2) закваска; кымыс хойуута кумысная закваска.

аат. Тиэстэ аһытыыта, тиэстэни үлүннэрэр састаап. ☉ Закваска для теста
Бурдукпун астыырбар миэлиҥсэ, сиксийэрбэр сиидэ, тиэстэ оҥорорбор туус, көтөхтөрүү, килиэп буһарарбар астыыр оһох наадалара. Д. Дефо (тылб.)

аат. Кымыс аһытыыта. ☉ Кумысная закваска
Хойуу көйөргөнү көөнньөрө, саамал кымыһы санаатынан хамната турар буоллун диэн, — бичиктээх биһиэйэхтээх, симэхтээх бииллээх дьиппиэһиннээх симиирдэрин сириэдитэн кэбиспиттэр. ПЭК ОНЛЯ I
[Нарыйа:] Оттон бу көөнньөрбүт көйөргөтө оннооҕор ордук. Хата төбөм эргийдэ. М. Обутова-Эверстова
ср. монг.-бур. хөрөнгө ‘перебродившее, похожее на кумыс молоко’, кирг. көрөҥгө ‘закваска для кумыса’, тув. күрэҥги ‘закваска, дрожжи’
◊ Көйөргө кымыс — өр турбут, лаппа көөнньүбүт уохтаах кымыс. ☉ Настоявшийся, перебродивший кумыс
Томторҕолоох сиэллээх чорооҥҥо Долгуһуччу толору куппут Көйөргө кымыстарын Күөмэйин устун Көҥкөс гыннаран кэбистэ. ТТИГ КХКК
Ардах кэнниттэн салгын тупсар даҕаны. От-мас, сибэкки, көйөргө кымыс курдук, дьикти үчүгэй дырылас сыттаммыт, киһи сүрэҕин көрбүтүнэн киирэр. В. Протодьяконов. Көйөргөлөөх хойуу — кымыс уһуннук иитиллибит аһытыыта. ☉ Забористая, крепкая закваска (кумыса)
Көйөргөлөөх хойууну туругуппут, имэҥнээх тиэргэни тэрийбит, унаар түптэни улаатыннарбыт [Айыы Тойон]. ПЭК ОНЛЯ I
Баҕарах таҕатын курдук көйөргөлөөх хойууну туругурдан, күн-ый быатын тутан олорбуппут. ИН ХБ

I и. д. от иит = I 1) воспитание || воспитательный; эдэр көлүөнэни иитии воспитание молодого поколения; үөрэх-иитии үлэтин тупсарыы улучшение учебно-воспитательной работы; 2) разведение (домашних животных, нек-рых пушных зверей, птиц); ынах сүөһүнү иитии разведение крупного рогатого скота; сүөһү иитиитэ скотоводство; сылгы иитиитэ коневодство; кыылы иитии звероводство; сүөһү иитиитин үлэһиттэрэ животноводы.
II 1. и. д. от иит = II; 2. 1) заряд; патроны; иитиим бүттэ у меня кончились патроны; 2) закваска; кымыс иитиитэ закваска для кумыса.

даҕ.
1. Киһи айаҕын куурдар амтаннаах. ☉ Терпкий, вяжущий (вкус)
[Биэ] аҕырыа көмүс эмиийиттэн аһыы курас амтаннаах аарах айыллар аналлаах эбит. Саха нар. ыр. I
Отон курас амтана айаҕын хам ылла. М. Доҕордуурап
2. Амтана, сүмэтэ суох, соппоҥ ас. ☉ Непитательная, невкусная пища. Курас ас
3. көсп. Куурбут-хаппыт дьүһүннээх, кубархай, куураҕас. ☉ Истощенный (от недоедания). Курас хааннаах-сииннээх киһи
4. көсп. Тыаллаах, тымныы (күн-дьыл туһунан этэргэ). ☉ Ветреный, холодный, суровый
Киһини этин сааһын сайа охсор курас тыаллаах, тымныы, силбик күһүн тиийэн кэллэ. Н. Якутскай
Курас тымныы салгын иэдэһин таарыйбахтаан ааһар. М. Попов
ср. др.-тюрк. хор ‘закваска для приготовления кислого молока или кумыса; убыток, ущерб’, кирг. кор, туркм. гор ‘закваска’