с. просо (куруппа буолар злак).

I м. (хлебный злак) дьэһимиэн.

прил. злаковай, злак,туорахтаах; злаковые растения злаковай үүнээйилэр.

мн. (ед. злак м.) злактар, туорахтаах-тар (сүһүөхтээх көҥдөй умнастаах, туорах сиэмэлээх үүнээйилэр); хлебные злаки бурдук злактар.

силис диэнтэн атаах.-аччат. Злак үөскэҕэ куйахчааннаах, онон кини белокка сыстыһар: куйах алын өттүгэр силисчээн уонна умнас төрүөхтэрэ сыста олороллор. ВВР СОТ
Тыллан эрэр сиэмэлэргэ хахтара хайа барар, онтон үөскэх силисчээниттэн сайдыбыт сабыс-саҥа силистэрэ тахсар. КВА Б

прил. 1. (о злаках) сааскы; яровая пшеница сааскы сэлиэһинэй; 2. (об участке) сааскы ыһыы; яровое поле сааскы ыпыы хонуута.

аат. Уһун умнастаах, төбөтүгэр куоластаах, бытархай ньолбуһах туораахтаах бурдук үүнээйи. ☉ Ячмень (хлебный злак)
Сахсаала Сэмэн …… арҕаа толооҥҥо биир буут дьэһимиэн бурдугу ыспыт. Саха ост. II
Дьэһимиэн бурдук, саҥардыы ас кутан, күн уотугар кыһыл көмүс киистэлэрин сараадытан турара көрүөххэ наһаа да кэрэ. В. Башарин

1. аат. Үксүгэр сүөһү аһылыга буолар туораахтаах култуура. ☉ Овёс (злак)
   Дьиэлээх тойон, кыратык эбиэс атыылыыр буолаайаҕын? Эрилик Эристиин
   Хаһааҕа хаайыллан туран эбиэһи сиэн кирдиргэтэр Көмүс Ураанньыгын ыҥыырдаата. И. Гоголев
   Эбиэс — тымныыны тулуйумтуо култуура. КВА Б
2. даҕ. суолт. Эбиэстэн оҥоһуллубут. ☉ Овсяной, овсяный
   «Балаанда» диэн эбиэс хааһытын биэрэ сылдьыбыттара. СБТТ

бырдьа бытык — маҥхайбыт кэтит сараҕар бытык. ☉ Седая окладистая борода
Аал уотум иччитэ, Бырдьа бытык, Хатан Тэмиэрийэ, Тойон моҕол оҕонньор эһэм. А. Софронов
Аал уот иччитэ Алтан баһырҕас, Бырдьа бытык, Кыырык төбө Аан дархан Тойон эһэм, Атыҥырыыр буолаайаҕын. Эрилик Эристиин
Дьэ, ытык кырдьаҕас, бырдьа бытык, кыырык төбө, эн маны барытын сыта-тура, сыыйасыппайа ааҕыаҥ. Н. Заболоцкай; бырдьа бэттиэмэ — үрүҥ төбөлөөх бэттиэмэ. ☉ Мятлик белый (дикорастущий кормовой злак). Бу алааска бырдьа бэттиэмэ үүнэр. Алаастарга күөл кытыыларынан бырдьа бэттиэмэ үүнэр

1. аат. Саас ыһыллан баран күһүн хомуллар, мээккэтиттэн хара килиэп оҥоһуллар бурдук үүнээйи, оруос. ☉ Злак, из молотых зерен которого выпекают черный хлеб, яровая рожь
   Атын уоннуу гаалаах икки солооһуҥҥа дьаарысса ыһыллыбыта. М. Доҕордуурап
   Сэлиэһинэй уонна дьэһимиэн кэнниттэн эбиэс уонна дьаарысса ыһыллыахтаах. СРҮТХК
   Оруос (дьаарысса) туорахтарыттан, оруос бурдугун ылан, хара килиэби астыыллар. КВА Б
2. даҕ. суолт. Дьаарыссаттан оҥоһуллубут, дьаарыссаҕа сыһыаннаах. ☉ Ржаной
   Ас-үөл суох буолан, Ойуунускай дьон тэҥинэн сүүстүү кыраам дьаарысса килиэбин хаартыскаҕа ылара. Н. Габышев
   Биир киис тириитин отут муунта дьаарысса бурдукка биэрэр. В. Протодьяконов
   Буут дьаарысса бурдук уон солкуобайга атыыланар. ИИА КК
   русск. ярица 'яровой хлеб'