знающий, эрудированный; хорошо подготовленный; дириҥ билиилээх киһи эрудированный человек.

знающий песни; умеющий петь; кини үчүгэй ырыалардаах он знает хорошие песни.

прил. I. (умеющий читать и писать) ааҕар-суруйар; 2. перен. (знающий) грамотнай, билиилээх; он грамотный инженер кини грамотнай инженер; 3. (без ошибок) грамотнай, алҕаһа суох; грамотное письмо грамотнай сурук; 4. перен. (умело выполненный) грамотнай, таба оҥоһуллубут; грамотный чертёж грамотнай чертёж.

даҕ. Элбэҕи өйдүүр, туох эмэ туһунан элбэҕи билэр. ☉ Знающий многое, эрудированный. Күндэ үрдүк култууралаах, дэгиттэр дириҥ билиилээх киһи этэ. Софр. Данилов
Дьэ муода киһи Петя. Сүрдээх сэмэй, симик да диэххэ сөп, сүрдээх элбэҕи аахпыт, билиилээх. С. Ефремов

даҕ.
1. Сатабыллаах, булугас өйдөөх, киитэрэй; уустук балаһыанньаттан тахсарга араас ньыманы туттар. ☉ Хитрый, ловкий, находчивый; знающий различные пути, приемы для преодоления трудностей
Кубулҕаттаах бөҕө хоппотун диэн, Албастаах бөҕө алдьаппатын диэн, Халыҥ таас хайанан хаттыктаммыт. С. Зверев
Кини [өстөөх] акаары буолбатах, саһыллааҕар киитэрэй, аҕыс араас ааһар албастаах, тоҕус араас куотар кубулҕаттаах. ССС
Аныгы албастаах сахха Айхалы тардыһан, Алҕаатаҕым буоллун Саҥа ыччаппын. Өксөкүлээх Өлөксөй
2. спорт. Тустууга быраҕыы араас ньыматын билэр, элбэх ньымалаах. ☉ Знающий и применяющий разные приемы борьбы
Үчүгэй быраҕыылаах, албастаах тустааччылары үөрэ-көтө бүөбэйдииллэр, эҕэрдэлииллэр, хайгыыллар. И. Данилов

прил. 1. (состоящий в знакомстве) билсэр, билэр; быть знакомым с кем-л. кими эмэ билэр буол; 2. (известный) билэр; знакомый почерк билэр буочарым; 3. (осведомлённый, знающий) билэр; партизан, знакомый с каждой тропинкой хас биирдии ыл-лыгы билэр партизан; 4. в знач. сущ. м. билэр киһи, билсиилээх; мой хороший знакомый мин үчүгэй билсиилээҕим.

иимэҕэ баппатах түөлбэ. - ылыныллыбыт быһыыны-майгыны тутуспат, бас баттах аһара барбыт (ким эмэ). ☉ Не считающийся с общепринятыми нормами или сложившимися обстоятельствами; не знающий удержу; распалившийся
Иимэҕэ баппатах иирээкилэр, туох буолан ити, киһини сэймэктиир сэриитин тоҕо тартылар? П. Аввакумов
Кинилэргэ оскуола иһигэр иимэҕэ баппатах үөрэнээччилэр сыстан холбоһоллор. П. Аввакумов

даҕ.
1. Туох эмэ дьайыытын, сабыдыалын этинэн-хаанынан арааран билимтиэ. ☉ Чуткий, быстро воспринимающий что-л. органами чувств
Сулуон сыты олус билигэс: сыты биэссэттэ биэрэстэлээх сиртэн ылыан сөп. ДьДьДь
Хайдах гынан тайах чуор кулгааҕа истибэт, билигэс мунна сыты ылбат гына үөмүөххэ сөбүй? «ХС»
2. Барыны бары билэр, билэргэ баҕалаах. ☉ Старающийся все знать; пытливый, знающий
Кини киһи билигэһэ да бэрт, күөллэр ааттарын барытын билэр. Саха ост. I

сыһ. Билэр киһи быһыытынан, билсэрдии. ☉ Как человек, состоящий в знакомстве с кем-чем-л., знающий
[Дьүөгэ Дьөгүөр:] Дьэ, аҕа тойонуом, абыраа... Отум-бурдугум сирин үс сылга эн ылаҥҥын дайыымкабын толуй, бэйэбин — бэрт үлэһит киһибин — хамнаска киллэр. Билэрдии, аҕа баһылыкпыттан, бэйэҕиттэн көрдөһөбүн. П. Ойуунускай
Мавра хаһан эрэ бу кыыһы көрбүккэ холунан, өйүгэр киллэрээри, мунааран турда. Онтон анарааҥҥыта кинини билэрдии дорооболосто, остуолун иннигэр илдьэн олорто. М. Доҕордуурап

даҕ.
1. Таабырын таайтарар кыахтаах; элбэх таабырыны билээччи. ☉ Способный загадывать загадки; знающий много загадок
Кини туох да ааҕан сиппэт үгүс, араас көрүдьүөстээх, уустук хоһуйуулаах таабырыннаах. Амма Аччыгыйа
2. Таайтарыылаах, кыайан өйдөммөт. ☉ Труднообъяснимый, загадочный, непонятный
Кэтэҕэрииҥҥи өттүгэр …… санаатынан тардыллан турар таабырыннаах лааппылаах. ПЭК ОНЛЯ II
Үөрэрдээх, үөрбэт күннээх, Күлсэрдээх, күлбэт күннээх, Таптыырдаах, таптаабаттаах, Барыта таабырыннаах. П. Тобуруокап
[Үрүҥ Хайа] Хотун Лена хоһуун уола — ирим-дьирим Индигиирдээх Иилии хайа иэдэһигэр Таабырыннаах суруктардаах. С. Тимофеев