значение, значимость, важность; космос куйаарын үөрэтии суолтата важность изучения космического пространства # суолтатыгар эрэ для приличия, для видимости.

ж. 1. (стоимость, цена) сыана; 2. (значимость) сыана, суолта; его работа имеет большую ценность для науки кини үлэтэ наукаҕа улахан сыаналаах; 3. перен. сыаннас; культурные ценности культурнай сыаннастар; материальные ценности материальнай сыаннастар.

туохт. Ордук сыаналаах, күндү буол. ☉ Стать ближе, дороже, приобрести большую ценность, значимость
Бу ыскамыайка эрэйдээх аҕыйах хонуктан бэттэх күндүтүйэн эрэр. С. Ефремов
Үрүҥ күннүү күндүтүйэн, Өрөгөйдөө итии таптал. С. Васильев

туохт. Туохтан барытыттан ордон көһүн, сыаналаах буол. ☉ Быть в цене, иметь ценность, значимость
Доҕор диэн эркин, дурда-хахха курдук, өксүөннээх кэмнэргэ ордук күндүркэйэр. Н. Лугинов
Ол иһин кини [бэриэтчит ыт] булчуттарга, каюрдарга итиччэ үлүгэр муҥура суох сыаналанар, күндүркэйэр. Н. Заболоцкай
Ыраахтан кэлбит дьон түһүлгэҕэ сонун ыалдьыт буолан күндүркэйдилэр. П. Ламутскай (тылб.)

аат.
1. Туох эмэ ис хоһооно, туох өйдөбүллээҕэ. ☉ Смысл, значение
Суолтатын толкуйдаабакка Субурҕа тылынан суруйар сууххай. А. Софронов
Кини боппуруос ис политическай суолтатын кыайан өйдөппөтө. Эрилик Эристиин
Байыкка ол кэмчи, быыкаа сонньуйуу суолтатын өйдөөтө. Н. Заболоцкай
2. Туох эмэ туохха наадалааҕа, туох туһалааҕа. ☉ Важность, значимость
Үтүө суол диэн суолтата улахан буолар. Н. Неустроев
Усулуобуйа! Олус да прозаическай боппуруос эрээри, дьиҥ суолтата улаханын. Хаһан бэйэм туспа үлэлиир хостоох буолабын? Н. Лугинов
Тыа хаһаайыстыбатыгар мэхэнисээтэрдэр үлэлэрэ улахан суолтаны ылар. ТХЭ
◊ Суолтатыгар (эрэ, да буоллар) — дьиҥнээҕинэн буолбатах, сиэри эрэ тутуһан эбэтэр тас эрэ көстүүтүнэн. ☉ Для приличия, для виду
«Суолтатыгар да буоллар чаанньыккытын сылытыҥ, баҕар, биир эмэ чааскы чэйи иһээрэй?» — диэтэ Даарыйа эмээхсин. Амма Аччыгыйа
«Туох иһин, Игорь Иванович!» — Айдар өйдөөтөр даҕаны, суолтатыгар эрэ ыйыппыта буолла. Н. Лугинов
Суолтатыгар эрэ этиллибит түмүк тыл кэнниттэн хас биирдии пуунугар киччэриһэн тохтоон туран, халыҥ соҕус уураах ылыннылар. В. Яковлев

аат., кэпс.
1. Туох эмэ төһө харчыга турара, сыаната. ☉ Ценный предмет
Сопхуос отделениетыгар ааспыт сыл алта уон икки тыһыынча солкуобайдаах сыаннас туох да боччумнаах киһи ылынар биричиинэтэ суох устууга барбыт. А. Данилов
2. Туох эмэ суолтата, туһата. ☉ Значимость, важность, ценность чего-л. (напр., какого-л. произведения)
Уус-уран айымньы сыаннаһа ахсаанынан эрэ мээрэйдэммэт, кини сыаннаһа кини хаачыстыбатыгар баар. П. Ойуунускай
Мин саныахпар, литературоведческай үлэлэри даҕаны, син уус-уран айымньыларга курдук, кинилэр кээмэйдэрэ, пуормалара научнай сыаннастарын быһаарыахтарын сатаммат. Эрчимэн
3. көсп. Киһи олоҕор, кини өйүгэрсанаатыгар тус улахан наадалаах көстүү. ☉ Духовные, материальные ценности (в жизни человека)
Суос-соҕотох дьиҥнээх сыаннас киһи үлэтэ буолар. ЭБЭДьА
Кини [үлэһит норуот] — материальнай уонна духуобунай сыаннастары айааччы, дьиҥнээх доҕордоһууну олохтооччу. ПБН КДьСО
Дуобат — билии-көрүү уонна эстетическэй сыаннастары айар ускуустуба. ПРД ТҮө

даҕ.
1. Үрдүк төлөбүрдээх, улахан хамнастаах үлэ. ☉ Денежный (о работе), выраженный в деньгах (о цене чего-л.)
[Бодойбоҕо] Көмүстээх буору Күрдьэҕинэн күртүлэр, Харчылаах буору Лаппаакынан хаһыйдылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Таба этин, тириитин сопхуос мөлүйүөҥҥэ чугаһыыр харчылааҕы туттарар. Н. Якутскай
«Хаарыан харчылаах үлэттэн мүччү түһэн, санааргыыр», — Устин хаадьыласта. Н. Габышев
2. Сыаналаах, ыарахан сыаналаах. ☉ Дорогостоящий, ценный, имеющий высокую цену
[Чөпчөөкөөн-Чөпчөөкөөн уоллаах кыыһа] күөх тыа күндү кылааннаахтарын көҥү үктээн, хара тыа харчылаах булдун бултаан, байан-тайан олорбуттара эбитэ үһү. Н. Заболоцкай
Ити Бурадьыаскайа диэн дьахтар уон икки солкуобай тоҕус уон харчылаах маллааҕа үһү. Онтукатын таһырдьа сыарҕаҕа хаалларан киирбит. МНН
3. көсп. Оруоллаах, суолталаах, ыйааһыннаах (хол., тугу эмэ быһаарсарга). ☉ Имеющий высокую значимость, весомый (напр., о решении)
— Роман барахсан харчылаахтык этэр киһи буоллаҕыҥ. — Кырдьык харчылаах, сыаналаах этии. М. Доҕордуурап